Avrupa’nın birçok ülkesini saran öğrenci protestoları dalgası Arnavutluk’ta da şiddetli çatışmalara dönüştü. Başkent Tiran’da cumartesi günü beşinci gününe giren eylemlerde polis, gösteriler başladığından bu yana ilk kez plastik mermi kullandı. Göstericiler ise Başbakan Edi Rama’nın ofisinin yakınında polise taş, molotofkokteyli ve havai fişek attı.
Ulusal Emniyet Müdürü Skender Hita, plastik mermilerin “sınırlı şekilde” kullanıldığını doğruladı. Hita’ya göre beş günde 167 kişi gözaltına alındı, 132 polis yaralandı. Sağlık Bakanlığı cumartesi günü 9 gösterici ile 4 polisin tedavi gördüğünü açıkladı. Yetkisini aştığı iddia edilen 7 polis ise soruşturma tamamlanana kadar açığa alındı.
Fransa’dan İtalya’ya öğrenci dalgası
Arnavutluk’taki eylemler, son haftalarda Avrupa’nın birçok ülkesinde öğrencilerin daha iyi eğitim talebiyle sokaklara döküldüğü bir döneme denk geliyor. Fransa’da eylülden bu yana süren lise eylemleri, cumartesi günü hayat pahalılığı protestolarıyla birleşerek ülkeyi sarstı. Fransa Eğitim Bakanlığı’na göre devlet liselerinde ders saatlerinin yaklaşık yüzde 10’u öğretmensiz kalıyor.
İtalya’da göstericiler hükümetin eğitim politikalarını ve dış harcamalarını protesto ederken Eğitim Bakanlığı’na meşale ve havai fişek attı. Torino’da polis, okulları günlerce işgal eden öğrencilere biber gazı ve tazyikli suyla müdahale etti. Cumartesi günü Milano ve Brüksel’de de çatışmalar yaşandı.
Tiran’da beş günlük öfke
Arnavutluk’taki son şiddet dalgası 13 Ekim Salı günü Tiran’daki Eğitim Bakanlığı önünde başladı. Öğrenciler karşılanamayan harçlara, üniversitelerdeki kötü koşullara, iş bulamamaya ve hükümetteki yolsuzluk iddialarına tepki gösteriyor. Tiran’daki Siyasi Araştırmalar Enstitüsü’nden Afrim Krasniqi, öğrencilerin neredeyse üç aydır barışçıl biçimde protesto yaptığını ancak taleplerinin büyük ölçüde görmezden gelindiğini söylüyor.
Eylemlerin ikinci gecesinden itibaren göstericiler başbakanlık ofisini, bakanlık binalarını ve banka şubelerini ateşe verdi. Adalet ve Eğitim bakanlıklarında yangın çıktı.
Göstericilerin Ekonomi Bakanlığı binasına girerek içeriyi tahrip ettiği anlar da kameraya yansıdı.
Gece boyunca süren çatışmalarda polis tazyikli su ve biber gazı kullanırken, resmî binalar ağır hasar gördü.
Bir görüntüde, önünde yangınlar yanan yolda tek başına, elleri arkasında hareketsiz bekleyen bir çevik kuvvet polisinin üzerinde meşaleler ve havai fişekler patlıyor.
Cumartesi: Barikatlar ve plastik mermi
Cumartesi günü binlerce genç, Tiran’ın merkezindeki Eğitim Bakanlığı önünde toplandı. Göstericiler otomobilleri ve çöp konteynerlerini ateşe vererek barikat kurdu; başbakanlık ofisinin yakınında bir araç yakıldı. Eğitim Bakanlığı’nın avlusuna ateşe verilmiş bir valiz atan öğrenciler, daha iyi bir gelecek için ülkeyi terk etmek istemediklerini göstermek istediklerini anlattı.
Eylemler başkentle sınırlı kalmadı. Kıyı kenti Draç’ta göstericiler bir postaneye zarar verdi ve yolları yanan barikatlarla kapattı. Elbasan ve İşkodra’daki üniversitelerde de eylemler yapıldı.
Gece saatlerinde Tiran sokaklarında uzun namlulu silahlarla donatılmış özel birlik polisleri de görüntülendi.
Bir başka görüntüde ise alevler içindeki bir binanın önünde kollarını açan bir göstericinin silueti görülüyor.
Rama: İstifa etmeyeceğim
2013’ten bu yana iktidarda olan ve geçen yıl dördüncü kez seçilen Rama istifa çağrılarını reddediyor. Rama, Reuters’a “Geçen yıl seçim yaptık, devrim değil” dedi. Rama, şiddet olaylarını “en akıl dışı nefretin” körüklediğini savundu ve “Arnavutluk’un huzur içinde olmasını istemeyen yabancı eller” olduğunu öne sürdü.

Rama cumartesi günü ise hükümetinin öğrencilere saygı duyduğunu ve gösteri haklarını koruyacağını söyledi. Olaylarda zarar gören işletmeleri ziyaret eden Rama, muhafazakâr muhalefeti şiddeti körüklemekle suçladı.
“Aylardır bastırılan öfkenin kaynama noktası”
Öğrenci eylemleri, ülkenin güney kıyısında ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kurduğu bir şirketle bağlantılı lüks turizm projesine karşı aylardır süren “Flamingo” hareketinin protestolarına eklendi. Hareket artık yolsuzluk iddiaları nedeniyle Rama’nın istifasını da istiyor. Arnavut gazeteci Arlis Alikaj, yaşananları “aylardır bastırılan şikâyetlerin kaynama noktası” olarak tanımladı.
Arnavutluk’ta Aralık 2018’de eğitim masraflarına karşı başlayan öğrenci eylemleri, Rama’yı sekiz bakanını görevden almaya ve “Üniversite Paktı”nı ilan etmeye zorlamıştı. Ancak öğrencilere göre o dönemdeki taleplerin bir kısmı hâlâ karşılanmadı.