İspanya'nın Kuzey Afrika'daki özerk kenti Ceuta'ya Fas'tan geçmeye çalışan en az 34 göçmen hayatını kaybetti. Bölge Başkanı Juan Jesus Vivas, ölü sayısını doğrularken, son 24 saatte yaklaşık 60 bin kişinin kara ve deniz yoluyla sınırı aştığını açıkladı.
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Cuma günü Ceuta'ya giderek durumu yerinde inceledi. Sanchez, geçişleri İspanya'nın "egemenliğinin ihlali" olarak nitelendirirken, yetkililerin bu hafta gelenlerin geri gönderilmesini hızlandırdığını söyledi. İspanya İçişleri Bakanlığı, Cuma günü itibarıyla yaklaşık 25 bin kişinin Ceuta'dan Fas'a iade edildiğini bildirdi.
Ceuta'daki Sivil Muhafızlar sendikası başkanı Rachid Sbihi, durumu "ciddi bir insani kriz" olarak tanımladı. Sbihi, Associated Press'e yaptığı açıklamada, ölenlerin çoğunun boğulduğunu, bazılarının ise Tarajal sahilindeki dalgakıran çitini aşmaya çalışırken çıkan izdihamda hayatını kaybettiğini belirtti. Binlerce refakatsiz çocuk da dahil olmak üzere göçmenlerin kaldırımlarda uyuduğunu, diğerlerinin ise sokaklarda amaçsızca dolaştığını ifade etti.
Sınırda gerginlik
Faslı yetkililer, Ceuta sınır kapılarında tazyikli su araçları konuşlandırarak kalabalığı geri püskürttü. Bölgede çıkan çatışmalarda bir otobüs ve yedi arabanın yanmış kalıntıları görüldü. Perşembe günü çekilen görüntülerde, çoğunluğu Faslı genç erkeklerden oluşan kalabalığın dalgakıranları aşarak yollara yürüdüğü, aralarında kadın ve küçük çocukların bulunduğu ailelerin de olduğu görüldü.
Ceuta ve diğer özerk kent Melilla, Avrupa Birliği'nin Afrika ile tek kara sınırını oluşturuyor. Göçmenler genellikle Fas'ın Fnidek kasabasından yaklaşık 5 kilometre yüzerek ya da daha kısa mesafedeki Belyounech'ten geçiş yapmaya çalışıyor.
Mahkeme kararı ve mafya iddiası
Yetkililer, geçişlerdeki artışı İspanya Yüksek Mahkemesi'nin bu ay aldığı, deniz yoluyla gelen göçmenlerin yasal süreç olmadan derhal geri gönderilmesini engelleyen karara bağladı. Karar, kara yoluyla gelenleri kapsamıyor. Sanchez, göçmen akınının, insan kaçakçılığı mafyalarının mahkeme kararı hakkında söylentiler yaymasından kaynaklandığını öne sürdü. Faslı yetkililerle yaptığı görüşmelerde, "kaçakçılık mafyalarının Yüksek Mahkeme kararını kendilerine göre yorumladığını" ve bu yorumun "son saatlerde orman yangını gibi yayıldığını" söyledi.
Fas'taki aktivistler ise çoğu göçmenin bu tür yasal kararlardan haberdar olmayacağını savunarak, artışın mahkeme kararıyla ilgili olduğuna şüpheyle yaklaştı.
AB'den tepkiler
Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Ceuta'dan gelen görüntüleri "kabul edilemez" olarak nitelendirdi. Sosyal medyadan yaptığı açıklamada, "Kimsenin kurallarımıza uymadan birliğimize gelmesine izin veremeyiz. Tehlikeli geçişler derhal durmalı. Kaçakçılık ağları dağıtılmalı ve geri dönüşler kurallarımızın izin verdiği şekilde hızlı olmalı" dedi.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, İspanya'nın belgesiz göçmenlerin Avrupa anakarasına geçişine izin vermeme niyetini memnuniyetle karşıladığını belirterek, hükümetinin İspanya ile temas halinde olduğunu söyledi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un çevresi de İspanyol ve Faslı yetkililerle temas halinde olduklarını, gerekirse Avrupa sınır ve sahil güvenlik ajansı Frontex aracılığıyla yardıma hazır olduklarını bildirdi. Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nunez, Perşembe gecesi İspanya sınırındaki kontrolleri derhal artırma talimatı verdiğini ve hızlı müdahale sınır gücünü devreye soktuğunu duyurdu.
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise, İspanya ile kara sınırı bulunmamasına rağmen, "sınırlarımızı savunmak ve vatandaşlarımızın güvenliğini sağlamak için" İspanya ile açık sınır Schengen anlaşmasını askıya alma tehdidinde bulundu.
Acil durum talebi reddedildi
Ceuta Bölge Başkanı Vivas, ulusal hükümete ulusal güvenlik gerekçesiyle acil durum ilan etme çağrısı yaparak, sınıra daha fazla polis ve ordunun konuşlandırılmasını istedi.