Antalya'da düzenlenen Bakanlar ve Parlamenterler Toplantısı'nda 21 ülkeden 32 katılımcı, uzayda barış, sorumluluk ve işbirliğini esas alan Antalya Deklarasyonu'nu kabul ederek imzaladı.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'ın ev sahipliğindeki toplantıya Avrupa, Asya, Afrika ve Amerika kıtalarından 38 ülkenin bakanları, milletvekilleri, parlamento heyetleri, uzay ajansı başkanları ve uluslararası kuruluşların üst düzey yöneticileri katıldı.
Uzay diplomasisi gündemdeydi
Uluslararası Uzay Federasyonu tarafından her yıl düzenlenen Uluslararası Uzay Kongresi kapsamında gerçekleştirilen Bakanlar ve Parlamenterler Toplantısı'nda barışçıl amaçlı uzay araştırmaları, dış uzay misyonları, uzay hukuku, gelişmekte olan ülkelerin uzay ekosistemine entegrasyonu ve sürdürülebilir uzay ekonomisi görüşüldü.
Türkiye'yi toplantıda Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'ın yanı sıra TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay, TBMM Dijital Mecralar Komisyonu Başkanvekili ve AK Parti Ankara Milletvekili Zeynep Yıldız, AK Parti İstanbul Milletvekili Sena Nur Çelik Kanat ve Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç temsil etti.
Kacır: Uzaydaki ilerleme yeryüzüne hizmet etmeli
Mehmet Fatih Kacır, toplantıda yaptığı konuşmada, Bakanlar ve Parlamenterler Toplantısı tarihinde ilk kez bakanları, parlamenterleri ve uzay ajanslarının temsilcilerini uzayda barış, sorumluluk ve işbirliğine yönelik ortak taahhüt etrafında buluşturan deklarasyonun kabul edilmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Kacır, "Barış İçin Uzay Antalya Deklarasyonu"nun, Uluslararası Uzay Kongresi 2026'nın ev sahibi Türkiye tarafından, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın barışı diyalog ve uluslararası işbirliği yoluyla ilerletme vizyonu doğrultusunda başlatıldığını söyledi. Metnin, Uluslararası Uzay Federasyonu ve uluslararası ortaklarla yürütülen istişareler sonucunda hazırlandığını belirtti.
Deklarasyonla uzaya yönelik barışçıl, sürdürülebilir ve sorumlu bir yaklaşım için ortak bir uluslararası çerçeve oluşturulmasının hedeflendiğini aktaran Kacır, 21 ülkeden 32 katılımcının metni kabul edip imzalamasından memnuniyet duyduğunu ifade etti. Kacır ayrıca açıklık, karşılıklı saygı ve yapıcı etkileşime dayanan "Antalya Ruhu"nun metne yansıtıldığını belirterek diğer ülkelerle uluslararası kuruluşları da deklarasyona katılmaya davet etti.
Uzay ekonomisinde özel sektör vurgusu
Uzay tabanlı kabiliyetlerin günlük yaşam, ekonomik faaliyetler ve afet yönetimi açısından vazgeçilmez hale geldiğini söyleyen Kacır, teknolojinin nihai amacının insan refahına katkı sağlamak olduğunu vurguladı.
Kacır, küresel uzay sektörünün yalnızca kamu bütçeleriyle ilerlemediğini, özel sektör ile girişimlerin de büyümenin temel unsurları haline geldiğini kaydetti. Kacır'ın verdiği bilgiye göre küresel uzay ekonomisi 2025'te 686 milyar dolara ulaştı ve bu tutarın yaklaşık beşte dördü ticari faaliyetlerden oluştu.
Düşen fırlatma maliyetleri, küçülen uydular ve artan özel sektör yatırımlarının uzay alanına giriş engellerini azalttığını belirten Kacır, inovasyon için kamu kurumlarının ilk müşteri ve güvenilir ortak rolü üstlenmesi, uzun vadeli finansman mekanizmalarının oluşturulması ve öngörülebilir yasal düzenlemelerin yapılması gerektiğini söyledi. Kacır, teknoparklarda uzay teknolojileri alanında faaliyet gösteren 300'ün üzerinde şirket bulunduğunu ve Ankara'da müstakil bir Uzay Teknoparkı kurulması için çalışmaların başlatıldığını bildirdi.
Türkiye'nin teknoloji politikalarında girişimcilik ve yenilikçiliği merkezi bir konuma taşıdığını belirten Kacır, BİGG programının teknoloji girişimleri için Türkiye'nin en büyük kamu destek mekanizması olduğunu söyledi. Kacır, girişim sermayesi ekosistemine 750 milyon doların üzerinde ilave kaynak sağlayacak adımlar atıldığını açıkladı.
İlk Ay aracı için 2027 hedefi
Türkiye'nin yerli uydu geliştirme kabiliyetleri ile derin uzay projeleri hakkında da bilgi veren Kacır, ilk Ay uzay aracının 2027 yılının başlarında fırlatılmasının planlandığını söyledi. Aracın yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranına ve Türkiye tarafından geliştirilen hibrit itki sistemine sahip olacağını belirten Kacır, bu misyonun ülkenin mühendislik birikimi ve uzay hedefleri açısından uluslararası düzeyde bir sınama olacağını ifade etti.
Uluslararası Uzay Kongresi'nin 5-9 Ekim 2026'da Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Uzay Ajansı ile SAHA İstanbul'un eş ev sahipliğinde Antalya NEST Kongre Merkezi'nde gerçekleştirilmesi planlanıyor. Kongrenin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla düzenlenmesi öngörülüyor.
Kacır, toplantının ardından gazetecilere yaptığı açıklamada, Antalya'da 5-9 Ekim'de düzenlenecek kongreye 111 ülkeden 12 binden fazla konuğun ve 40'tan fazla astronotun katılmasının beklendiğini söyledi. Türkiye'nin ilk iki astronotu Alper Gezeravcı ile Tuva Cihangir Atasever'in 2024'te iki insanlı görev gerçekleştirdiğini hatırlatan Kacır, Türkiye'nin uydu alanında yüzde 80'in üzerinde yerlileştirme kapasitesine ulaştığını, haberleşme uydularını geliştirebilen 11 ülkeden biri olduğunu ve İMECE-2, İMECE-3 ile TÜRKSAT 7A uydularını üreteceğini belirtti.
