Brent petrol fiyatları, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik müzakerelerde kaydedilen ilerlemenin ve Körfez'den petrol sevkiyatındaki toparlanmanın etkisiyle perşembe günü üst üste üçüncü günde de düşerek varil başına 71 doların altına geriledi.
Uluslararası gösterge Brent ham petrolü, TSİ 17. 28 itibarıyla yaklaşık yüzde 1,13 düşüşle 70,76 dolardan işlem gördü. Bu seviye, fiyatların savaş öncesi düzeye döndüğüne işaret etti.
Düşüş, Katar Dışişleri Bakanlığı sözcüsünün çarşamba günü yaptığı açıklamada, Doha'da Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına odaklanan görüşmelerde tarafların 'olumlu ilerleme' kaydettiğini bildirmesinin ardından geldi. ABD Başkanı Donald Trump da aynı gün gazetecilere yaptığı değerlendirmede, 'İran'ın nükleer silahlardan arındırılması süreci iyi ilerliyor' dedi.
Ancak perşembe günü İran ortak askeri komutanlığından gelen bir tehdit açıklaması gerilimi yeniden tırmandırdı. Komutanlık, Hürmüz Boğazı'nda belirlenen güzergahlardan sapan gemilere 'acil ve zorlayıcı karşılık' verileceğini duyurdu. İran devlet televizyonunda aktarılan açıklamada, 'İran İslam Cumhuriyeti'nin Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer protokollerine uyulmaması, belirlenen rotadan sapılması veya bu kuralların göz ardı edilmesi halinde, silahlı kuvvetlerden ihlalde bulunan gemilerin güvenliğini tehlikeye atacak şekilde acil ve zorlayıcı bir karşılık verilecektir' ifadelerine yer verildi. Tehdidin hangi gerekçeyle yapıldığı hemen netlik kazanmadı.
ABD ile İran arasındaki bir sonraki tur müzakerelerin, cumartesi günü başlayacak İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in cenaze töreninin ardından yapılması bekleniyor.
Öte yandan Körfez ülkelerinin petrol ihracatı son günlerde toparlanmaya devam etti. Suudi Arabistan, koşulların kademeli olarak iyileşmesiyle birlikte Hürmüz Boğazı'ndan geçen sevkiyatını artırdı. Bloomberg tarafından derlenen gemi takip verilerine göre, krallığın ana ihracat terminali Ras Tanura'dan perşembe günü yaklaşık 8 milyon varil ham petrol taşıyan dört süper tanker Umman Denizi'ne açıldı. Bu, 17 Haziran'da imzalanan mutabakat zaptından bu yana bir günde boğazdan çıkan en yüksek süper tanker sayısı oldu.
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) de ihracatını hızlandırdı. Kpler gemi takip verilerine göre ülkenin haziran ayındaki petrol ihracatı günlük 3,9 milyon varili aştı. Mayıs ayında OPEC'ten ayrılan BAE, 2017'den bu yana en yüksek ihracat oranına ulaştı.
Bloomberg'e konuşan bir ABD'li yetkiliye göre, Hürmüz Boğazı'ndan geçen toplam petrol akışı günlük 10 milyon varilin üzerine çıktı. Bu rakam, çatışmalar sırasında görülen dip seviyelere kıyasla ciddi bir toparlanmaya işaret etse de savaş öncesinde su yolundan günlük ortalama 18-19 milyon varilin geçtiği dönemin oldukça gerisinde kaldı.
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılar başlatmasının ardından Tahran bölgedeki ABD varlıklarına, İsrail'e ve kritik enerji altyapısı da dahil olmak üzere komşu Körfez ülkelerine karşılık vermişti. Ayrıca İran Devrim Muhafızları Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişlerini kısıtlamıştı. Barış zamanında dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği bu stratejik su yolu, savaşın başlamasıyla birlikte neredeyse tamamen kapandı. Arz korkularıyla petrol fiyatları mayıs başında varil başına 115 dolara kadar yükseldi.
İran ile ABD'nin 17 Haziran'da savaşı kalıcı olarak sona erdirmek üzere 14 maddelik bir mutabakat zaptı imzalamasının ardından, boğazdaki sevkiyat kademeli olarak toparlandı. Buna rağmen ateşkese karşın zaman zaman yaşanan saldırılar deniz trafiğini aksatmaya devam ediyor. Taraflar, boğazın tamamen açılması, çatışmaların durdurulması ve Tahran'ın nükleer programının sınırlandırılması için 60 günlük yoğun müzakere sürecinde bulunuyor.
