2026 Nobel Kimya Ödülü, asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkilerin ve otokatalizin keşfine yaptıkları katkılar nedeniyle Henri B. Kagan ile Kenso Soai'ye verildi. Ödülün sahipleri, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisinde düzenlenen basın toplantısında açıklandı.
Çalışmalarının bilimsel önemi
Amino asitler gibi bazı moleküller, birbirlerinin ayna görüntüsü olan iki farklı varyant halinde bulunuyor. Canlı organizmalar ise bu ayna görüntülerinden yalnızca birini içeriyor.
Kagan ve Soai, çalışmalarında bu tür kimyasal asimetrinin nasıl ortaya çıkmış olabileceğini inceledi. Kagan, kimyasal tepkimeleri yönlendirmek için geliştirdiği yöntemle, ayna görüntüsü olan moleküllerden birinin daha önce mümkün olduğu düşünülen orandan çok daha yüksek düzeyde elde edilmesini sağladı.

Soai ise olası ayna görüntülerinden yalnızca birinin oluştuğu ilk kimyasal tepkimeyi tasarladı. "Soai tepkimesi" olarak bilinen yöntem, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından bugüne kadar gerçekleştirilen en dikkat çekici kimya deneylerinden biri olarak nitelendirildi.
İki bilim insanının çalışmaları, ilaç, aroma, koku ve yeni malzeme üretiminde kullanılan kimyasal tepkimelerin geliştirilmesinde önemli rol oynuyor.
Henri B. Kagan ve Kenso Soai
Fransız kimyager Henri B. Kagan, organik ve organometalik kimya, asimetrik sentez ve asimetrik kataliz alanlarındaki çalışmalarıyla tanınıyor. Fransa'da 1930'da doğan Kagan, Paris'teki Sorbonne Üniversitesinde eğitim gördü ve 1960'ta College de France'tan doktora derecesini aldı.
Organik kimyager Kenso Soai, 1950'de Japonya'nın Hiroşima kentinde doğdu. Tokyo Üniversitesinden mezun olan Soai, doktora derecesini 1979'da aldı.

Nobel Ödüllerinin yapısı
Alfred Nobel'in vasiyeti üzerine ölümünden sonra 29 Haziran 1900'de kurulan Nobel Vakfı, insanlığa hizmette bulunanlara ödüller veriyor. Nobel Ödülleri; İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, İsveç Akademisi, Karolinska Enstitüsü ve Norveç Nobel Komitesi tarafından fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp alanlarında veriliyor.
İsveç Merkez Bankasının Alfred Nobel'in anısına ekonomi alanında ödül verilmesini kararlaştırmasının ardından Nobel Ekonomi Ödülü ilk kez 1969'da verildi. Nobel Ödülleri, Alfred Nobel'in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık'ta düzenlenen törenle sahiplerine teslim ediliyor.
Ödüller 1901'den bu yana veriliyor. Ödüllerin verilmediği dönemlerin çoğu Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sırasında yaşandı. Kovid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021'de de ödül törenleri yapılamadı.