Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Avrupa Birliği’nin üyelik bekleyen altı Batı Balkan ülkesi için aşamalı bir entegrasyon süreci başlatmayı planladığını açıkladı. Merz, Tivat’ta düzenlenen AB-Batı Balkanlar Zirvesi’nin ardından yaptığı açıklamada, bölge ülkelerine açık bir mesaj verdiklerini söyledi.
Merz, Avrupa Birliği’nin bu ülkeleri istediğini ve kısa süre içinde Birlik üyesi görmek istediğini ifade etti. Bu çıkış, Batı Balkanlar’ın yıllardır süren üyelik sürecine yeni bir siyasi ivme kazandırdı.
Zirvede hangi ülkeler öne çıktı?
Karadağ’ın kıyı kenti Tivat’ta düzenlenen zirvede Karadağ Cumhurbaşkanı Jakov Milatovic, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Almanya Başbakanı Friedrich Merz başta olmak üzere çok sayıda Avrupalı lideri ağırladı. Karadağ, üyelik hedefi taşıyan ülkeler arasında yer alıyor.
AB üyeliği için sırada bulunan ülkeler arasında Karadağ, Arnavutluk, Bosna-Hersek, Kosova, Kuzey Makedonya ve Sırbistan bulunuyor. Ukrayna ile Moldova da üyelik başvurusu yapan ülkeler arasına katıldı.
Brüksel uzun süredir Batı Balkanlar’ın tamamının birlikte kabul edileceğini söylese de süreç ülkeden ülkeye farklı ilerliyor. Karadağ ve Arnavutluk, gerekli reformlarda diğer adaylara kıyasla daha hızlı ilerleyen ülkeler olarak öne çıkıyor.
Fransa ve Almanya’dan "kademeli entegrasyon" önerisi
Macron, zirve öncesinde Almanya ile birlikte güçlendirilmiş bir kademeli entegrasyon süreci önerdiklerini söyledi. Bu modele göre, AB kuralları ve ölçütleriyle uyum sağlayan bir ülke, Birliğin bazı toplantılarına katılma gibi belirli formatlara daha erken dahil olabilecek.
Merz de genişleme sürecinin daha hızlı ve daha inandırıcı hale getirilmesi gerektiğini vurguladı. Merz’e göre, son 13 yılda yeni üye alınmamış olması, eksikliğin yalnızca aday ülkelerde değil, Avrupa Birliği’nin kendi içinde de bulunduğunu gösteriyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de zirveye gelirken genişleme sürecinin hızlandırılması gerektiğini söyledi. Von der Leyen, sürecin daha güvenilir bir yapıya kavuşturulmasını istedi.
Genişleme neden yeniden gündemde?
Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya saldırmasının ardından Avrupa Birliği’nin genişleme gündemine ilgisi yeniden arttı. Savaşla birlikte hem Ukrayna hem de Moldova, Batı Balkanlar’daki adaylarla aynı üyelik kuyruğuna girdi.
Macron, genişlemenin jeopolitik açıdan önemli olduğunu, çünkü bölgenin enerji, güvenlik ve göç rotaları bakımından Avrupa’nın bağımsızlığı açısından kritik bir konumda bulunduğunu söyledi. Bu değerlendirme, AB’nin genişleme politikasına stratejik bir boyut kazandırdı.
Balkanlarda destek neden azaldı?
Uzun süredir adaylık statüsünde kalan bazı ülkelerde üyeliğe destek geriledi. Özellikle Sırbistan’da kamuoyunun Avrupa Birliği üyeliğine desteği yüzde 50’nin altında seyrediyor.
Sırbistan’ın Rusya ile yakın ilişkilerini sürdürmesi, bölgedeki tartışmaları daha da derinleştiriyor. Buna karşılık Karadağ’ın reform sürecinde öne çıkması, onu ilk üyelik için güçlü adaylardan biri haline getiriyor.
Avrupa Birliği’nin genişleme dosyasında önümüzdeki dönemde en çok konuşulacak başlıklardan biri, aday ülkelerin tam üyelik beklemeden hangi hak ve mekanizmalara ne ölçüde dahil edileceği olacak.