NASA, Ay yüzeyinde kalıcı bir yerleşim yeri oluşturma hedefi doğrultusunda üç özel şirketle anlaşmalar imzaladı. Düzenlenen basın toplantısında, Astrobotic, Firefly ve Intuitive Machines firmalarına bilimsel ekipman ve kargo taşımacılığı için toplam 590 milyon dolar ödeneceği açıklandı.
İlk aşama 2028'e kadar sürecek
Ay üssü programının icra direktörü Carlos Garcia-Galan, söz konusu anlaşmaların "ilk aşamanın" parçası olduğunu belirtti. Bu aşamanın 2028 yılına kadar devam etmesi ve 10 milyar dolarlık bir bütçeyle tamamlanması planlanıyor. Aşama kapsamında iniş araçları, roketler, keşif robotları ve diğer lojistik unsurların Ay'a ulaştırılması hedefleniyor.
2030 sonrasını kapsayan ileri aşamalarda ise Ay yüzeyinde ilk basınçlı yaşam modüllerinin inşası ve enerji jeneratörlerinin kurulumu öngörülüyor.
Blue Origin'deki patlama takvimi zorluyor
Özel ortaklarla yaşanan operasyonel aksaklıklara da değinildi. Amerikalı iş insanı Jeff Bezos'un uzay şirketi Blue Origin'e ait insansız New Glenn roketi, mayıs ayında fırlatma rampasında patladı. Bu olayın, şirketin bu yıl içinde Ay'ın güney kutbuna göndermeyi planladığı büyük robotik iniş aracı Blue Moon'un fırlatma takvimini tehlikeye attığı belirtildi.
NASA yetkilisi Garcia-Galan, gerektiğinde Blue Moon'u başka bir taşıyıcı roketle fırlatmak için alternatif seçenekleri araştırdıklarını ifade etti. Ajansın başkanı Jared Isaacman ise daha önce yaptığı açıklamada, özel ortakların karşılaştığı engelleri aşmaya aktif şekilde destek vereceklerini ve gelişmeleri kenardan seyretmeyeceklerini vurgulamıştı.
30 milyar dolarlık bütçe ve siyasi destek
Devasa projenin toplam maliyetinin 30 milyar doları bulması bekleniyor. Bu meblağ, şu ana kadar 100 milyar dolar harcanmış olan Artemis programının kritik bir ayağını oluşturuyor. Program kapsamında nisan ayında Ay'a bir test uçuşu gerçekleştirilmişti.
ABD Kongresi, Çin'le süren uzay yarışında teknolojik üstünlüğü korumak istediği için projeye tam destek veriyor. Öte yandan Trump yönetimi, NASA'nın genel bilim bütçesini yaklaşık yüzde 50 oranında azaltmayı teklif etmesine rağmen, "ABD'nin hakimiyetini tesis etmek" amacıyla Ay üssü için ayrılan fonu artırmayı amaçlıyor.
Gateway istasyonu rafa kalktı
Mali kaynakları etkin kullanma çerçevesinde NASA, mart ayında sürpriz bir kararla Ay yörüngesinde inşa edilmesi planlanan Gateway uzay istasyonu projesini erteledi. Ajans, kaynakları yörünge altyapısı yerine doğrudan Ay yüzeyindeki tesislere yönlendirmenin daha verimli olacağını gerekçe gösterdi.