ABD savaş uçakları, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda bir ticari gemiye insansız hava aracı (İHA) ile saldırdığı iddiasının ardından İran’ın güney kıyısındaki askeri hedefleri vurdu. ABD Başkanı Donald Trump, 25 Haziran’da Singapur bandıralı Ever Lovely adlı kargo gemisine yönelik saldırıdan İran’ı sorumlu tutarak iki taraf arasındaki ateşkesin ihlal edildiğini öne sürdü.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan resmî açıklamada, "ABD uçakları, İran’ın 25 Haziran’da M/V Ever Lovely’ye tek yönlü saldırı İHA’sı ile vurmasının ardından İran’ın füze ve İHA depolama alanları ile kıyı radar tesislerini hedef aldı" denildi. Saldırıların, İran’ın Hürmüz Boğazı’nın doğusunda kalan Sirik bölgesindeki tesislerde yoğunlaştığı bildirildi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) yerel saatle gece yarısından sonra yaptığı açıklamayla ABD saldırılarının Sirik’i hedef aldığını doğruladı. DMO, "kendi seçeceğimiz zaman ve yerde" misilleme yapılacağı tehdidinde bulundu. İranlı yetkililer saldırı emrini veren bir üst düzey komutanın "ABD’nin eylemlerine karşılık vermenin meşru bir hak olduğunu" söylediğini aktardı.
Trump, cuma sabahı yaptığı açıklamada, İran’ın bir gün önce boğazdaki ticari gemilere dört İHA ateşlediğini, bunlardan üçünün ABD ordusu tarafından etkisiz hâle getirildiğini iddia etti. İran yönetimi saldırının sorumluluğunu doğrudan üstlenmezken, çeşitli kanallardan boğaz geçişlerinde İran makamlarıyla koordinasyon kurmayan gemilerin güvenliğinin garanti edilemeyeceği uyarısı yapıldı.
Saldırıya uğrayan Singapur bandıralı Ever Lovely kargo gemisinin, olay sırasında Umman kıyıları boyunca Hürmüz Boğazı’ndan çıkış yaptığı bildirildi. CENTCOM’a göre gemi, Umman kıyısının yaklaşık 7,5 deniz mili açığında vuruldu. İngiltere Deniz Ticari Operasyonları (UKMTO) perşembe günü yaptığı açıklamada, saldırıda geminin köprü kısmının hasar gördüğünü ancak mürettebattan yaralanan olmadığını duyurdu. Saldırının hemen ardından bölgedeki ticari gemilere tedbirli olmaları yönünde uyarılar yayımlandı.
Bu olay, ABD ile İran’ın deniz ablukalarını hafifletme yönünde karşılıklı adımlar atmayı kabul ederek ateşkesi 60 gün uzatma konusunda anlaşmaya varmalarından sonra su yolunda rapor edilen ilk saldırı oldu. Uzatılan ateşkesin, tarafların karşılıklı güven artırıcı önlemler almasını öngörmesine rağmen gerilimin tırmandığı görüldü. Hürmüz Boğazı, küresel petrol taşımacılığının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir nokta olması nedeniyle saldırı uluslararası piyasalarda da endişe yarattı.
Gemiye yönelik İHA saldırısı, Umman’ın Birleşmiş Milletler denizcilik ajansıyla iş birliği içinde Basra Körfezi’nde mahsur kalan gemilere yardım amacıyla yeni bir deniz rotası açtığını duyurmasının hemen ardından gerçekleşti. BM ajansı, çatışmalar nedeniyle bölgede sıkışıp kalan 11 binden fazla gemiye Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçiş rehberliği sağlamak üzere saldırıdan yalnızca iki gün önce başlattığı misyonu durdurmak ve yeniden değerlendirmek zorunda kaldı.
İran DMO, Umman’ın hamlesine tepki olarak transit geçişlerini İran makamlarıyla koordine etmeyen gemilerin güvenliğinin garanti edilemeyeceğini bir kez daha vurguladı. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Garibabadi, cuma günü X platformunda yaptığı paylaşımda, "Kıyı devleti olarak İran’ın değerlendirmelerini göz ardı eden belirsiz düzenlemeler, paralel rotalar veya karar alma süreçleri altında Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerin güvenliği garanti edilemez" ifadelerini kullandı.
İsminin açıklanmasını istemeyen bir ABD’li yetkili ise cuma günkü saldırıların çatışmanın yeniden başladığı anlamına gelmediğini belirterek saldırıları önemsiz göstermeye çalıştı. CENTCOM, "kuvvetlerimiz boğazdan geçen ticari gemilere güvenli geçiş koordinasyonu ve desteği sağlamaya devam etmektedir. ABD ordusu, İran ile varılan anlaşmanın tüm yönlerine uyulması, bunlara riayet edilmesi ve tam olarak yürürlükte kalması için mevcudiyetini ve teyakkuzunu sürdürmektedir" açıklamasını yaptı.
