Hababam Sınıfı'nın yazarı Rıfat Ilgaz, vefatının 33. yılında anılıyor

Türk edebiyatının önemli isimlerinden, 'Hababam Sınıfı' eseriyle tanınan Rıfat Ilgaz'ın vefatının üzerinden 33 yıl geçti. Şiir, roman ve mizah alanında çok sayıda eser veren Ilgaz, toplumcu gerçekçi çizgisiyle edebiyatımızda iz bıraktı.

Toplumcu gerçekçi edebiyatın usta kalemi, "Hababam Sınıfı"nın yazarı Rıfat Ilgaz, 7 Temmuz 1993'te İstanbul'da hayata gözlerini yumdu. Aradan geçen 33 yıla rağmen eserleri geniş kitlelerce okunmaya devam eden Ilgaz, şiir, roman, öykü ve mizah türlerinde unutulmaz yapıtlar bıraktı.

Edebiyata adanmış bir hayat

Mehmet Rıfat Ilgaz, 7 Mayıs 1911'de Kastamonu'nun Cide ilçesinde dünyaya geldi. İlköğrenimine Cide'de başlayan Ilgaz, ortaöğrenimini Kastamonu'da tamamladı ve 1930'da Kastamonu Muallim Mektebi'nden mezun oldu. 1931'de Gerede'de ilkokul öğretmeni olarak göreve başladı; daha sonra Akçakoca ve Gümüşova'da da öğretmenlik yaptı.

Edebiyat yolculuğu öğrencilik yıllarında yazdığı şiirlerle başladı. İlk şiiri "Sevgilimin Mezarında" 1927'de Kastamonu'da yayımlanan Nazikler gazetesinde yer aldı. 1936-1938 yıllarında Gazi Eğitim Enstitüsü'nde öğrenim gören Ilgaz, mezuniyetinin ardından Adapazarı'na Türkçe öğretmeni olarak atandı. Ancak verem hastalığına yakalanınca İstanbul'a gelerek Yakacık Sanatoryumu'nda tedavi gördü. 1939'da Karagümrük Ortaokulu'nda göreve başladı ve aynı yıl öğretmen Rikkat Hanım'la evlendi.

Toplumcu gerçekçi çizgi ve baskılar

Ilgaz, 1942'de şair İbrahim Abdülkadir Meriçboyu ve Ömer Faruk Toprak ile Yürüyüş dergisinin kadrosunda yer aldı. Dergide Orhan Kemal, Sait Faik Abasıyanık ve Nazım Hikmet gibi isimlerle çalıştı. İlk şiir kitabı "Yarenlik" 1943'te yayımlandı. Anadolu insanının yaşamını ve emekçilerin sorunlarını işleyen "Sınıf" adlı kitabı ise 1944'te çıktı. Toplumcu gerçekçi anlayışın öne çıktığı bu eserler nedeniyle hakkında soruşturmalar açıldı, kitapları toplatıldı ve kendisi çeşitli dönemlerde yargılandı.

Hababam Sınıfı'nın yazarı Rıfat Ilgaz, vefatının 33. yılında anılıyor gorsel 1

"Sınıf" kitabının toplatılması üzerine 6 ay hapis cezasına çarptırılan Ilgaz, cezaevi süreci ve sağlık sorunları yüzünden öğretmenlik görevini ve İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü'ndeki öğrenimini bırakmak zorunda kaldı. Yaklaşık 8 yıl verem tedavisi gören yazar, bu dönemdeki deneyimlerini daha sonra "Pijamalılar" romanına taşıdı. 1953'te yayımlanan "Devam" adlı kitabı da toplatıldı. Yazıları ve şiirleri nedeniyle yaklaşık 5,5 yıl mahkumiyet alsa da hastalığı ve af kapsamına girdiği için cezasının bir kısmını yattı.

Hababam Sınıfı'nın doğuşu

Ilgaz, öğretmenlik yıllarında edindiği gözlemleri ve oğlu Aydın'ın okul yaşamından izleri harmanlayarak "Hababam Sınıfı"nı kurguladı. Eser, ilk kez "Dolmuş" dergisinde "Stepne" mahlasıyla tefrika edildi. 1959'da kitap olarak yayımlanan "Hababam Sınıfı", kısa sürede geniş bir okur kitlesine ulaştı. 1966'da tiyatroya uyarlanan eser, 1975'te Ertem Eğilmez yönetmenliğinde sinemaya aktarıldı. Kemal Sunal, Münir Özkul ve Adile Naşit'in başrollerini paylaştığı film, Türk sinemasının unutulmaz yapımları arasına girdi. Ilgaz, çeşitli söyleşilerinde "Hababam Sınıfı"nın yalnızca bir güldürü olmadığını, eğitim sistemindeki ezbercilik, kopya kültürü ve otorite anlayışını eleştiren bir yergi niteliği taşıdığını ifade etti.

Son yılları ve ödülleri

1970'te Basın Şeref Kartı alan Ilgaz, 1974'te emekliye ayrılarak doğduğu ilçe Cide'ye yerleşti. 12 Eylül 1980 darbesinin ardından yeniden gözaltına alındı. "Yıldız Karayel" romanıyla 1982'de Madaralı Roman Ödülü ile Orhan Kemal Roman Ödülü'nü kazandı. "Ocak Katırı Alagöz" eseriyle 1987'de Ömer Faruk Toprak Şiir Ödülü'ne layık görüldü. 7 Temmuz 1993'te İstanbul'da hayatını kaybeden Rıfat Ilgaz, Zincirlikuyu Mezarlığı'nda toprağa verildi.

Şiir, roman, öykü, tiyatro, anı ve çocuk edebiyatı alanlarında onlarca eser bırakan Ilgaz'ın "Karartma Geceleri", "Bizim Koğuş", "Apartıman Çocukları" gibi romanları ve "Üsküdar'da Sabah Oldu", "Soluk Soluğa" gibi şiir kitapları bugün de okunmaya devam ediyor.

Hababam Sınıfı'nın yazarı Rıfat Ilgaz, vefatının 33. yılında anılıyor