Türk bilim insanı Canan Dağdeviren, New York Moda Haftası kapsamındaki "What Were You Wearing? " etkinliğinde Mor Cepken tasarımıyla podyuma çıktı. New York Borsası’nın tarihi işlem salonunda düzenlenen etkinlik, kadınlara yönelik cinsel şiddete ve şiddet mağdurlarını suçlayan yaklaşımlara karşı farkındalık oluşturmayı amaçladı.
Dağdeviren’in taşıdığı tasarım "Mor Cepken – The Purple Guard" adını taşıyor. Etkinliğin temel mesajı, bir kıyafetin cinsel şiddet için gerekçe ya da rıza göstergesi olarak yorumlanamayacağı fikri etrafında şekillendi. Dağdeviren de etkinliğin ardından yaptığı açıklamada, kadınların suçlanmak yerine inanılmayı hak ettiğini vurguladı.
Mor Cepken’in kültürel anlamı
Mor Cepken anlatısı, özellikle Yörük ve Türkmen kültürüyle ilişkilendirilen bir kadın dayanışması ve yardım çağrısı sembolü olarak aktarılıyor. Bu kültürel anlatıya göre mor cepken, şiddet veya ağır haksızlık yaşayan kadının durumunu çevresine sessizce duyurmasını simgeliyor. Çağdaş tasarım, bu anlamı günümüzde kadınlara yönelik şiddete karşı görünür bir mesaja dönüştürüyor.
Tasarımda farklı bölgelerin tekstil ve el sanatları mirası bir araya getirildi. Hatay mor ham ipeği, Denizli el dokuması pembe ipek peştemal, Hereke ipeği, geleneksel oyalar ve suzani işlemeler, eserin öne çıkan unsurları arasında yer aldı. Tasarımın İkbal Gülin Şenyuva Aktuğ tarafından hazırlandığı ve farklı zanaatkârların emeğiyle oluşturulduğu belirtildi.
Bilim, kültürel miras ve kadın hakları aynı etkinlikte buluştu
Etkinliğin İngilizce adı olan "What Were You Wearing? ", cinsel saldırı mağdurlarına yöneltilen ve mağduru suçlayabilen "Ne giyiyordun? " sorusuna eleştirel bir gönderme taşıyor. Bu çerçevede Mor Cepken, kıyafet üzerinden suçlama yapılmasına karşı kültürel hafızayı ve kadınların dayanışmasını öne çıkaran bir sembol olarak sunuldu.
Dağdeviren’in podyumda yer alması, bilimsel kimliğiyle tanınan bir ismin kültürel miras ve kadın hakları mesajını aynı etkinlikte görünür kıldı. Dağdeviren, MIT Media Lab’deki biyomedikal mühendisliği ve giyilebilir teknoloji çalışmalarıyla tanınıyor. Etkinlik, Anadolu’ya ait tekstil unsurlarının New York gibi küresel görünürlüğü yüksek bir merkezde çağdaş bir tasarımla yeniden yorumlanmasını da gündeme taşıdı.
