İsrail gazetesi Maariv, Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programına dönüşü için ABD'de gündeme gelen kademeli bir formüle yer verdi. Gazetenin aktardığı değerlendirmeye göre Türkiye, Rusya'dan aldığı S-400 hava savunma sistemlerini Moskova'nın onayıyla Rusya'ya ya da Birleşik Arap Emirlikleri veya Katar gibi bir Körfez ülkesine devredecek.
Maariv'e göre formülün ilk adımında, sistemlerin Türkiye'den çıkarılmasına başlanmasıyla birlikte ABD, Türk Hava Kuvvetleri için üretilip depoda bekletilen 6 F-35'i serbest bırakacak ve Türk personelin eğitimini yeniden başlatacak. ABD yönetiminin Kongre'ye Türkiye'nin artık S-400'lere sahip olmadığını teyit etmesinin ardından savunma sanayiine yönelik CAATSA yaptırımları kaldırılacak, ardından 6 uçak Türkiye'ye teslim edilecek.
Gazeteye göre Türkiye, sonraki aşamada bu uçaklarla yetinip yetinmeyeceğine ya da siparişi operasyonel filolar kurmak için 20 veya 40 uçağa çıkarıp çıkarmayacağına karar verebilecek. Formül, Türkiye'ye taleplerin sonradan değişmeyeceği güvencesini vermek için adımların ABD Kongresi tarafından yasayla güvence altına alınmasını da öngörüyor.

Türkiye, S-400 sistemlerini 2019'da teslim almış; ABD aynı yıl Türkiye'yi F-35 programından çıkarmış, Aralık 2020'de de savunma sanayiine CAATSA kapsamında yaptırım uygulamıştı.
Takvim ve Kongre dengesi
Maariv, önerinin hayata geçmesi için kısa bir zaman penceresi bulunduğunu yazdı. Gazete, Cumhuriyetçilerin kontrolündeki mevcut Kongre'nin 11 Aralık'a kadar bütçe görüşmelerini tamamlaması ve 2027 mali yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası'nı (NDAA) ilerletmesi gerektiğini hatırlatarak, kalan sürenin bir çerçeve üzerinde uzlaşmaya yetebileceğini ancak sürecin tamamlanmasına yetmeyebileceğini kaydetti. Kongre'nin kontrolünün Demokratlara geçecek olmasının da uzlaşıyı zorlaştırabileceği belirtildi.
Gazete ayrıca temmuz ayında BAE ya da Katar'ın S-400'leri satın alabileceğine dair haberler çıktığını, ancak o tarihten bu yana üzerinde uzlaşılmış bir alıcının açıklanmadığını hatırlattı. Maariv, İsrail'in S-400'lerin Orta Doğu'daki başka bir ülkeye devredilmesine karşı çıkmasını formülün önündeki başlıca engellerden biri olarak gösterdi.
Ankara ve Washington ne diyor?
Türkiye'nin resmî tutumu en son Milli Savunma Bakanlığı'nın (MSB) 15 Ekim'deki haftalık basın bilgilendirmesinde dile getirildi. MSB, "Ülkemiz için üretilen 6 adet F-35 savaş uçağının teslimine ilişkin temaslarımız ABD makamlarıyla sürdürülmektedir. Beklentimiz müttefiklik ruhuyla bağdaşmayan CAATSA yaptırımları ile savunma sanayiimize yönelik doğrudan veya dolaylı tüm kısıtlamaların kaldırılmasıdır" açıklamasını yapmış, sürecin müttefiklik ilişkileri doğrultusunda olumlu sonuçlanmasını beklediğini bildirmişti.
ABD Dışişleri Bakanlığı ise 22 Temmuz'da Kongre'ye gönderdiği mektupta Türkiye'nin programa dönüş için gereken yasal şartları henüz karşılamadığını bildirmişti. ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack da eylülde New York'ta yaptığı açıklamada S-400 ve F-35 konusunda Kongre'nin çalıştığını, CAATSA ve NDAA düzenlemelerinin zaman aldığını söylemiş, Türkiye-ABD ilişkileri için "Hiç bu kadar iyi olmamıştı" demişti.

Maariv'in değerlendirmesinde, Türkiye'nin hava gücünü başka yollarla da güçlendirdiği hatırlatıldı: Ankara, İngiltere'den 20 Eurofighter Typhoon sipariş etti ve milli muharip uçak KAAN'ın geliştirilmesini sürdürüyor. Yazıda, Washington açısından Türkiye'nin NATO'nun güneydoğu kanadında önemli bir müttefik olmaya devam ettiği ve iki ülkenin havacılık, gemi inşası, mühimmat ve insansız hava araçları alanlarında işbirliğini derinleştirebileceği vurgulandı.
Kaynak: Maariv, MSB, ABD Dışişleri Bakanlığı. Fotoğraflar: sosyal medya, Wikimedia Commons