Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da süren BM İklim Değişikliği Konferansı COP31'de, okyanus ve denizlere ayrılan dokuzuncu güne girilirken COP31 Başkanlığı'nın sunduğu Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı öne çıktı. 16 Kasım'da sunulan metin, okyanus temelli iklim eylemlerinin daha güçlü ortaklıklar ve finansmana daha kolay erişim yoluyla hızlandırılmasını amaçlıyor.
Mutabakat ülkelere yeni bir yükümlülük ya da mekanizma getirmiyor; BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve Paris Anlaşması kapsamındaki mevcut girişimleri birbirine bağlamayı hedefliyor. Metin, tarafların görüşlerinin yanı sıra "Mavi Ağ" adı verilen bir toplantılar dizisinden besleniyor: İstanbul Okyanus ve Denizler Çalıştayı, Trabzon Üst Düzey Etkinliği, BM Genel Kurulu üst düzey haftasındaki Okyanus Çözümleri Diyaloğu ile Tuvalu ve Fiji'deki Pasifik Pre-COP toplantıları.
"Akdeniz bir iklim değişikliği sıcak noktası"
Metinde, COP31'in Akdeniz kıyısında düzenlenen ilk BM iklim konferansı olarak bölgenin sorunlarına dikkat çektiği vurgulanıyor. Akdeniz'de sıcak hava dalgalarının, orman yangınlarının, kuraklığın ve sellerin gıda güvenliğini, biyolojik çeşitliliği, kıyıların dayanıklılığını ve geçim kaynaklarını tehdit ettiği belirtiliyor. Mutabakat, UNEP Akdeniz Eylem Planı ve Barselona Sözleşmesi çerçevesinde İstanbul'da kurulan İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezi'ni (CC/RAC), Türkiye'nin bölgesel iş birliğine önemli bir katkısı olarak kabul ediyor.

Konferans kapsamında Antalya'nın Konyaaltı sahilinde de "Antalya'da Deniz Hep Temiz" sloganıyla deniz dibi ve kıyı temizliği yapılmış, gönüllü dalgıçlar ve çocuklar yaklaşık iki saatte 150 kilogram atık toplamıştı.
Deniz çayırlarından mavi ekonomiye
Mutabakat, deniz kirliliği, okyanus ısınması, asitlenme, oksijen kaybı ve deniz seviyesindeki yükselmenin özellikle gelişmekte olan küçük ada devletlerini ve alçak kıyı bölgelerini tehdit ettiğine dikkat çekiyor. Taraflar; mangrov ormanlarının, deniz çayırlarının, kıyı sulak alanlarının ve mercan resiflerinin korunmasına ve restorasyonuna, kıyı ve deniz alanlarının en az yüzde 30'unun 2030'a kadar korunmasını öngören "30x30" hedefine ve sürdürülebilir mavi ekonomiye davet ediliyor. Okyanusla ilgili hedeflerin ulusal katkı beyanlarına (NDC) ve ulusal uyum planlarına yansıtılması da teşvik ediliyor.
Metinde, iklim finansmanının yalnızca sınırlı bir bölümünün okyanusla ilgili önceliklere ulaştığının altı çiziliyor. Hibeler, imtiyazlı finansman ve garantilerin kıyı topluluklarına fayda sağlayan yerel çözümlerle buluşturulması isteniyor. COP31 Başkanlığının UNDP ile geliştirdiği İklim Uygulama Köprüsü de bu iş birliklerinin araçlarından biri olarak anılıyor.
Okyanus gününün programında Mavi Bölge'de Deniz Çöpleri Eylem Platformu'nun lansmanı, COP31 Başkanlığı ile Avustralya'nın düzenlediği Mavi Bakanlar Etkinliği ve akşam saatlerinde Akdeniz Bakanlar Yuvarlak Masa Toplantısı yer alıyor.
Kapak görseli ve kaynak: COP31 Türkiye. Fotoğraf: Anadolu Ajansı.