Evren 3 milyar yaşındayken yola çıkan radyo patlaması Dünya'ya ulaştı

Gökbilimciler, 10 milyar yıldan uzun süre yol alarak Dünya'ya ulaşan ve bugüne kadar tespit edilen en uzak hızlı radyo patlaması olan FRB 20240304B'nin kaynağını James Webb Uzay Teleskobu ile buldu. Sinyal, evren henüz 3 milyar yaşındayken küçük ve hızla yıldız üreten bir cüce galaksiden çıktı.

Gökbilimciler, evren henüz 3 milyar yaşındayken yayılan ve 10 milyar yıldan uzun süre yol alarak Dünya'ya ulaşan bir hızlı radyo patlaması (FRB) tespit etti. FRB 20240304B adı verilen sinyal, bugüne kadar görülen en uzak ve en eski hızlı radyo patlaması oldu.

Patlama, 4 Mart 2024'te Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskobu ile çalışan MeerTRAP ekibi tarafından yakalandı. Konumu çok hassas biçimde belirlenmesine rağmen yerdeki en büyük teleskoplar o noktada bir galaksi göremeyince ekip, NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu'na başvurdu. Webb'in NIRCam kamerası doğru noktada bir galaksi buldu, NIRSpec spektrografı ise galaksinin kırmızıya kaymasını 2,148 olarak ölçtü.

Webb NIRSpec verisi: ev sahibi galaksinin oksijen ve hidrojen çizgileri, kırmızıya kayma 2,148

"Küçük bir cüce galaksi çıktı"

Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskobu çanakları havadan (arşiv)

Science dergisinde yayımlanan çalışmanın baş yazarı, Sidney Üniversitesinden Manisha Caleb, "Büyük, düzgün biçimlenmiş, çok yıldızlı bir galaksi bekliyorduk; karşımıza küçük bir cüce galaksi çıktı, ancak aktif biçimde yıldız oluşturuyordu" dedi. Galaksi beklenenden yaklaşık 1.000 kat daha az kütleli; yıldızlarının büyük kısmının yalnızca 30 milyon yıl içinde oluşmuş olabileceği değerlendiriliyor.

Bu bulgu, hızlı radyo patlamalarının kökenine ışık tutuyor. Patlamaların iki nötron yıldızının birleşmesinden kaynaklandığı teorisine göre bu süreç milyarlarca yıl sürdüğü için yaşlı galaksilerde görülmeleri beklenir. Rakip teori ise patlamaların, süpernova sonrası geriye kalan ve son derece güçlü manyetik alana sahip genç nötron yıldızları olan magnetarlardan doğduğunu öne sürüyor. Caleb, "Çalışmamız bu FRB'nin bir birleşmeden kaynaklanmış olmasının çok düşük ihtimal olduğunu gösteriyor" dedi.

Bir magnetarın sanatçı çizimi (illüstrasyon)

Kozmik el feneri

James Webb Uzay Teleskobu (illüstrasyon)

Kaliforniya Üniversitesi Santa Cruz'dan J. Xavier Prochaska, "Hızlı radyo patlaması adeta kozmik bir el feneri gibi; yolu üzerindeki her şeyi aydınlatıyor ve içinden geçtiği her şeyin izini taşıyor" dedi. Ekip, sinyal üzerinde daha önce bilinmeyen ve yaklaşık 3,5 milyar ışık yılı uzaklıkta bulunan bir galaksi kümesinin ve 54 milyon ışık yılı ötedeki Başak Kümesi'nin izlerini buldu.

Milisaniyeler içinde Güneş'in aylar hatta yıllar boyunca yaydığı enerjiye eşdeğer enerji açığa çıkarabilen hızlı radyo patlamaları ilk kez 2007'de keşfedildi ve çoğu bir kez görülüp bir daha tekrarlamıyor. Ekip, MeerKAT'ın her yıl kırmızıya kayması 1'in üzerinde birkaç FRB'yi tespit edebileceğini, bu uzak galaksilerin incelenmesinde Webb'in kilit rol oynayacağını belirtiyor.

Bu haberde bir hata mı var?WhatsApp'tan bildirin

Tüm sosyal platformlarda paylaş

Evren 3 milyar yaşındayken yola çıkan radyo patlaması Dünya'ya ulaştı