Orta Doğu'da petrol tankerlerinin doğrudan hedef alınmasıyla tırmanan gerilim, çatışmaların daha da şiddetlenebileceği endişesini artırdı. Enerji arzına ilişkin risklerin güçlenmesiyle küresel piyasalarda risk algısı yükseldi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran'ın ABD savaş gemilerine ateş açmayı sürdürmesi halinde ekonomik bedel ödeyeceğini söyledi. Rubio, dört tankerin hasar gördüğünü, bir tankerin ise battığını belirterek İran'a yönelik ekonomik baskının süreceğini ifade etti.
İran Devrim Muhafızları Ordusu ise ABD'nin İran'a ait petrol tankerlerine yönelik saldırılarına karşılık olarak ABD donanmasına ait iki savaş gemisinin balistik füzelerle hedef alındığını duyurdu.
Enerji fiyatları ve tahvil faizleri yükseldi
Gelişmelerin ardından Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık iki ay sonra yeniden 100 doların üzerine çıktı. Kasım vadeli Brent petrol, önceki gün yüzde 3,4 artışla 101,2 dolara yükseldikten sonra yeni işlem gününde 101,1 dolarda dengelendi.
Petrol fiyatlarındaki yükseliş enflasyon endişelerini artırırken, tahvil faizleri de yükseldi. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,86'ya yaklaşarak Kasım 2023'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü; 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,31'e kadar çıktı.
ABD Hazine Bakanlığı, uzun vadeli tahvil piyasasındaki likiditeyi desteklemek amacıyla bugün 10 ila 20 yıl vadeli tahvillerden 6 milyar dolara kadar geri alım yapacağını açıkladı. Ancak piyasaların daha yüksek tutarlı bir operasyon beklemesi nedeniyle açıklamanın tahvil faizlerindeki yükselişi sınırlayamadığı değerlendirildi.
ABD'de açıklanacak üretici ve tüketici enflasyonu verileri öncesinde petrol fiyatları ile tahvil faizlerindeki yükseliş, yatırımcıların karar alma sürecini zorlaştırdı. Verilerin, ABD Merkez Bankasının gelecek dönemdeki politika adımlarına ilişkin beklentileri etkileyebileceği belirtildi.
ABD ve Avrupa borsaları geriledi
Artan jeopolitik riskler ve yükselen enerji maliyetleri, hafta başından bu yana teknoloji hisselerini destekleyen yapay zeka iyimserliğini zayıflattı. S&P 500 endeksi yüzde 0,48, Nasdaq endeksi yüzde 0,64 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,77 geriledi.
ABD Başkanı Donald Trump, Cumhuriyetçi Parti Ulusal Kongresindeki konuşmasında İran'la ilgili savaşı kazandıklarını savundu. Trump, İran'ın nükleer silaha sahip olmaması için savaşa girdiklerini söyleyerek petrol fiyatlarının savaşın kazanılmasıyla düşeceğini belirtti ve Hürmüz Boğazı'ndaki ticareti kontrol ettiklerini ifade etti.
Avrupa borsalarında da satış ağırlıklı seyir izlendi. İngiltere'de FTSE 100 yüzde 1,31, İtalya'da FTSE MIB 30 yüzde 0,58, Fransa'da CAC 40 yüzde 1,94 ve Almanya'da DAX 40 yüzde 1,66 düştü.
Avrupa Merkez Bankasının üç temel faiz oranında 25'er baz puan artış yapması beklenirken, yıl sonuna kadar ek bir artış ihtimali de fiyatlandı. ECB Başkanı Lagarde, Avrupa ülkelerinin siyasi ve ekonomik bölünmüşlüğünün küresel etkilerini zayıflattığını söyledi.
Avrupa Birliği Komisyonu ayrıca yaklaşık 2,6 trilyon avroluk kamu ihale pazarında Avrupa şirketleri ve ürünlerine öncelik verilmesini kolaylaştıracak düzenleme teklifini açıkladı. Avro/dolar paritesi yüzde 0,1 artışla 1,1640 seviyesine çıktı.
Asya piyasalarında da satış görüldü
ABD ve Avrupa piyasalarındaki negatif seyir Asya borsalarına da taşındı. Artan enerji maliyetlerinin enflasyonun kalıcılığına ilişkin endişeleri artırması ve tahvil faizlerinin yükselmesi bölge piyasalarında satış baskısı oluşturdu.
Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2,93 seviyesini korurken dolar/yen paritesi yüzde 0,1 düşüşle 153,4'e geriledi. Japonya Merkez Bankası üyesi Kazuyuki Masu, petrol fiyatları ve zayıf yenin enflasyon risklerini artırdığını belirterek faiz artışı mesajı verdi.
Kapanışa yakın Nikkei 225 yüzde 0,4, Kospi yüzde 0,2, Hang Seng yüzde 1,5 ve Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4 geriledi.
Borsa İstanbul'da işlem hacmi rekoru
Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi günü yüzde 0,70 değer kazanarak 14. 505,48 puandan tamamladı. Endekste işlem hacmi 328,6 milyar liraya ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı.
VİOP'ta BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat, akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyretti. Yurt içinde piyasaların odağında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının faiz kararı bulunuyor.
Ekonomistlerin beklentisi, politika faizinin yüzde 37 seviyesinde sabit tutulması yönünde şekillendi. Yıl sonu politika faizi beklentilerinin medyanı ise yüzde 35 olarak hesaplandı.
Dolar/TL önceki günü 48,4820 seviyesinden tamamladı. Kur, yeni işlem gününde bankalararası piyasada 48,4940 seviyesinden işlem gördü.
Analistler, BIST 100 endeksinde 14. 600 ve 14. 700 puanı direnç, 14. 400 ve 14. 300 puanı destek seviyeleri olarak izliyor. Piyasalarda Türkiye'nin sanayi üretimi ve faiz kararı, ECB'nin faiz kararı ile ABD'nin üretici enflasyonu ve haftalık işsizlik maaşı başvuruları takip edilecek.