NATO'nun, 2027'de Arnavutluk'ta düzenlenmesi planlanan liderler zirvesini yapmayacağı ve üst düzey toplantılarının sayısını azalttığı bildirildi. Associated Press'in (AP) haberine göre karar, İttifak içinde savunma harcamaları, İran ve Ukrayna'daki savaşlar konusunda süren görüş ayrılıklarının gölgesinde alındı.
Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, 12 Kasım'da İrlanda'nın başkenti Dublin'de yaptığı açıklamada, "Zirvenin ne zaman yapılacağına dair henüz ortak bir tutum yok, ama kesinlikle 2027'de değil" dedi. Rama, "2028'de bir zirve olursa, Tiran'da olacak" diye ekledi.
Rutte: Zirveleri ihtiyaç olduğunda yaparız
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise konuyu büyütmedi. AP'ye konuşan Rutte, "NATO zirveleri konusunda esneğiz. Zirveleri ihtiyaç duyduğumuzda yaparız" ifadesini kullandı ve bir sonraki zirvenin "gereklilik olduğunda" toplanacağını söyledi.
Sadeleşme yalnız liderler zirvesiyle sınırlı değil. Normalde ekimde bir araya gelen NATO savunma bakanları bu yıl ekimde toplanmadı ve 2027 ekimi için de bir toplantı planlanmadı. Dışişleri bakanları ise İttifak'ın "yeniden yapılanma paketi" kapsamında gelecek yıl iki yerine yalnız bir kez toplanacak. Bu yılın son dışişleri bakanları toplantısı 2 Aralık'ta Brüksel'deki karargahta yapılacak.

Arnavutluk'un savunma harcaması tartışması
Arnavutluk, 2025'teki Lahey Zirvesi'nde 2027 zirvesinin ev sahibi olarak anılmıştı. Ancak Temmuz'daki Ankara Zirvesi'nin sonuç bildirgesinde Arnavutluk'a ya da bir tarihe yer verilmedi. AP'ye göre bazı müttefikler, savunmaya yeterince harcama yapmadığını düşündükleri Arnavutluk'u İttifak'ın en büyük etkinliğiyle ödüllendirmek konusunda isteksiz davrandı. Tiran yönetiminin bu yıl gayri safi yurt içi hasılasının yüzde 2,15'ini savunmaya ayırması bekleniyor.
NATO'nun hedefi, 32 müttefikin 2035'e kadar GSYH'lerinin yüzde 3,5'ini temel savunmaya, yüzde 1,5'ini de savunmayla ilgili altyapıya ayırması. AP, İspanya, Belçika ve Slovenya'nın bu konuda Arnavutluk'tan daha geride olduğunu hatırlattı.
Ankara Zirvesi ve Türkiye'nin İttifak'taki yeri
NATO'nun son liderler buluşması, Temmuz'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde Ankara'da yapılan 36. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi oldu. Rutte, zirvenin ardından toplantının "son derece başarılı" geçtiğini belirterek, "Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın mükemmel ev sahipliği yaptığı Ankara'da, Lahey'de verilen taahhütler artık hayata geçiriliyor" demişti. Ankara'da yeni yetenek hedefleri ve kuvvet planlaması da ele alınmıştı.

Rutte, 12 Kasım'da Dublin'deki Avrupa Siyasi Topluluğu Zirvesi'nde de Türkiye'yi "her açıdan kilit bir müttefik" olarak nitelendirmiş, Türkiye'nin Avrupa'nın en büyük ordularından ve savunma sanayisi altyapılarından birine sahip olduğunu vurgulamıştı.
Uzmanlar ise yeni harcama ve yetenek hedefleri belirlendiği için liderlerin bir süre zirve yapmadan da ilerleyebileceği görüşünde. Avrupa Politika Analizi Merkezi'nden eski NATO istihbarat yetkilisi David Cattler, "İki, belki üç yıl gidebilirsiniz" dedi. NATO, acil durumlarda sanal zirve seçeneğine de sahip; İttifak ilk sanal liderler zirvesini Rusya'nın Ukrayna'ya kapsamlı saldırısının ardından Şubat 2022'de yapmıştı.
Fotoğraflar: Anadolu Ajansı, Wikimedia Commons (Tiran, arşiv). Kaynaklar: AP, AA, TASS, Tirana Times.