ABD Hazine Bakanlığı'nın Pazartesi günü yayınladığı geçici genel lisans, 21 Ağustos'a kadar İran kökenli ham petrol, petrokimya ve petrol ürünlerinin üretimini, teslimatını ve satışını mümkün kılıyor. Bazı tahminlere göre bu lisans, İran'a iki aylık sürede 3 milyar dolara kadar gelir sağlayabilir.
ABD ve İran arasında geçen hafta imzalanan 14 maddelik mutabakat muhtırasına göre, Washington, nihai bir anlaşma içinde oluşturulacak bir takvime dayanarak tüm yaptırım türlerini kaldırmaya başlayacak. Bu süreç 60 gün sürecek ve uzatılabilecek.
Karmaşık yasal ve siyasi süreç
Kalan yaptırımların kaldırılması, bazı önlemler için yürütme eylemi, diğerleri için Kongre onayı ve BM ile kendi yaptırımlarını uygulayan diğer ülkelerle yakın koordinasyon gerektirecek. Onlarca yıldır kısıtlamalara maruz kalan şirketler de etkiyi azaltabilir.
Eski Başkan George W. Bush döneminde terörle mücadeleden sorumlu yardımcı ulusal güvenlik danışmanı Juan Zarate, "Sadece yürütme emirleri değil, Kongre yaptırımları da dahil olmak üzere karmaşık bir yaptırım yumağı var" dedi.
Kongre, İran'ın nükleer programı ve ABD'nin Hamas, Hizbullah ve Yemen'deki Husiler gibi terör örgütleri olarak gördüğü gruplara verdiği destek nedeniyle yarım düzine yaptırım yasası çıkardı ve başkanlar yürütme emirleri yayınladı.
Şirketler ihtiyatlı davranıyor
Bankalar, petrol şirketleri ve sigortacılar, İran'ın Çin, Kuzey Kore ve Rusya gibi ülkelerle bağlantılarına ilişkin yaptırım ihlali risklerine maruz kalacak. Ayrıca İngiltere, BM, AB ve diğerlerinden ayrı yaptırımlara tabi olmaya devam edecekler.
Zarate, "Piyasaları İran ile iş yapma riskiyle bir nebze hırpaladık, bu yüzden sadece bir düğmeye basıp 'Artık İran ile iş yapmak sorun değil' diyemezsiniz" ifadelerini kullandı.
Obsidian Risk Advisors'tan Brett Erickson, bu tür riskler göz önüne alındığında, şirketlerin İran hükümeti iktidarda kaldığı sürece yasal ve itibar riskinden kaçınmak için İran ile çalışmaktan kaçınabileceğini söyledi.
Erickson, "İşler çok daha sağlamlaşana ve siyasi olarak istikrarlı hale gelene kadar büyük, milyarlarca dolarlık taahhütler görmeyeceğiz. Kat edilecek çok uzun bir yol var" dedi.
Hughes Hubbard & Reed hukuk bürosundan ortak ve eski bir ABD yaptırım yetkilisi Jeremy Paner, yaptırımlar için belirlenen binlerce varlığın listeden çıkarılmasının, Hazine'nin Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi (OFAC) için en az bir yıl alacağını belirtti.
Başkan Donald Trump, İran üzerine çıkarılan yürütme emirlerini iptal edebilir, ancak Hamas ve Hizbullah'a yönelik yaptırımlar da dahil olmak üzere bazı önlemler yasayla zorunlu kılınmıştır ve Kongre tarafından kaldırılması veya değiştirilmesi gerekecektir.