Almanya'da çocuklarına kreş yeri arayan Türk kökenli aileler, yalnızca soyadları nedeniyle daha az yanıt ve daha az somut teklif alıyor. Münih merkezli ifo Enstitüsü, Münih Teknik Üniversitesi (TUM), Halle'deki Leibniz Ekonomi Araştırmaları Enstitüsü (IWH) ve Alman Yükseköğretim ve Bilim Araştırmaları Merkezi'nin (DZHW) ortak araştırması 12 Kasım'da kamuoyuna açıklandı.
Araştırmacılar Mart 2021'de, 3 yaşından küçük çocuklara yer ayıran 22 binden fazla kreşe hayali ebeveynler adına e-posta gönderdi. Yaklaşık 18 bin 700'ü ulaşan e-postaların metni birebir aynıydı; gönderenin adı ise rastgele olarak Almanca ya da Türkçe seçildi. Böylece yanıtlardaki farkın doğrudan isimden kaynaklanıp kaynaklanmadığı ölçülebildi.
Yanıt da teklif de daha az
Sonuçlara göre Alman soyadlı başvuruların yüzde 70,7'si, Türk soyadlı başvuruların ise yüzde 66,3'ü yanıt aldı. Türkçe soyadlı ebeveynlere somut bir kreş yeri teklif edilme olasılığı yaklaşık yüzde 20 daha düşük çıktı. Bu ailelere gelen yanıtların daha kısa ve daha az yardımcı olduğu da tespit edildi. 12 binden fazla yanıtı, ebeveynin adını bilmeyen eğitimli asistanlar değerlendirdi.

Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri eğitim düzeyiyle ilgili. E-posta imzasında üniversite mezunu olduğunu belirten Türk soyadlı ebeveynler de Alman soyadlılara göre daha az yanıt aldı. Göç haberleri sitesi MiGAZIN'in aktardığına göre tüm başvurular hatasız Almanca yazılmıştı; yani fark dil becerisiyle açıklanamıyor.
Çalışmanın yazarlarından TUM'dan Philipp Lergetporer, ayrımcılığın ebeveynler yükseköğrenim mezunu olduğunu belirttiğinde de sürmesinin, farkın yalnızca ailelerin eğitim düzeyine dair varsayımlardan kaynaklanmadığını gösterdiğini söyledi.
“Eşitsiz fırsatlar üniversiteye kadar uzanabilir”
Federal İstatistik Ofisi verilerine göre 2023'te göçmen kökenli 3 yaş altı çocukların yalnızca yüzde 22'si kreşe giderken, bu oran göçmen kökeni olmayan çocuklarda yüzde 45'ti. Araştırmaya göre deneyde ayrımcılığın daha belirgin çıktığı ilçelerde kreşlerdeki göçmen kökenli çocukların oranı da daha düşük.

DZHW'den Frauke Peter, “Kreş, eğitim yolundaki ilk yapı taşıdır. Kreşe erişimde yaşanan eşitsiz fırsatlar üniversiteye kadar etkisini sürdürebilir” dedi. ifo'dan Henning Hermes ise kreş müdürlerinin kısıtlı sayıdaki yeri yoğun personel ve zaman baskısı altında dağıttığını, zamanı az olanların önce daha az uğraş gerektireceğini düşündükleri ailelere dönebileceğini belirtti.
Araştırmaya eşlik eden ankette 400'ü aşkın kreş müdürünün yaklaşık yüzde 85'i kabul kararını kendisinin verdiğini söyledi. IWH'den Simon Wiederhold, yasal kreş hakkının tek başına eşit erişimi garanti etmediğini vurgulayarak daha fazla personel ile merkezi ve şeffaf başvuru sistemlerinin erişimi daha adil hale getirebileceğini kaydetti.
Kaynak: ifo Enstitüsü, TRT Haber, MiGAZIN. Kapak: TRT Haber. Fotoğraflar: Wikimedia Commons