Irak ile Türkiye arasında 1 Ağustos’ta imzalanan yıllık anlaşma, Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı üzerinden Ceyhan’a günde en az 750 bin varil ham petrol taşınmasını öngörüyor. Irak Başbakanı Ali Falih ez-Zeydi’nin 28 Temmuz’da Türkiye’ye günlük 1 milyon varile kadar petrol gönderme konusunda hazır olduklarını açıklamasının ardından imzalanan anlaşma, iki ülke arasındaki enerji iş birliğinin kapsamını genişletiyor.
Yaklaşık 1,5 milyon varil günlük teknik kapasiteye sahip boru hattının daha etkin kullanılması ve Ceyhan’a ulaşan Irak petrolü miktarının artırılması hedefleniyor. İlerleyen dönemde Kuveyt ve diğer Körfez ülkelerinden çıkarılan petrolün de bu güzergâh üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılması planlanıyor.
Enerji koridoru hedefi
Irak petrolünün daha yüksek hacimlerde Ceyhan üzerinden uluslararası piyasalara taşınması, Türkiye’nin üretici ülkeler ile Batı pazarları arasında enerji koridoru olma hedefini destekleyebilir. Hürmüz Boğazı üzerinden petrol taşımacılığında yaşanan aksamalar ve bölgesel riskler, alternatif ihracat güzergâhlarının önemini artırıyor.
Türkiye ile Irak arasındaki enerji iş birliği yalnızca petrol taşımacılığıyla sınırlı kalmıyor. Türkiye, orta vadede petrol ve doğal gaz üretimini günlük 1 milyon varile çıkarmayı hedeflerken, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nın üretiminin 2028’e kadar yaklaşık 500 bin varile ulaşması bekleniyor.
TPAO Kerkük sahalarında yüzde 15 pay aldı
TPAO, 28 Temmuz’da bp Energy Company of Kirkuk Limited şirketinin yüzde 15 hissesini satın alarak Kerkük’teki petrol sahalarının geliştirilmesine ortak oldu. Anlaşma kapsamında TPAO, bp ve ConocoPhillips; Baba ve Avana yapıları ile Bai Hasan, Cembur ve Hubbaz sahalarında üretimin artırılması için birlikte çalışmayı planlıyor.
Üretimden taşımacılığa uzanan bu iş birliği, Türkiye’nin petrol ve doğal gaz üretimini artırma hedefiyle Ceyhan merkezli daha geniş bir enerji koridoru oluşturma planını bir araya getiriyor. Irak ve Körfez ülkelerinden gelecek petrolün Ceyhan üzerinden dünya pazarlarına taşınması, terminalin bölgesel önemini artırabilir.
Günlük 1 milyon varil hedefi değerlendirildi
ORSAM Irak araştırmacısı Serçan Çalışkan, ez-Zeydi’nin günlük 1 milyon varile kadar petrol tedariki açıklamasının, Ankara ile Bağdat’ın enerji iş birliğini geliştirme yönündeki ortak siyasi iradesini gösterdiğini belirtti. Çalışkan, kısa vadede bu hacimde ek petrol akışını organize etmenin teknik açıdan zor olabileceğini, ancak iki ülkenin mevcut kapasiteyi genişletme iradesinin hedefe ulaşma süresini kısaltabileceğini ifade etti.
Çalışkan’a göre Irak petrolünün Ceyhan üzerinden daha yüksek miktarlarda dünya piyasalarına ulaştırılması, Türkiye’nin enerji merkezi olma hedefini güçlendirebilir ve Hürmüz Boğazı’na bağımlılığı kısmen azaltabilecek alternatif bir güzergâh oluşturabilir. Çalışkan, bu nedenle Türkiye-Irak enerji iş birliğinin ekonomik boyutun yanı sıra jeostratejik önem de taşıdığını söyledi.
Boru hattının kapasitesi yeterli görülüyor
TESPAM Başkanı Oğuzhan Akyener, Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı’nın teknik kapasitesinin günlük yaklaşık 1,5 milyon varil olduğunu ve bu nedenle günlük 1 milyon varil petrolün kısa sürede taşınmasının teknik olarak mümkün bulunduğunu belirtti.
Akyener, belirleyici unsurun yalnızca boru hattının kapasitesi değil, Ceyhan’a yönlendirilebilecek yeterli petrol miktarının bulunması olduğunu kaydetti. Güzergâhta yalnızca Irak’ın kuzeyindeki üretimin değil, ülkenin orta ve güney bölgelerinden çıkarılan petrolün de taşınabileceğini söyledi.
Irak petrolünün Türkiye üzerinden taşınmasının enerji güvenliğini güçlendirebileceğini belirten Akyener, Kerkük’e Basra’dan petrol ulaştırılabileceğini ve bu yöndeki boru hatlarının kapasitesinin günlük 1 milyon varile yaklaştığını aktardı. Kuzeydeki üretime Basra veya Bağdat çevresinden gelecek miktarların eklenmesiyle günlük 1 milyon varillik hedefe kısa sürede teknik olarak ulaşılabileceğini ifade etti.
Akyener ayrıca, istikrarsızlık dönemlerinde Ceyhan üzerinden daha yüksek miktarda petrol alınarak stok oluşturulabileceğini ve Irak’taki enerji projelerine daha fazla katılım sağlanabileceğini belirtti. Irak’tan günlük 1 milyon varil ham petrolün Türkiye’ye ulaşması, petrolün Türkiye’de işlenerek petrol ürünleri ve petrokimya ürünleri şeklinde uluslararası piyasalara sunulması hedefiyle birlikte değerlendirildiğinde enerji merkezi olma yolunda önemli bir adım oluşturabilir.