Erzurum'un tarihi semtlerinden Tebrizkapı'da, Narmanlı Camisi'nin arka bölümünde bulunan Ahi Toman Baba Kümbeti'nin restorasyonu için çalışma başlatıldı. Geçmişte çevresindeki ev ve iş yerleri nedeniyle dışarıdan görülemeyen yapı, bölgedeki yapıların kaldırılmasıyla yeniden ortaya çıkarıldı.
Erzurum Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan restorasyon projesinin ardından kümbetin ihyası için uygulama sürecine geçildi. Yaklaşık 14. Yüzyıla tarihlenen yapı, Erzurum'da ahilik teşkilatını kurduğu belirtilen Ahi Toman Baba'nın adıyla anılıyor.
Çevredeki yapılar kaldırıldı
Belediyenin çalışmaları kapsamında kümbetin çevresindeki yaklaşık 10 bina söküldü. Kamulaştırma, tahliye ve yıkım işlemlerinin ardından tescilli tarihi yapılar yeniden görünür hale getirildi.
Aynı bölgede bulunan tescilli Ahıskalılar Evi de yürütülen proje kapsamında gün yüzüne çıkarılacak. İki tarihi yapının çevresiyle birlikte düzenlenerek ziyaretçilerin kullanımına açılması planlanıyor.
Restorasyon için hassas çalışma yürütülüyor
Erzurum Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Ünal İnci, kümbetin restorasyon aşamasına bölgede iki yıl önce başlatılan kentsel dönüşüm çalışmalarıyla geçildiğini söyledi.
İnci, yapıların çevresindeki yoğunluğun tarihi eserlerin görünürlüğünü ve korunmasını olumsuz etkilediğini belirterek, kümbetin önünün kapalı olması nedeniyle birçok kişinin yapının farkında olmadığını ifade etti. Tarihi eserleri ortaya çıkarmak amacıyla projenin başlatıldığını kaydetti.
Restorasyonun olağan bir inşaat süreci gibi yürütülmediğini vurgulayan İnci, Koruma Kurulu ile onaylanan projelerin ayrıntılı biçimde uygulandığını söyledi. İnci, çevredeki mezarların zarar görmemesi için de özel bir çalışma yapıldığını belirtti.
Ahi Toman Baba'nın Erzurum'daki rolü
Tarihi kaynaklarda Ahi Toman Baba'nın Erzurum'da ahilik teşkilatının oluşumunda önemli rol üstlendiği aktarılıyor. Ahi geleneğinin kentteki esnaf örgütlenmesi ve ticari hayat üzerinde etkili olduğu belirtiliyor.
Ünlü seyyah İbn Battuta'nın 1331'de Erzurum'a geldiğinde Ahi Toman Baba'nın tekkesinde konakladığı da tarihi kayıtlarda yer alıyor. İnci, İbn Battuta'nın Erzurum'daki ahilik teşkilatını, kentteki misafirperverliği ve ticari düzeni övdüğünü söyledi.
2027 hedefi
Restorasyonun tamamlanmasının ardından yaklaşık 700 yıllık kümbetin çevresiyle birlikte düzenlenerek 2027 yılında ziyaret edilebilir hale getirilmesi hedefleniyor. Projenin, Erzurum'un kültür turizmine katkı sunması bekleniyor.
Belediye, kentteki tarihi yapıların çevresinin açılması ve gün yüzüne çıkarılması amacıyla Kent Estetiği Daire Başkanlığını kurdu. Bu yapı sayesinde tarihi eser çalışmalarına bütçe aktarımının kolaylaştırılması ve uygulamaların hızlandırılması amaçlanıyor.
