ABD Senatosu, Rusya'ya yönelik kapsamlı yeni yaptırımlar içeren "Lindsey O. Graham Rusya'ya Yaptırım Yasası 2026" adlı tasarıyı 86'ya karşı 12 oyla kabul ederek Temsilciler Meclisi'ne gönderdi.
Geçtiğimiz hafta hayatını kaybeden ve Ukrayna'ya verdiği güçlü destekle tanınan Senatör Lindsey Graham'ın adını taşıyan tasarı, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve 20'den fazla üst düzey yetkili ile savunma sanayii şirketlerine yeni yaptırımlar getiriyor. Ayrıca Rusya'nın enerji ihracatındaki yaptırımları delmek için kullandığı "gölge filo"yu ve bu ağı hedef alıyor.
Tasarıda neler var?
Tasarı, ABD Başkanı'na Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kapsamında geniş yetkiler tanıyor. Buna göre Başkan, Rus enerjisi, askeri teçhizatı veya yaptırımların delinmesine yardımcı olan ülkelerin en büyük beş alıcısına ABD'ye ihracatlarında yüzde 100'e varan gümrük vergisi uygulayabilecek. Ayrıca doğrudan Rusya'dan yapılan ithalata yüzde 500'e kadar vergi konulabilecek. ABD, 2025'te Rusya'dan 3,8 milyar dolarlık mal ithal etmişti.
Hangi ülkeler hedefte?
Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) verilerine göre Rus enerjisinin en büyük alıcıları arasında Çin, Hindistan ve Türkiye bulunuyor. Bu ülkeler tasarının potansiyel hedefleri olarak öne çıkıyor.
Pekin merkezli danışmanlık şirketi Trivium China'dan Even Pay, Al Jazeera'ya yaptığı açıklamada, ABD'nin Trump'ın bu yıl Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yapacağı görüşme öncesinde tarifeleri askıya alabileceğini söyledi. Pay, "Yasalaşırsa, bu düzenleme Trump'a uzun zamandır istediği bir şeyi, yani Rus petrolü ithal eden az sayıdaki ülkeyle birlikte Çin'e yüksek gümrük vergileri uygulama konusunda Kongre'nin iznini verecek" dedi.
Hindistan ise Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla Rus enerjisine bağımlılığını azaltma çabalarının sekteye uğraması nedeniyle zor durumda. Atlantic Council'den Maia Nikoladze, Hindistan'ın geçici olarak Rus petrolü almaya devam etmek için ABD'den yaptırım muafiyeti aldığını ve gelecekte de benzer muafiyetler isteyebileceğini belirtti.
Eleştiriler ve belirsizlikler
Tasarıya Senatör Maggie Hassan gibi isimlerden eleştiriler geldi. Hassan, Rusya'ya yaptırımları desteklediğini ancak maliyeti Amerikan işletmeleri ve tüketicileri tarafından ödenecek gümrük vergilerinin Ukrayna'ya yardımcı olmayacağını savundu. ABD Ticaret Odası da benzer gerekçelerle tasarıya karşı çıkıyor.
Sydney Üniversitesi ABD Çalışmaları Merkezi'nden David Smith, Al Jazeera'ya yaptığı değerlendirmede, Trump'ın daha önceki gümrük vergilerinin Yüksek Mahkeme tarafından iptal edildiğini ancak bu tasarının IEEPA'ya dayanması nedeniyle hukuki açıdan daha sağlam olabileceğini söyledi. Smith, "Bu, Trump'ın gümrük vergisi yetkisini yasal olarak genişletecek yeni bir mevzuat gibi görünüyor" dedi.
Öte yandan Trump, tasarıya İran'ı da kapsayacak şekilde değişiklik yapılması talimatı verdi. Analistler, bu eklemenin Demokratların desteğini azaltabileceğini ve tasarının yasalaşma sürecini geciktirebileceğini belirtiyor. Temsilciler Meclisi şu anda yaz tatilinde olduğu için görüşmelerin bir süre daha ertelenmesi bekleniyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Graham'ın cenaze töreni için bulunduğu Washington'da Senato'daki oylamayı locadan izledi ve sonucu memnuniyetle karşıladı. Zelenskiy, X'te yaptığı paylaşımda, "Bu, Lindsey'nin planlarının uygulanmasına yönelik ilk adım ve kesinlikle barışa doğru bir adım" ifadelerini kullandı.
