İngiltere Başbakanı Andy Burnham, Avrupa Birliği'nden ayrılışın ülkeye beklenen faydayı getirmediğini açıkça söylüyor. Burnham, bu akşam Londra'nın finans merkezi City'de düzenlenen geleneksel Lord Mayor ziyafetinde dış politika konuşması yapacak. Başbakanlık ofisinin önceden paylaştığı konuşma metnine göre Burnham, “Bize verilen Brexit işe yaramadı. Kazandığımızdan fazlasını kaybettik” diyecek.
Burnham, 2016 referandumundan bu yana süren tartışmayı ünlü masala benzeterek şu ifadeleri kullanacak: “Bu, Kralın yeni elbisesi gibi; kimse apaçık gerçeği söylemeye hazır değil. Ben gördüğümü söylerim. Açıkçası kral çıplak.” Başbakan, “kazandığımızdan fazlasını kaybettik” sözünü cumartesi günü Galler İşçi Partisi kongresinde de dile getirmişti.
Cuma günü Brüksel'de kritik zirve
Açıklamalar, 20 Kasım cuma günü Brüksel'de yapılacak İngiltere-AB zirvesinden dört gün önce geldi. Burnham zirvede AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı António Costa ile bir araya gelecek. Zirve aslında temmuzda yapılacaktı, ancak Keir Starmer'ın istifası nedeniyle ertelenmişti.
Londra, zirvede gıda ve tarım ürünlerindeki sınır kontrollerini azaltacak bir anlaşma, emisyon ticareti alanında iş birliği ve gençlerin karşılıklı olarak çalışıp yaşamasını kolaylaştıracak bir gençlik hareketliliği programı hedefliyor. Burnham'a göre bu anlaşmalar İngiltere ekonomisini yüzde 0,4, yani yaklaşık 17 milyar sterlin büyütebilir.

AB ilişkilerinden sorumlu Bakan Hamish Falconer de pazar günü BBC'ye yaptığı açıklamada, yeni anlaşmayla İngiltere'nin AB gıda politikalarında “masada bir sesi” olacağını, ancak oy hakkı bulunmayacağını söyledi. Falconer, gelecekteki bir hükümetin anlaşmayı bozma ihtimaline karşı bir “çıkış maddesi” de konulabileceğini belirtti.
Burnham'ın üç şartı
Burnham konuşmasında, AB ile imzalayacağı her anlaşmanın üç şartı karşılaması gerektiğini söyleyecek. Birincisi, anlaşma İşçi Partisi'nin seçim beyannamesine ve hükümetin kırmızı çizgilerine uygun olmalı; yani tek pazara, gümrük birliğine ya da serbest dolaşıma dönüş olmayacak. İkincisi, Brexit anlaşmasını iyileştirmeli ve insanların 2016'da oy verdiklerini düşündükleri şeye yaklaştırmalı. Üçüncüsü, Burnham'ın seçim bölgesinin adını taşıyan “Makerfield testi”ni geçmeli ve insanların gündelik hayatında somut bir iyileşme sağlamalı.
“Bu bir kazan-kazan” diyecek olan Burnham, “Yeni yaklaşımımızı gösteriyor. Hasmane değil, artık köprüleri yakmıyoruz. Yapıcı ve olumlu davranıyor, ortak sorunlarla birlikte mücadele edebileceğimizi gösteriyoruz” ifadelerini kullanacak. Burnham, Daily Mirror'a yazdığı makalede de gıda ticaretini kolaylaştıracak bir anlaşmanın market faturalarını düşüreceğini savunmuştu.

Muhalefetten sert tepki
Eski Başbakan Boris Johnson, Telegraph'a yaptığı açıklamada Burnham yeni bir oylamaya giderse İngilizlerin “kesinlikle” yine Brexit'i seçeceğini söyledi. Muhafazakâr Parti Genel Başkan Yardımcısı Alex Burghart ise Burnham'ın “ülkenin uzun zaman önce kapattığı bir tartışmayı yeniden açtığını” öne sürdü.
Temmuzda başbakan olan Burnham, İngiltere'nin AB'ye dönüşünü hayatı boyunca görmek istediğini söylemiş, ancak Başbakanlık geçen hafta bu konuda henüz bir yol seçilmediğini açıklamıştı. Burnham geçen hafta Antalya'daki COP31 liderler zirvesine katılmış, ardından Dublin'deki Avrupa Siyasi Topluluğu Zirvesi'ne geçmişti.
Fotoğraflar: İngiltere Başbakanlığı (No 10 Downing Street). Kaynaklar: The Guardian, The Irish Times, RTÉ, Evening Standard, Daily Mirror.