Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete'de yayımlandı. Düzenlemeyle motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetlerinin kurumsal bir yapıya kavuşturulması, tüketici haklarının güçlendirilmesi ve sektörde adil rekabet koşullarının oluşturulması amaçlanıyor.
Yetki belgesi için yeni şartlar
Ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu olacak. Başvurular ve belgeye ilişkin diğer işlemler, kurulacak Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi üzerinden yürütülecek.
Yetki belgesi alacak işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması, vergi mükellefiyetinin bulunması ve iş yerini yönetmelikte belirtilen amaçlara uygun kullanması gerekecek. İşletme sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı Seviye 4 mesleki yeterlilik belgesine sahip olması şartı aranacak.
Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi'nin 1 Ocak 2027'ye kadar kurulması planlanıyor. Yönetmelik aynı tarihte yürürlüğe girecek. Mevcut işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027'ye kadar süre verilecek.
Kiralanabilecek araçlara yaş ve kilometre sınırı
Klasik taşıtlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük araçlar kiraya verilemeyecek. Kilometresi 180 binin üzerinde olan taşıtlar ile 300 bin kilometreyi aşan elektrikli araçların kiralanması da yasaklanacak.
Periyodik bakımı zamanında yaptırılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan araçlar kiraya verilemeyecek. İşletmelerin araç filosuna ilişkin yaş, kilometre ve diğer nitelik şartlarını 1 Ocak 2028'e kadar karşılaması gerekecek.
Büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30 bini aşan ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin en az 10 taşıta sahip olması ve bu taşıtların en az 5'inin işletme adına tescilli bulunması şartı getirilecek. Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir belediyesi olmayan illerde ise işletmelerin en az 5 araca sahip olması ve bunların en az 2'sinin işletme adına tescilli olması gerekecek.
Bu ilçelerde faaliyet gösteren işletmelerin filolarında, en az birinin Türkiye'de üretilmesi koşuluyla en az 2 hibrit veya yalnızca elektrik motorlu taşıt bulundurması zorunlu olacak.
Depozito ve rezervasyon işlemleri düzenlendi
Depozito tutarı 1 ila 6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük kira bedeli, 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeliyle sınırlandırılacak. Depozitonun, taşıtın tüketici tarafından iade edilmesinden sonra en geç 7 gün içinde geri verilmesi zorunlu olacak.
Ön ödemeli rezervasyonlarda, taşıtın teslimine 24 saatten az süre kalması şartıyla tüketiciye rezervasyon tarihinde herhangi bir gerekçe göstermeden ve kesinti yapılmadan değişiklik yapma veya rezervasyonu iptal etme hakkı tanınacak.
Olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden bedel alınamayacak ve bu gerekçelerle depozitodan kesinti yapılamayacak.
Sigorta ve kış lastiği yükümlülüğü
Mevsim şartları ile trafik ve kiracı güvenliğinin gerektirdiği durumlarda işletmeler kış lastiği sağlamakla yükümlü olacak. Sigorta güvenceleri kiralama bedeline dahil edilecek; kiracının sigortadan yararlanması ek ücret veya başka bir şarta bağlanamayacak.
İşletme ile kiracı arasında anlaşma sağlanan durumlar dışında, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar bulunmaksızın değer kaybı gerekçesiyle kiracıdan bedel talep edilemeyecek.
İnternet üzerindeki ilanlara da kurallar geliyor
Kiralama işletmeleri, hasar ve arıza durumlarında kiracıların her an ulaşabileceği sürekli ve erişilebilir bir iletişim altyapısı oluşturacak. Aracı ve ilan platformları da düzenleme kapsamına alınacak.
Bu platformların, ilan veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmesi gerekecek. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin platformlara üye olması ve ilan vermesi engellenecek.
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce aracı ve ilan platformlarıyla kiralama işletmeleri arasında imzalanan sözleşmelerin 1 Temmuz 2027'ye kadar düzenlemeye uygun hale getirilmesi gerekecek.
Düzenlemenin hedefi tüketici haklarını güçlendirmek
Düzenlemeyle sözleşme koşullarının netleştirilmesi, kiralanan araçların teknik yeterlilik standartlarının yükseltilmesi, kayıt dışı faaliyetlerin ve haksız rekabetin önlenmesi hedefleniyor. Bakanlık, düzenlemenin sektörün sürdürülebilir büyümesine ve piyasanın daha şeffaf işlemesine katkı sağlamasını öngörüyor.