Bakan Kurum: 2026 sonuna kadar 81 il için akıllı şehir planı hazırlanacak

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 5 yıllık Akıllı Şehir Eylem Planı'nın hazırlandığını açıkladı. Plan kapsamında 2026 sonuna kadar 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanması, 2028'e kadar en az 50 uygulamanın hayata geçirilmesi hedefleniyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 5 yıllık Akıllı Şehir Eylem Planı'nın hazırlandığını açıkladı. Plan kapsamında belediyecilik, trafik sistemleri ve atık yönetimi başta olmak üzere vatandaşların yaşamını kolaylaştırmaya yönelik 50 akıllı şehir uygulaması için düzenlemeler Resmi Gazete'de yayımlandı.

Bakanlığın hazırladığı 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı ile şehirlerin dönüşümüne yönelik 5 yıllık yol haritası belirlendi. Planda uygulama, izleme ve ölçmeye odaklanan 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımı yer aldı.

81 il için strateji ve yol haritası hazırlanacak

Planın 2026 sonuna kadar olan ilk aşamasında 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritalarının hazırlanması öngörülüyor. Her belediyede özel akıllı şehir birimleri kurulacak ve mekansal planlamada semantik planlama modeline geçilmesi zorunlu hale getirilecek.

2027'de büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesinin sürece dahil edilmesi ve 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planlarının hazırlanması planlanıyor. 2028 itibarıyla en az 50 akıllı şehir uygulamasının sahada hayata geçirilmesi hedefleniyor.

Dijital şehir yönetim merkezleri kurulacak

Yol haritasında yapay zeka, büyük veri, nesnelerin interneti ve dijital ikiz teknolojilerine odaklanılacak. Kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afet yönetimi için erken uyarı ile kriz anı yönetim mekanizmalarının devreye alınması planlanıyor.

Teknoloji kümelenmeleri aracılığıyla yerli çözümlerin yurt dışına ihraç edilmesi hedefleniyor. 2029'a kadar tüm illerde trafik, çevre temizliği ve benzeri hizmetlerin tek noktadan izlenebileceği Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulacak. Bu merkezlerin koordinasyonunu Bakanlık bünyesindeki Ulusal Akıllı Şehir Merkezi sağlayacak.

2030'da akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartı aranması, sektörde faaliyet gösterecek 500 girişimci şirketin desteklenmesi ve hukuki altyapıyı oluşturacak Akıllı Şehir Kanunu'nun yürürlüğe girmesi planlanıyor.

Afetlere hazırlık ve kaynak yönetimi güçlendirilecek

Planla, kurumların birbirinden kopuk sistemler kurarak kaynak israfına yol açmasının önüne geçilmesi amacıyla veri yönetişimi ve birlikte çalışabilirlik ilkeleri merkeze alındı. Şehirlerde ihtiyaçlara uygun teknolojilerin belirlenmesi ve vatandaşlara doğrudan fayda sağlayan çözümlerin uygulanması amaçlanıyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, yerel yönetimlere rehberlik etmek üzere 50 uygulamaya ilişkin fizibilite raporu ile 15 bin sayfalık eğitim dokümanı havuzu oluşturdu. Erken uyarı ve kriz anı yönetim mekanizmalarıyla afetlere hazırlığın güçlendirilmesi hedefleniyor.

Toplu Konut İdaresi Başkanlığının kentsel dönüşüm ve yeni konut projelerini "Akıllı Bölgeler" yaklaşımıyla bütünleştirmesi planlanıyor. Yeni yaşam alanlarında yeşil enerji kullanılması, su ve enerji kayıplarının sensörlerle anlık tespit edilmesi ve çevreye duyarlı tasarımların uygulanması öngörülüyor.

Günlük hizmetlerde teknoloji kullanımı artırılacak

Gerçek zamanlı trafik yönetim sistemleriyle yollarda kaybedilen zamanın azaltılması, atık toplama araçlarının doluluk oranına göre rota oluşturması ve akıllı sokak aydınlatmalarıyla enerji tasarrufu sağlanması hedefleniyor.

Vatandaşların mahallelerindeki sorunları mobil uygulamalar üzerinden ilgili birimlere iletebilmesi planlanıyor. Akıllı Şehir Olgunluk Değerlendirme Modeli ile her şehrin ihtiyacının ayrı ölçülmesi ve hizmetlerin yaşlılar, engelliler ile dijital hizmetlere erişimde dezavantajlı grupları kapsayacak şekilde dağıtılması amaçlanıyor.

Türkiye'nin akıllı şehir alanındaki yerli birikimini Türk Devletleri Teşkilatı başta olmak üzere yakın coğrafyadaki ülkelere ihraç ederek uluslararası işbirliğini geliştirmesi de planın hedefleri arasında yer alıyor.