Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), Afrika kıtasının küresel ortalamadan daha hızlı ısındığını ve 2025 yılında aşırı hava ve iklim olaylarının en az 13 milyon kişiyi etkilediğini, kayıtlara geçen 3 binden fazla ölüme neden olduğunu açıkladı.
Örgütün dün yayımlanan "Afrika'da İklim Durumu 2025" raporu, kıtanın 1991'den bu yana ısınma hızının, önceki on yıllardaki benzer otuz yıllık dönemlerden çok daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Rapora göre, Afrika'da 2025 yılındaki ortalama yüzey sıcaklığı, kayıtların tutulmaya başlamasından bu yana en sıcak üç ila yedi yıl arasında yer aldı ve 1991-2020 ortalamasından yaklaşık 0. 51 santigrat derece daha yüksek çıktı.
Seller ve kuraklık etkisi
Raporda, belgelenen olayların yarısından fazlasını oluşturan sellerin en yaygın tehdit olduğu vurgulandı. Nijerya'da mayıs ayında meydana gelen şiddetli sellerde 200'den fazla kişi hayatını kaybederken, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde nisan ayındaki sellerde 160'tan fazla can kaybı yaşandı. Ayrıca, 2024-2025 döneminde Hint Okyanusu'nun güneyinde özellikle aktif bir tropikal siklon sezonu görüldü.
Öte yandan, kuraklığın da etki alanı genişledi. Doğu Afrika'da 8. 5 milyondan fazla insan kuraklıktan etkilendi. Raporda, Doğu Afrika'nın çoğu bölgesinin uzun ve kısa yağmur mevsimlerinde ortalamanın altında yağış aldığı, Afrika Boynuzu çevresindeki toplam yıllık yağışın alışılmadık derecede düşük olduğu belirtildi.
Kuzey Afrika'da ise Akdeniz kıyı şeridi boyunca ortalamanın altında yağışlarla kuraklıkta artış gözlemlendi, ancak kıtanın kuzeybatısındaki bazı bölgeler ilk kez yıllar sonra ortalamanın üzerinde yağış aldı.
Buzulların erimesi ve deniz seviyesi yükselişi
Rapora göre, Afrika'daki buzullar 19. Yüzyılın sonlarından bu yana alanlarının %90'ından fazlasını kaybetti ve artık sadece Kenya'daki Mount Kenya, Tanzanya'daki Kilimanjaro Dağı ve Uganda ile Demokratik Kongo Cumhuriyeti sınırındaki Ruwenzori Sıradağları'nda bulunuyor.
Kıtanın en yüksek zirvesi ve en büyük buzul alanına ev sahipliği yapan Kilimanjaro Dağı'nda (5895 metre) buzul alanı, 2025'teki büyük kar yağışlarına rağmen, 1900'deki 11. 4 kilometrekareden son yıllarda 0. 98 kilometrekareye geriledi. Mount Kenya'daki buzul alanı 1906 ile 2021/2022 arasında 1. 64'ten 0. 07 kilometrekareye, Ruwenzori Dağları'ndaki alan ise 6. 51'den 0. 38 kilometrekareye düştü.
Kıyılarda ise, 1999-2025 döneminde Afrika sahillerindeki deniz seviyesi yükselişinin, yıllık ortalama 3. 6 milimetre olan küresel ortalamayı birçok bölgede aştığı kaydedildi. Atlantik kıyısında yükseliş yaklaşık 4. 2 milimetre, Hint Okyanusu kıyısında 5. 2 milimetre, Kızıldeniz'de ise 5. 6 milimetre olarak ölçüldü.
Erken uyarı sistemleri eksik
Rapor, kıtanın bu etkilere uyum sağlamakta zorlandığını ve Afrika ülkelerinin %40'ından azının erken uyarı sistemlerine sahip olduğunu belirtti. Ancak meteoroloji hizmetleri, afet yönetimi ajansları ve yerel makamlar arasındaki iş birliğinin iyileşmesi ve mevsimsel tahminler gibi iklim hizmetlerindeki ilerlemeler umut verici işaretler olarak gösterildi.
WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo, "İklim değişikliğinin işaretleri Afrika'nın her yerinde görülüyor; sıcaklıkların artmasından ve deniz seviyelerinin yükselmesinden yıkıcı seller ve kuraklığa kadar" dedi ve raporun hem risklerin büyüklüğünü hem de erken uyarı, iklim hizmetleri ve koordineli eylemin hayatları ve geçim kaynaklarını korumadaki artan önemini gösterdiğini ekledi.
Rapor, ulusal meteoroloji ve hidroloji kuruluşları, uluslararası veri merkezleri ve Birleşmiş Milletler ortaklarıyla iş birliği içinde hazırlandı ve Gana, Nijerya ve Güney Afrika'dan vaka çalışmalarını içeriyor.