ABD ve İran güçleri arasında hafta sonu boyunca ağır füze ve drone saldırıları yaşandı. İran, Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını duyururken, çatışmalar Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Ürdün ve Umman'a sıçradı.
Saldırılar Körfez'e Yayıldı
İran, Pazar günü ABD'nin Körfez'deki tesislerini hedef alan saldırılar düzenledi. Bu saldırılar, daha önce ateşkes görüşmelerinde arabuluculuk yapan ve Nisan ayından bu yana saldırıya uğramayan Katar ile Mayıs başından beri hedef alınmayan BAE'yi de kapsadı.
Katar, İran'ın saldırısı sonucu düşen şarapnel parçaları nedeniyle biri çocuk üç kişinin yaralandığını açıkladı ve İran'ı "tamamen yasal olarak sorumlu" tuttu. BAE, sınırları dışında füze tehditleri tespit ettiğini bildirirken, Bahreyn birkaç İran hava saldırısını engellediğini duyurdu. Ürdün füze isabet ettiğini, Umman ise drone saldırılarına maruz kaldığını belirtti.
Umman, iki bölgedeki drone saldırıları nedeniyle İran'ın büyükelçisini çağırarak protesto etti. ABD'nin Umman Büyükelçiliği, Duqm ve Musandam'daki vatandaşlarına sığınaklarda kalmaları talimatı verdi.
Hürmüz Boğazı'nda Gerilim
İran, Cumartesi gecesi izinsiz bir rotada seyreden bir gemiye uyarı ateşi açtıktan sonra Hürmüz Boğazı'nı kapattığını duyurdu. Pazar günü ise ikinci bir gemiyi etkisiz hale getirdiğini iddia etti. Yeni kurulan İran Körfez Boğazı Otoritesi, "ABD askeri güçlerinin bölgedeki son yasadışı hareketleri" nedeniyle geçişin şu anda mümkün olmadığını, istikrar sağlandığında izinlerin verileceğini açıkladı.
Ancak ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın "saldırganlık, taciz, tehdit ve keyfi beyanlarına" rağmen güçlerinin seyrüsefer serbestisini korumak için konuşlandığını belirterek "İran boğazı kontrol etmiyor. Trafik akıyor" dedi. ABD Deniz Kuvvetleri öncülüğündeki Ortak Deniz Bilgi Merkezi de ciddi güvenlik tehdidine karşın Umman yakınlarında "genişletilmiş" bir güney rotasının çift yönlü trafiğe açık olduğunu yineledi.
Bu arada Umman açıklarında konteyner gemisi GFS Galaxy'ye düzenlenen saldırıda bir Hint vatandaşının kaybolduğu, 23 mürettebatın kurtarıldığı bildirildi. Katar, tüm deniz araçlarının faaliyetlerini askıya almasını tavsiye etti.
ABD'nin Karşı Saldırıları
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Cumartesi günü 140 İran askeri hedefini vurduğunu, bu hafta üç gece boyunca toplamda 300'den fazla hedefi imha ettiğini açıkladı. Saldırıların amacının "İran'ın sivil denizcilere ve ticari gemilere serbestçe geçiş yapma kabiliyetini azaltmak" olduğu belirtildi.
İran devlet medyası, liman kentlerinde patlamalar yaşandığını ve "ABD-İsrail" saldırılarında bir İran subayının öldüğünü duyurdu. Buna karşılık İran Devrim Muhafızları, ABD müttefiki Ürdün'de bir komuta kontrol merkezi ile drone hangarlarını imha ettiğini, Kuveyt'te bir ABD radar sahasını hedef aldığını, Umman'da ABD uçak gemisi destek ve yakıt ikmal platformlarına saldırdığını, Katar'da ise bir jet bakım merkezi ile komuta tesisini yok ettiğini iddia etti.
İran'dan Sert Mesajlar
İran'ın üst düzey müzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf, X platformunda yaptığı paylaşımda "Tek taraflı anlaşmaların devri BİTTİ. Size söyledik: sözünüzü tutun ya da bedelini ödeyin. Gerçek kapıyı çalıyor" ifadelerini kullandı.
Gerilimin tırmanması, geçen ay imzalanan ve boğazın yeniden açılmasını ve 60 günlük müzakerelerin ardından savaşı sona erdirmeyi hedefleyen geçici ABD-İran anlaşmasının geleceğini belirsizliğe sürükledi. ABD Başkanı Donald Trump, geçen hafta ateşkesin bittiğini düşündüğünü söylerken, daha fazla görüşmeye kapıyı açık bıraktı.
İran'ın Hürmüz Boğazı'nı abluka altına alması, savaş öncesinde dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının beşte birinin geçtiği bu kritik su yolunda enerji fiyatlarını yükselterek küresel enflasyonu körüklüyor. Özellikle benzin fiyatlarındaki artış, Kasım ayındaki kongre seçimleri öncesinde Trump için siyasi hassasiyet taşıyor.
