New York Times'ın (NYT) kapsamlı araştırması, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgalinin ardından uygulanan yaptırımlara rağmen Japonya'yı ileri teknolojiye erişim için kilit bir merkez haline getirdiğini ortaya koydu. Araştırmaya göre Moskova, diplomatik ve ticari kılıflar altında faaliyet gösteren karmaşık kaçakçılık ağları ve yasal boşluklardan yararlanarak askeri sanayisi için kritik elektronik bileşenler, mikroçipler ve ekipmanları Japonya üzerinden temin ediyor.
Tokyo'daki Gizli Birim: 20. Müdürlük
Batılı istihbarat yetkililerine dayandırılan haberde, operasyonların merkezinde Rus askeri istihbaratına bağlı, daha önce kamuoyuna açıklanmamış "20. Müdürlük" adlı gizli bir birimin bulunduğu belirtiliyor. Bu birim, hassas teknolojileri satın almak veya çalmak ve şirketler ile aracılar üzerinden Rusya'ya kaçırmakla görevlendirilmiş.
Birimin, Tokyo'daki Rus havayolu şirketi Aeroflot'un ofisinde faaliyet gösterdiği ve şirket çalışanı görünümündeki Rus subay Maksim Vladimiroviç Vilçenkov'un operasyonları yönettiği kaydediliyor.
Rus Füzelerinde Japon İmzası
Ukrayna hükümetinin tahminlerine göre, Rus füzelerinin ve insansız hava araçlarının yaklaşık yüzde 90'ında Japon menşeli bileşenler bulunuyor. Bu durum, Batı yaptırımlarının sıkılaştığı bir dönemde Japon teknolojisinin Rus askeri-endüstriyel kompleksi için ne kadar hayati olduğunu gözler önüne seriyor.
NYT araştırması, geçen mayıs ayında Kiev'de bir konut binasını vuran Rus KH-101 seyir füzesinin enkazında, Rusya'ya ihracı yasak olan Japon elektronik parçalarının bulunduğunu aktarıyor.
Aracı Ülkeler ve Şirketler Ağı
Rusya, Japonya'dan doğrudan sevkiyat yerine ürünleri önce Sri Lanka, Özbekistan ve Vietnam gibi aracı ülkelere gönderiyor, ardından buradan Rusya'ya ulaştırıyor. Bu yöntemle ihracat kontrolleri aşılmaya çalışılıyor.
Araştırmada, "Japonya ile Rusya arasında köprü" olarak tanımlanan Proco Air adlı Japon şirketi öne çıkıyor. Şirketin sahibi Takehiko Miki, Vilçenkov ile yıllardır iş yaptığını kabul etmekle birlikte, onun Rus istihbaratıyla bağlantısından haberdar olmadığını ve yasaklı ürün taşımadığını savunuyor.
Ancak gazetecilerin incelediği sevkiyat belgeleri, Proco Air'in yaptırım listesinde olmayan Rus şirketi R-Farm ile ticari ilişkisini ortaya koyuyor. R-Farm'ın kurucusu Aleksey Ribik ise, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yakın ilişkileri ve savaş çabalarına verdiği destek nedeniyle İngiltere, Kanada ve Avustralya'nın yaptırım listesinde bulunuyor.
Japonya'nın Yavaş Tepkisi ve Zayıf İstihbarat Yapısı
Ukrayna, 2025 yılı boyunca Japonya Dışişleri Bakanlığı'na bir dizi diplomatik nota göndererek Rus silahlarında bulunan Japon parçalarının fotoğraflarını ve listelerini iletti. Listelerde Panasonic, Toshiba ve NEC gibi büyük Japon şirketlerinin ürünleri yer aldı. Söz konusu şirketler, yaptırımlara tam uyum sağladıklarını ve ürünlerini Rusya'ya satmadıklarını, parçaların üçüncü ülkeler üzerinden yeniden ihraç yoluyla ulaştığını belirtti.
Batılı ve Ukraynalı yetkililer, müttefiklerinden gelen tekrarlanan uyarılara rağmen Japon makamlarının şirketlere veya Rus subaya yönelik herhangi bir suçlamada bulunmamasından ve yaptırım ihlallerini önlemedeki yavaşlığından duydukları rahatsızlığı dile getiriyor.
NYT'ye göre sorunun bir nedeni de Japonya'nın zayıf casuslukla mücadele sistemi. Bağımsız bir dış istihbarat teşkilatı bulunmayan ülkede, casusluk yasaları diğer Batılı ülkelere kıyasla daha az katı. Bu durum, Japonya'yı Rus istihbarat operasyonları için elverişli bir ortam haline getiriyor.
Araştırma, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşını sürdürme kabiliyetinin yalnızca askeri kaynaklarına değil, aynı zamanda Batı teknolojisine erişmek için gizli kanalları korumadaki başarısına da bağlı olduğu sonucuna varıyor. Bu da, Kiev'e siyasi destek veren Japonya'yı cephe gerisindeki istihbarat savaşının en önemli sahalarından biri yapıyor.
