Antalya'da devam eden 77. Uluslararası Uzay Kongresi kapsamında, NASA'nın Artemis Anlaşmaları'na ilişkin bilgilendirme toplantısı düzenlendi. Toplantı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Uzay Ajansı ile SAHA İstanbul'un eş ev sahipliğinde gerçekleştirilen kongrenin programında yer aldı.
NASA Basın Sözcüsü Yardımcısı George Alderman'ın moderatörlüğündeki toplantıya NASA Başkan Yardımcısı Matt Anderson ile Peru Uzay Ajansı Başkanı Tümgeneral Roberto Melgar Sheen konuşmacı olarak katıldı.
Artemis Anlaşmaları'na 76 ülke dahil oldu
Anderson, Artemis Anlaşmaları'nın asli üyeleriyle bir gün önce etkinlik düzenlendiğini ve buluşmanın ülkelerin birbirini tanımasıyla ortaklığı genişletmesi açısından fırsat sunduğunu söyledi. Anlaşmaların, uzayda sorumlu, güvenli ve şeffaf operasyonlar yürütmek isteyen ülkeleri ortak ilkeler etrafında bir araya getirdiğini belirtti.
Artemis Anlaşmaları'na 76 ülkenin dahil olduğunu aktaran Anderson, bu ülkelerden 24'ünün son bir buçuk yıllık dönemde anlaşmaya katıldığını ifade etti. NASA'nın Artemis II görevine de değinen Anderson, 50 yılı aşkın sürenin ardından NASA'nın ilk kez başarılı şekilde Ay'ın çevresinde dolaştığını dile getirdi.
Peru uzay diplomasisi vurgusu yaptı
Peru Uzay Ajansı Başkanı Sheen, toplantıda bulunmaktan memnuniyet duyduğunu belirterek Peru'nun başkenti Lima'nın Uluslararası Artemis Anlaşmaları Çalıştayı'na ev sahipliği yaptığını hatırlattı. Çalıştayın, Peru Uzay Ajansı ile Peru Dışişleri Bakanlığı arasındaki işbirliği sayesinde gerçekleştiğini söyledi.
Sheen, Lima'daki çalıştayın yalnızca bir toplantı olmadığını belirterek bunun Peru'nun uzay diplomasisi ve yönetişimine bağlılığını gösterdiğini kaydetti. Artemis Anlaşmaları'nın altıncı yıl dönümüne yaklaşılırken Peru'nun anlaşmalarda ortaya konan vizyona bağlılığını yeniden teyit ettiğini ifade etti.
Ay ve uzay araştırmalarının geleceğinin şeffaflık, sürdürülebilirlik, birlikte çalışabilirlik ve kapsayıcılık ilkeleriyle şekillenmesi gerektiğini belirten Sheen, Peru'nun işbirliği köprüleri kurarak uzay araştırmalarının insanlığa fayda sağlamasına katkı sunacağını söyledi.
Rusya ve Çin'in olası katılımı değerlendirildi
Anderson, Rusya ve Çin'in Artemis Anlaşmaları'na katılıp katılmayacağına ilişkin soruya, bu ülkelerin anlaşmalarda yer alan ilkeler konusunda uzlaşması halinde ileride üyelik ihtimalinin doğabileceği yanıtını verdi. Anderson, mevcut durumda Rusya ve Çin'in bu ilkeler doğrultusunda uzlaştığının görülmediğini söyledi.
Artemis Anlaşmaları'nı imzalayan ülkelerin Çin gibi farklı ülkelerle akademik işbirliği yapmasına ABD'nin yaklaşımını da değerlendiren Anderson, egemen ülkelerin kendi kararlarını verebileceğini belirtti. Anlaşmayı imzalayan ülkelerin ortak ilkeler üzerinde uzlaşmasının, ulusal çıkarlara hizmet eden diğer işbirliklerini engellemediğini ifade etti.
Görüşmelerde uzay çöpleri ve eğitim ele alındı
Üye ülkelerle yapılan görüşmelerde uzay çöpleri ve Ay çevresindeki atıklar da gündeme geldi. Anderson, ülkelerin ulusal öncelikleri doğrultusunda belirleyebilecekleri yatırım düzeyine göre ilerleyebileceğini söyledi.
Anderson, görüşmeye yaklaşık 40 üye ülkenin katıldığını ve eğitim konusunun da ele alındığını aktardı. Uzay çöplerini önlemenin ilk yolunun, bu atıkların başlangıçta oluşmasını engellemek olduğunu belirtti.
Türkiye'nin uzay kapasitesi öne çıkarıldı
Türkiye ile ABD arasındaki işbirliğine ve Türkiye'nin uzay alanında artan kapasitesine değinen Anderson, Türkiye'nin Artemis Anlaşmaları'nı imzalayarak ortak ilke ve değerlerin paylaşıldığı bir yapıya katıldığını söyledi.
Türkiye'nin kongre için yeni bir standart ortaya koyduğunu belirten Anderson, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın kongreye katılarak konuşmasını tamamen uzay konusuna ayırmasına dikkati çekti. Türkiye'nin uzayı, Türk sanayisini daha ileri bir düzeye taşımanın yollarından biri olarak gördüğünü ifade etti.
Uzayın silahlandırılması konusuna da değinen Anderson, Artemis Anlaşmaları'nın sivil uzay sektörüne, barışçıl ve şeffaf faaliyetlere odaklandığını belirtti.
UFO ve UAP belgeleriyle ilgili açıklama
Anderson, Tanımlanamayan Uçan Cisim ve Tanımlanamayan Hava Fenomeni kavramlarına ilişkin ABD tarafından kamuya açılan belgeler hakkında da konuştu. ABD yönetiminin bildiklerinin kamuoyunca da bilinmesini istediğini ve bu nedenle belgeleri yayımladığını belirten Anderson, belgelerin tamamına açıklama getirilemeyeceğini söyledi.
Sheen ise Peru'nun Artemis Anlaşmaları'nı 2004'te imzaladığını hatırlattı. Bu adımla Peru'nun uluslararası topluma ve işbirliğine bağlılığını göstermek istediğini belirten Sheen, çalıştaya ev sahipliği yapma talebinin bağlılık ve güven inşa etme amacı taşıdığını kaydetti.
Sheen, gelişmekte olan bir Latin Amerika ülkesinin bu fırsata ilk kez sahip olduğunu belirterek 2027 ve 2028 yıllarında çok sayıda gelişme yaşanacağını değerlendirdi.