Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, iki büyük gücün diğer ülkeleri kendine bağımlı kılmaya çalıştığını öne sürerek Fransa'nın ne Çin'in ne de ABD'nin “vasalı” olmak istediğini söyledi. Kamboçya'nın ardından Malezya'ya geçen Macron, 17 Kasım'da Kuala Lumpur'da düzenlenen Fransa-Malezya Yüksek Düzeyli Ekonomik Diyalog Forumu'nda İngilizce bir konuşma yaptı.
Macron, “Tam bir düzensizlik dünyasındayız. Bugün karşımızdaki cazibe, ya Çin'in ya da ABD'nin vasalı olmak. En azından benim tahminim, bu iki büyük gücün projesinin bu olduğu yönünde” dedi. Fransız lider, “Niyetimiz vasal olmak değil; çok taraflı düzeni savunmak, stratejik özerkliğimizi korumak ve güçlendirmek, daha bağımsız hale gelmek” diye ekledi.
Videoda Macron, forum kürsüsünden iki büyük güç arasında sıkışan ülkelere seslenirken görülüyor. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre Macron, buna rağmen ne Çin'den ne de ABD'den “kopmak” istediklerini, amacın iki ülkeye olan bağımlılığın risklerini azaltmak olduğunu da belirtti.
“Savunmada kendi modelimiz var”
Konuşmanın en dikkat çeken bölümü savunmaya ilişkindi. Avrupa'da ABD güvencesine ne kadar güvenilebileceği tartışılırken Macron, Fransız savunmasının “kendine özgü bir modeli” olduğunu hatırlattı: “ABD'ye bağımlı değiliz. Kendi kabiliyetlerimiz var. Kritik kabiliyetleri kendimiz üretiyoruz.”
Bu kısa kayıtta Macron, Fransa'nın savunma sanayisindeki bağımsızlığını öne çıkarıyor. NATO müttefiki Fransa, AB'nin nükleer caydırıcılığa sahip tek ülkesi ve Paris, Avrupa'nın kendi savunma kapasitesini büyütmesi gerektiğini yıllardır savunuyor.
Macron, Malezya ile özellikle denizaltı, savaş uçağı ve radar sistemlerinde işbirliğini geliştirmek istediklerini söyledi. Başbakan Enver İbrahim ile ortak basın toplantısında iki ülke, siber saldırı ve dezenformasyon gibi hibrit tehditlere karşı ortak bir bölgesel merkez (RC-Shield) kuracaklarını açıkladı. Macron, Airbus'ın Malezya Hava Kuvvetleri'ne helikopter tedarik edeceğini de duyurdu.
Malezya tedarikçilerini çeşitlendiriyor
Fransa'nın savunma atağı, Malezya'nın yabancı tedarikçilere güvenini yeniden tarttığı döneme denk geldi. Reuters'ın aktardığına göre Norveç'in Malezya donanmasına gidecek füzelerin ihracat lisansını iptal etmesi, Kuala Lumpur'da Batılı ortakların güvenilirliğini sorgulatmıştı. Malezya Savunma Bakanı Mohamed Khaled Nordin geçen hafta, LCS gemileri için Norveç füzesi yerine Türkiye'den gemisavar füze tedarik etmeyi tercih ettiklerini açıklamıştı. Malezya basını, sistemin ROKETSAN'ın ATMACA füzesi olduğunu yazdı.

Fotoğrafta Fransa Sanayi Bakanı Sébastien Martin ile Malezya Enerji Dönüşümü Bakanı Fadillah Yusof, Kuala Lumpur'da imzalanan anlaşmanın ardından görülüyor. Ziyaretin ekonomi ayağında nadir toprak elementleri öne çıktı. Fransız Carester ile Malezyalı Malaco Mining'in Perak eyaletinde kuracağı ayrıştırma tesisinin 2027 başında faaliyete geçmesi bekleniyor. Yılda yaklaşık 13 bin ton işlemesi planlanan tesiste ürünlerin bir kısmının Fransa'da rafine edilmesi seçeneği de bulunuyor. Çin, dünyadaki nadir toprak üretiminin yaklaşık yüzde 60'ını, rafinajın ise yaklaşık yüzde 90'ını elinde tutuyor.
Macron enerji alanında da bağımlılık vurgusu yaptı. ABD ve İsrail'in İran'la savaşının fosil yakıtlara bağımlılığın risklerini gözler önüne serdiğini söyleyen Macron, Malezya'ya sivil nükleer enerjide ortaklık önerdi ve önümüzdeki haftalarda Fransa'da sekiz yeni reaktöre ilişkin bir proje sunacağını açıkladı.
İki ülke ilişkilerini “stratejik ortaklık” düzeyine çıkardı. Fransa ile Malezya arasındaki ticaret hacmi 2025'te 4,9 milyar avroyu aştı; Malezya'da 300'ü aşkın Fransız şirketi faaliyet gösteriyor. Macron, AB ile Malezya arasında serbest ticaret anlaşmasını desteklediğini de söyledi. İki ülke, diplomatik ilişkilerin 70. yılını 2027'de kutlayacak.
Video: sosyal medya. Fotoğraflar: Nikkei Asia (Norman Goh), AFP.