İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na ilişkin mutabakatın ilgili maddesini ihlal ettiğini ve İran’ın bu gelişmeye karşılık verdiğini söyledi.
Pezeşkiyan, cumartesi günü Tahran’daki İçişleri Bakanlığı binasında düzenlediği basın toplantısında, mutabakat kapsamında boğazdaki gemi geçişlerinin İran ve Umman’ın talimatları doğrultusunda düzenlenmesinin öngörüldüğünü ifade etti. ABD’nin bu taahhüde uymadığını belirten Pezeşkiyan, İran’ın da buna karşılık verdiğini kaydetti.
Mutabakatın kapsamı
İran Cumhurbaşkanı, ABD ile haziran ayında varılan mutabakatın ülkesine kazanımlar sağladığını savundu. Diplomatik görüşmeler ile uzmanlar düzeyindeki müzakerelerin Washington’ı iş birliğine yönelttiğini öne süren Pezeşkiyan, ABD’yi "sömürgeci ve kibirli bir devlet" olarak niteledi.
14 Haziran’da Pakistan’ın arabuluculuğuyla varıldığı belirtilen mutabakatın ilk aşamasında, İran’a ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması karşılığında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması öngörülüyordu. Tahran’ın ayrıca 60 gün boyunca boğazdan geçen gemilerden ücret almaması taahhüt edilmişti.
Gemilerin geçiş güzergâhı tartışması
Mutabakatın imzalanmasının ardından ABD’nin İran’a ait varlıkları serbest bırakmadığı ve gemilerin Umman kara suları üzerinden alternatif bir güzergâhtan geçirilmesini planladığı belirtildi. Tahran bu adımları anlaşmanın ihlali olarak değerlendirdi.
İran, bunun ardından Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini kısıtladı. İran makamlarının, izin almadan geçmeye çalıştığını belirttiği bazı gemiler de hedef alındı.
Ekonomik endişe vurgusu
Pezeşkiyan, 28 Şubat’tan bu yana İran’a yönelik ABD saldırıları ve İsrail saldırılarının ardından en büyük endişesinin yeni bir ABD saldırısı değil, ekonomik sonuçlar olduğunu söyledi.
İran Cumhurbaşkanı, savaş veya barış döneminde önceliğinin halkın geçimi ve ekonomik durum olduğunu belirtti. İran ile ABD arasındaki gerilimin mutabakata rağmen askeri çatışmalara dönüştüğünü, çatışmaların 8 Temmuz’da başladığını ve yaklaşık iki hafta sürdüğünü ifade etti.
İran’ın daha sonra Umman ile Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişleri için güvenli koridorları belirlemek üzere görüşmelere yeniden başladığı aktarıldı.
