Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 81. Oturumuna katılmak üzere geldiği ABD'nin New York kentindeki dört günlük ziyaretini çarşamba günü tamamladı.
Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan, New York'a varışlarında Türkiye'nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Büyükelçi Ahmet Yıldız, Türkiye'nin ABD Büyükelçisi Sedat Önal ve Türkiye'nin New York Başkonsolosu Muhittin Ahmet Yazal tarafından karşılandı.
Çok sayıda liderle ikili görüşme
Erdoğan, ziyaretinin ilk gününde Vietnam Cumhurbaşkanı To Lam ile Türk Evi'nde görüştü. Görüşmede ikili ilişkiler ile bölgesel ve küresel meseleler ele alınırken Erdoğan, Vietnam'ın ilişkileri stratejik ortaklık seviyesine çıkarma teklifine verdiği olumlu karşılıktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Yatırım, ticaret ve savunma sanayisi başta olmak üzere iş birliğinin genişletilmesi hedefi öne çıktı.
Erdoğan aynı gün Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi, Kuveyt Veliaht Prensi Şeyh Sabah Halid el-Hamed es-Sabah, Kosova Başbakanı Albin Kurti, Lübnan Başbakanı Nawaf Salam ve Gürcistan Başbakanı İrakli Kobakhidze ile ayrı ayrı görüştü. Libya'da istikrarın korunması, Kosova'nın uluslararası toplumdaki konumu, Lübnan'da kalıcı barış ve istikrar, Balkanlar arası diyalog ile Türkiye-Gürcistan-Azerbaycan iş birliği mekanizmalarının etkin kullanılması görüşmelerde gündeme geldi.
Erdoğan, ABD'de düzenlenen "100 Yıllık Dostluk: Türkiye-Amerika Birleşik Devletleri" etkinliğinde yaptığı konuşmada, bölgesel ve küresel çatışmaların Türkiye ile ABD arasındaki diyaloğun yakın tutulmasını gerektirdiğini söyledi. Ekonomik ve ticari ilişkilerin stratejik iş birliğinden ayrı değerlendirilemeyeceğini belirten Erdoğan, iki ülke arasındaki ticaret hacminin son 10 yılda iki katına çıktığını ifade etti.
Erdoğan, 2025'te 38 milyar doları aşan ticaret hacminin bu yılın ilk 8 ayında 28 milyar dolara ulaştığını, yıl sonunda 40 milyar doları aşmasının beklendiğini açıkladı. Türkiye ile ABD'nin belirlediği 100 milyar dolarlık ticaret hedefinin ulaşılabilir olduğunu belirten Erdoğan, enerji, nükleer enerji, sıvılaştırılmış doğal gaz, sivil havacılık, ileri teknoloji ve savunma sanayisinde iş birliğinin ilerletilmesi gerektiğini kaydetti.
BM Genel Kurulu'nda Filistin ve Gazze mesajı
Erdoğan, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 81. Oturumundaki konuşmasında Filistin devletini henüz tanımayan ülkelere tutumlarını yeniden değerlendirme çağrısı yaptı. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın salonda bulunamamasını Filistinlilere yönelik bir haksızlık olarak niteleyen Erdoğan, Türkiye'nin Filistin halkının mücadelesini uluslararası platformlarda savunmayı sürdüreceğini söyledi.
Gazze'deki duruma da değinen Erdoğan, son üç yılda 74 bin Filistinlinin İsrail'in "devlet terörünün" kurbanı olduğunu ileri sürdü. Gazze'nin yeniden imarı için İsrail üzerinde daha güçlü baskı kurulması çağrısında bulunan Erdoğan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin "dünya beşten büyüktür" ilkesi doğrultusunda reforme edilmesi gerektiğini yineledi.
Erdoğan, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani, Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham, Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Bangladeş Başbakanı Tarique Rahman ve Senegal Cumhurbaşkanı Bassirou Diomaye Faye ile de görüştü. Görüşmelerde ikili ilişkiler, bölgesel gelişmeler ve küresel meseleler ele alındı.
Erdoğan ayrıca ABD Başkanı Donald Trump ile Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinin liderleri veya dışişleri bakanlarının katıldığı toplantıda yer aldı. Toplantıda Gazze'deki çatışmaların sona erdirilmesi ve bölgenin yeniden imarına yönelik çalışmalar değerlendirildi. Erdoğan daha sonra Trump'ın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu delegeleri onuruna verdiği resepsiyona katıldı.
Ekonomi, iklim ve bölgesel barış gündemi
Türk-Amerikan iş dünyasının temsilcileriyle yapılan toplantıda Erdoğan, Türkiye ile ABD arasındaki stratejik iş birliğinin tüm alanlarda geliştiğini söyledi. 2027'nin dezenflasyon açısından daha güçlü bir yıl olacağına inandığını belirten Erdoğan, mali disiplinin olumlu seyrettiğini ve yapısal dönüşümün programın merkezine alındığını ifade etti.
Erdoğan, Türkiye'nin ABD'nin en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz tedarikçisi olduğunu belirterek enerji alanındaki iş birliğinin nükleer enerji dahil tüm alanlara genişletilmesini hedeflediklerini açıkladı. Türkiye'nin 9-20 Kasım 2026'da Antalya'da ev sahipliği yapacağı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31'in, iklim kararlarının uygulamaya dönüştürülmesine odaklanacağını söyledi.
Erdoğan, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile görüşmesinde Rusya-Ukrayna Savaşı'nın kalıcı barışla sona ermesi için Türkiye'nin çabalarını sürdüreceğini belirtti. Karadeniz'de seyrüsefer güvenliğinin sağlanması gerektiğini vurgulayan Erdoğan, ticari gemilere yönelik saldırıların haklı gösterilemeyeceğini söyledi.
Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi ile görüşmenin ardından yayımlanan ortak açıklamada, Ankara ile Bağdat'ın güvenlik iş birliğini derinleştirme konusunda mutabık kaldığı bildirildi. Açıklamada, Sincar'da devlet otoritesinin tamamen tesis edilmesi ve yasa dışı yabancı silahlı unsurların varlığının sona erdirilmesi hedefleri belirtildi. Irak'ın güvenlik adımlarındaki ilerlemeye bağlı olarak Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başika-Zilkan üssünü kararlaştırılan mekanizma ve takvime göre kademeli olarak Irak Federal Hükümeti'ne devredeceği ifade edildi.
Erdoğan, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile görüşmesinde Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin normalleşmesi, ticaret ve ulaştırma alanlarındaki temaslar ile Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki barış sürecini ele aldı. Erdoğan, ikili ilişkilerdeki olumlu ivmenin korunmasının önemini vurguladı.
Türk-Amerikan toplumuna entegrasyon çağrısı
New York'ta Türkler ve kardeş topluluklarla bir araya gelen Erdoğan, Müslümanların yaşadıkları toplumlara dillerinden, kültürlerinden ve köklerinden vazgeçmeden entegre olabilmesi gerektiğini söyledi. Türk-Amerikan toplumunun siyaset, iş dünyası, akademi, kültür ve sanat alanlarında daha güçlü temsil edilmesi çağrısında bulunan Erdoğan, toplumsal dayanışmanın İslam karşıtlığı, yabancı düşmanlığı ve ayrımcılıkla mücadeleye katkı sağlayacağını belirtti.
Erdoğan ayrıca yaklaşan ABD ara seçimlerinde vatandaşların demokratik haklarını kullanarak sandıkta iradelerini ortaya koymalarının önemli olduğunu ifade etti.
