Ticaret Bakanlığınca hazırlanan ve Resmi Gazete'de yayımlanan yeni yönetmelik, sosyal medya reklamcılığında kapsamlı değişiklikler getirdi. Düzenleme, yapay zekâ ile üretilen içeriklerden fenomen tanıtımlarına, çocukların çevrimiçi güvenliğinden çevresel iddialara kadar pek çok alanı kapsıyor.
Bakanlık, sosyal medyadaki dolandırıcılık olaylarını engellemeyi, usulsüzlüklerin önüne geçmeyi ve kullanıcıları manipülatif taktiklere karşı korumayı hedefliyor.
Yapay zekâ üretimine şeffaflık şartı
Yönetmeliğin en dikkat çekici maddelerinden biri, yapay zekâ ile oluşturulan içeriklere ilişkin oldu. Reklam Kurulunun saha verilerine göre, özellikle "deepfake" türü sahte görüntüler tüketicilerin karar sürecini manipüle ediyor.
Bu nedenle, insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlere "yapay zekâyla üretildiği" ibaresinin eklenmesi zorunlu hale geldi. Gerçek kişilerin dijital kopyalarının, bir ürünü kendileri denemiş gibi tanıtması ise tamamen yasaklandı. Son dönemde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile dünyaca ünlü futbolcular Lionel Messi ve Cristiano Ronaldo'nun sahte görüntüleriyle yapılan pazarlama girişimleri, bu yasağın gerekçeleri arasında yer alıyor.
Karanlık tasarımlara para cezası yolda
Düzenleme, tüketicileri istemedikleri işlemlere zorlayan, üyelikten ayrılmayı güçleştiren veya "stokta son ürün" gibi sahte aciliyet algısı oluşturan "karanlık tasarım" uygulamalarına da geçit vermeyecek. Reklam Kurulu, bu tür ihlallerde içerik durdurmanın yanı sıra para cezası uygulayabilecek.
Influencer ekonomisi kayıt altına alınıyor
Milyarlarca liralık tanıtım trafiğini yöneten sosyal medya fenomenlerinin "tavsiye" adı altındaki paylaşımları, artık "gizli reklam" belirsizliğinden çıkarılacak. Her türlü menfaat ilişkisinin –hediye ürün, davet, indirim gibi– "reklam" veya "tanıtım" ibaresiyle açıkça belirtilmesi gerekecek. Bu adımın, sektörü kayıt dışılıktan ve güven kaybından kurtarması amaçlanıyor.
Yeşil aklamayı önleyecek tedbir
Dünyada yükselen "yeşil aklama" (greenwashing) eğilimine karşı da net kurallar geldi. Bir ürün için "doğa dostu" veya "sürdürülebilir" gibi ifadeler, artık ancak üniversite onayı veya akredite kuruluş belgesiyle birlikte kullanılabilecek. Böylece çevre duyarlılığı yüksek tüketicilerin duygusal manipülasyonla istismar edilmesinin önlenmesi ve dürüst üreticilerin haksız rekabete karşı korunması hedefleniyor.
Çocuklara özel profilleme yasağı
Çocukların oyun ve internet alışkanlıkları üzerinden kişisel verilerinin analiz edilerek onlara özel reklam içerikleri sunulması da yasaklanıyor. Düzenleme, çocukların sosyal medyada birer meta olarak kullanılmasının önüne geçmeyi planlıyor.
Reklam Kurulu denetim ve ceza yetkisi
Ticaret Bakanlığının yönetmeliğinin ardından Reklam Kurulu resen inceleme başlatabilecek. 2026 yılı için aldatıcı ve yanıltıcı reklamlara uygulanan idari para cezaları 79 bin 161 lira ile 31 milyon 808 bin 530 lira arasında değişiyor. Ceza tutarları, reklamın yayınlandığı mecraya ve ihlalin türüne göre farklılık gösteriyor.
Dolandırıcılık kapısı kapanıyor
TÜİK verilerine göre Türkiye'de internet kullanıcılarının yüzde 89,5'i sosyal medyada aktif. Bakanlık, yeni kurallarla platformların kötü niyetli kişiler için dolandırıcılık kapısı olmaktan çıkarılmasını amaçlıyor.
