İsrail, ABD Başkanı Donald Trump'ın arabuluculuğunda Hamas'ın silahsızlandırılmasını öngören ateşkes planına ilişkin Beyaz Saray'a "ciddi güvenlik endişeleri" iletti. İsrail Başbakanlık Sözcüsü Doron Spielman, Associated Press'e yaptığı açıklamada, Hamas tamamen silahsızlanmadan İsrail güçlerinin Gazze'den çekilmeyeceğini vurguladı.
Spielman, İsrail istihbarat değerlendirmelerinin Hamas'ın gerçek anlamda silahsızlanmak yerine askeri yeteneklerini yeniden inşa etmeye odaklandığını gösterdiğini belirtti. "Değerlendirmemize göre, Hamas gerçekten silahsızlanmadan önce yeniden konuşlanırsak, Gazze genelinde varlığını hızla genişletecek, terör altyapısını yeniden kuracak, İsrail topluluklarını bir kez daha tehdit edecek ve 7 Ekim tarzı bir saldırı daha gerçekleştirmeye çalışacak" dedi.
Trump'ın geçen hafta duyurduğu 20 maddelik ateşkes planı, Hamas'ın silahlarını teslim etmesini, geniş tünel ağını imha etmesini ve Gazze'de yeni bir Filistinli teknokrat yönetimin kurulmasını öngörüyor. Plan ayrıca İsrail güçlerinin aşamalı olarak çekilmesini, uluslararası bir güvenlik gücünün konuşlandırılmasını ve savaşın harap ettiği bölgenin yeniden inşasını içeriyor.
Associated Press tarafından elde edilen ve doğrulanan anlaşma metnine göre, Hamas kontrolündeki polisin elindeki silahlar, ABD destekli Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi'nin bölgede kontrolü devralmasının ardından bu komiteye devredilecek. Anlaşma, ağır silahların aşamalı olarak devre dışı bırakılmasını ve depolanmasını, askeri üretim tesislerinin sökülmesini ve tünel altyapısının imha edilmesini öngörüyor. Bu adımlar, İsrail'in aşamalı askeri çekilmeleriyle bağlantılı olacak.
Ancak İsrailli yetkililer, düzenlemenin güvenlik endişelerini yeterince karşılamadığı görüşünde. Spielman, Hamas'ın aylarca süren müzakerelere rağmen savaşçı toplamaya, askeri altyapısını yeniden inşa etmeye ve silahlanmaya devam ettiğini gösteren istihbarat değerlendirmelerine dayandıklarını söyledi. Trump'ın İsrail'in güvenliğine olan bağlılığını takdir etmekle birlikte, İsrail askeri çekilmesinin ancak Hamas'ın tüm silahlarını doğrulanabilir şekilde teslim etmesinden sonra gerçekleşeceğini vurguladı.
Beyaz Saray, İsrail'in Hamas'ın askeri yeteneklerini yeniden inşa ettiği yönündeki değerlendirmesine ilişkin pazar günü ek yorum yapmayı reddetti. ABD'li yetkililer, İsrail'in müzakerelerin her aşamasında danışıldığını ve geçen ekim ayında varılan ateşkes ve rehine serbest bırakma anlaşmasının ötesinde taahhütler istenmediğini belirtti.
İsrail'in Beyaz Saray'a ilettiği endişelerin tam olarak ne olduğu netlik kazanmadı. Müzakerelere yakın kaynaklar, İsrail'in ayrıca Trump'ın Barış Kurulu'nda görev yapan eski İngiltere Başbakanı Tony Blair aracılığıyla çekincelerini ilettiğini aktardı. İsrail'in talepleri arasında, gerekli görülmesi halinde Gazze içinde askeri operasyonlar yürütme özgürlüğünün devam etmesi de bulunuyor.
Bir diğer kaynağa göre İsrailli yetkililer, anlaşmanın uygulanmasının doğrulanmasında Katar ve Türkiye'ye herhangi bir rol verilmesine karşı çıktı ve Hamas'tan ele geçirilen silahların toplandıktan sonra sadece depolanmak yerine imha edilmesi gerektiğinde ısrar etti.
İsrail şu anda Gazze Şeridi'nin yüzde 60'ından fazlasını kontrol ediyor. Kontrolü altındaki bölgenin büyük kısmı ağır hasar görmüş ve büyük ölçüde nüfussuzlaşmış durumda. Gazze'nin yaklaşık iki milyonluk nüfusunun çoğu, kalan bölgelerde aşırı kalabalık çadır kamplarında ve harap olmuş mahallelerde yaşıyor.
Siyasi mülahazalar da anlaşmanın uygulanmasını karmaşıklaştırabilir. Netanyahu, ekim ayında parlamento seçimleriyle karşı karşıya. Aşırı sağcı koalisyon ortakları Hamas üzerindeki askeri baskının sürdürülmesini ve Gazze'de İsrail güvenlik varlığının korunmasını isterken, muhalefet partileri Netanyahu'yu 7 Ekim 2023 saldırısını önleyememekle suçluyor. Hamas liderliğindeki saldırıda İsrail'de çoğu sivil yaklaşık 1. 200 kişi ölmüş, 251 kişi rehin alınmıştı.
