Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İstanbul'da düzenlenen TRT World Forum 2026'nın ikinci ve son gününde "Bağlantısallığın Yeni Jeopolitiği: Deniz Yolları, Darboğazlar ve Koridorlar" başlıklı oturumda konuştu. Fidan, çatışma bölgelerinde ticari gemilere yönelik saldırıların yalnızca bölgesel istikrarı değil, malların serbest dolaşımını da etkilediğini belirterek bu durumun özellikle kırılgan ülkeler için küresel gıda güvenliğine büyük bir tehdit oluşturduğunu söyledi.
Aynı stratejik gerçekliğin Orta Doğu için de geçerli olduğunu vurgulayan Fidan, Babülmendep ve Hürmüz Boğazı'nda büyüyen güvensizlik ortamının kritik enerji akışını engellediğini, bu deniz yollarındaki kesintilerin küresel ekonomiyi, gıda ve enerji güvenliğini doğrudan etkilediğini ifade etti.
"Bir boru hattı baskı unsuruna dönüşebilir"
Küresel bağlantısallık artarken enerjinin birçok dar geçit noktasından geçerek taşındığına dikkati çeken Fidan, Karadeniz örneğini verdi: "Karadeniz'de gördüğümüz gibi bir deniz koridoru savaş alanına, bir boru hattı baskı unsuruna dönüşebilir. Tek bir dar geçit noktası, binlerce kilometre ötedeki ekonomileri etkileyebilir."
Videoda Fidan, bağlantısallığın bu tür durumlarda tek başına stratejik bir kaygı unsuruna dönüşebileceğini anlatıyor. Ülkelerin doğal olarak hammaddeye ve pazarlara erişimlerini güvence altına almaya çalıştığını, bu erişim tehlikeye düştüğünde güvensizlik ve rekabetin arttığını belirten Fidan, "Bunun olmasına müsaade etmemeliyiz" dedi.
"İsrail, Filistin'deki soykırımına devam ediyor"
Fidan, deniz yolları ve ticaret koridorlarındaki engellerin aslında daha büyük bir bölgesel dinamiğin parçası olduğunu söyleyerek İsrail'e sert tepki gösterdi: "İsrail, politikasını genişletmeye çalışıyor. Komşu ülkelere yönelik saldırılarını sürdürüyor ve Filistin'deki soykırımına devam ediyor. Bu nedenle bölgede sürdürülebilir ve kalıcı barışın önünde engel oluşturuyor."
Videodaki bölümde Fidan, bölgede gerginliğin tırmanmasını önlemenin son derece elzem olduğunu, küresel ekonominin dayandığı bu coğrafyanın güvenliğini sağlamanın hayati önem taşıdığını vurguluyor.
Mekke Savunma İttifakı ve R4 vurgusu
Bölgesel iş birliği mekanizmalarına da değinen Fidan, "Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ı bir araya getiren Mekke Savunma İttifakı, kolektif savunma alanında iş birliğini güçlendirmeyi amaçlıyor. Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan'dan oluşan R4 mekanizması ise bölgesel sorunlara ortak çözümler geliştirmek ve iş birliğini ilerletmek için daha geniş bir platform sağlıyor" dedi.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamındaki Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi'nin ilk toplantısı İstanbul'da yapılmış ve ittifakın adı "Mekke Savunma İttifakı" olarak belirlenmişti. Fidan o dönem ittifakın herhangi bir ülkeyi hedef almadığını ve bölgedeki tüm ülkelere açık olduğunu söylemişti. R4 formatındaki son toplantı ise 23 Ekim'de Fidan'ın ev sahipliğinde İstanbul'da Pakistan, Suudi Arabistan ve Mısır dışişleri bakanlarının katılımıyla gerçekleştirilmişti.
Videoda Fidan, iki yapının farklı işlevlerini anlatıyor: Mekke Savunma İttifakı kolektif savunmaya odaklanırken R4, bölgesel sorunlarda ortak çözüm arayışı için daha geniş bir zemin sunuyor.
Bu yıl 10'uncusu düzenlenen ve "Merkezsiz Dünya: Kurallar Geçersiz Kaldığında Kim Liderlik Eder?" temasıyla İstanbul Kongre Merkezi'nde yapılan forumun açılışında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Gazze'ye ilişkin sert mesajlar vermişti.
Videolar: TRT World Forum. Fotoğraf: Wikimedia Commons (arşiv)
