Hakkari’de üniversite desteğiyle yürütülen bilimsel çalışmalar, kentin bitki çeşitliliğine ilişkin kayıtları hızla genişletti. Bitkisel ve Hayvansal Üretim Bölümü’nde görev yapan Mükemre, altı yıl önce başlatılan saha araştırmalarıyla ilin florasının daha ayrıntılı biçimde ortaya konduğunu söyledi.
Çalışmalar kapsamında kent merkezi ile ilçelerin kırsalında kilometrelerce yol katedildi. Araştırmacılar, araziden topladıkları yaklaşık 5 bin bitki örneğini laboratuvar ortamında inceledi ve kimliklendirme sürecinin ardından kayıt altına aldı.
Yeni türler kayıt altına alındı
Mükemre, önceki çalışmalarında 500 bitki türünün ilde ilk kez görüldüğünü belirlediklerini, daha sonra tespit ettikleri 300 türü de kayda geçirdiklerini anlattı. Böylece 2020’den 2025’e uzanan süreçte Hakkari’nin biyoçeşitlilik verilerine yaklaşık 800 tür eklendiğini, bunların 220’sinin endemik olduğunu ifade etti.
2020’ye kadar Hakkari için tespit edilen tür sayısının 1169 olduğunu hatırlatan Mükemre, o tarihte 95 endemik tür bulunduğunu söyledi. 2024’e kadar yapılan saha çalışmalarıyla 500 yeni taksonun daha belirlendiğini, endemik tür sayısının da 119’a yükseldiğini aktardı.
Çalışmalar dağ ve yaylalarda yoğunlaştı
Araştırmaların Cilo ve Sat Dağları, Meydan Belek ve Berçelan Yaylaları çevresinde yoğunlaştığı belirtildi. Mükemre, özellikle Berçelan Yaylası’nda florayı belirlemeye yönelik çalışmaların son aşamaya geldiğini ve burada yaklaşık 55 endemik tür tespit ettiklerini söyledi.
Bitkilerin tıbbi, zehirli ve yenilebilir yönlerini ortaya koymak için de çalışma yürüttüklerini belirten Mükemre, TÜBİTAK destekli projelerde bu türlerin sağlık değerleri ile kullanım biçimlerini incelediklerini ifade etti. Günlerce arazide çalıştıklarını söyleyen Mükemre, bir bitkinin kökü, yaprağı, gövdesi ve meyvesiyle birlikte tam örnek halinde toplanmasına dikkat ettiklerini anlattı.
Eksik parçayla getirilen örneklerin teşhiste sorun oluşturduğunu belirten Mükemre, bu nedenle tam materyalin önem taşıdığını kaydetti. Toplanan bitkiler, bir hafta ile 10 gün arasında değişen sürelerde preslenerek kurutuluyor, ardından teşhis edilip herbaryum kartonuna yapıştırılıyor ve özellikleri yazılarak numaralandırılıyor.
Herbaryumda saklanıyor
Kimliklendirmesi yapılan örneklerin üniversite bünyesindeki herbaryum merkezinde korunduğu bildirildi. Bu merkezde kurutulmuş bitki örneklerinin düzenli biçimde saklandığı, il içinden ve dışından gelecek akademisyenlerin de burada araştırma yapabileceği belirtildi.
Mükemre, son aşamada örneklerin üç gün boyunca derin dondurucuda tutulduğunu ve böylece herbaryum materyali haline getirildiğini söyledi. Çalışmalar sürdükçe Hakkari’nin bitki varlığına ilişkin kayıtların da artmaya devam ettiği aktarıldı.
