İsrail hükümetinin "Ermeni soykırımı"nı tanıma kararı, Tel Aviv ile Bakü arasında derin bir krize yol açtı. İsrail gazetesi Yedioth Ahronoth'un isimsiz yetkililere dayandırdığı haberine göre, Azerbaycan bu adımı "kırmızı çizginin aşılması" olarak değerlendiriyor ve İsrail'in, Gazze savaşından bu yana verdiği desteğe karşılık vermediğini düşünüyor.
Azerbaycan'ın İki Temel İtirazı
Haberde, Bakü'nün İsrail hükümetinin kararına yönelik itirazlarının iki ana başlıkta toplandığı belirtiliyor:
- Karar alma yöntemi: İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar, kararın yayımlanmasından sonra Azerbaycanlı mevkidaşıyla görüştü; bu, danışma yerine bilgilendirme olarak algılandı.
- Hassasiyet eksikliği: İsrail, iki ülke arasındaki tarih konusunda Ermeni anlatısını desteklerken, Gazze'de etnik temizlik ve soykırım suçlamalarıyla karşı karşıya bulunuyor.
Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki tarihi ihtilaf, 2023'teki savaşın ardından Dağlık Karabağ'ın tamamen Azerbaycan kontrolüne geçmesiyle sonuçlanmıştı. 1990'ların başında ise yaklaşık bir milyon Azerbaycanlı, tartışmalı bölgeden göç etmek zorunda kalmıştı. Bakü, uluslararası alanda "Ermeni soykırımı"nın tanınması için çalışan Ermeni Ulusal Komitesi'nin faaliyetlerinden de endişe duyuyor.
Hayal Kırıklığı ve Geçmişteki Tutum
Yedioth Ahronoth'a konuşan bir yetkili, Azerbaycan'ın Gazze, Lübnan veya İran konusunda İsrail aleyhine bir tavır almadığını, uluslararası baskılara rağmen sessiz kaldığını, ancak İsrail'in aynı hassasiyeti göstermediğini ifade etti. Yetkili, "İsrail, Azerbaycan'la iyi ilişkilerini neden riske atıyor ve yıllar içinde inşa edilen güvene zarar veriyor? " sorusunu yöneltti.
Daha önce İsrail Meclisi'nde (Knesset) benzer bir konu gündeme geldiğinde, dönemin Dışişleri Bakanı Yair Lapid'in Azerbaycanlı yetkililerle görüşerek itirazları dinlediği ve resmi bir açıklama yapılmaması kararı alındığı hatırlatıldı. Şimdi ise Bakü, krizin büyümemesini ve konunun Knesset'te oylamaya sunulmamasını umuyor.
Türkiye'den Sert Tepki
İsrail hükümeti, bir hafta önce Dışişleri Bakanı Sa'ar'ın önerisiyle "Ermeni soykırımı"nı oy birliğiyle tanımıştı. Bu adım, Türkiye ile zaten gergin olan ilişkileri daha da alevlendirdi. Türkiye, soykırım tanımlamasını reddederken, stratejik ortağı Azerbaycan da karara karşı çıktı.
Türk hükümeti, İsrail'in bu hamlesini "intikam amaçlı siyasi bir manevra ve dikkat dağıtma çabası" olarak nitelendirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Anadolu Ajansı'na yaptığı açıklamada, İsrail'in "suçlarını örtbas etmeye" ve Türkiye'yi iftiralarla hedef almaya çalıştığını söyledi.
Ankara'da düzenlenecek NATO zirvesi öncesinde konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise CNN Türk'e verdiği mülakatta, İsrail'in politikalarının ve zihniyetinin insanlığın artık taşıyamayacağı bir yük haline geldiğini belirterek, "İsrail tüm insanlık için bir sorun teşkil ediyor" ifadesini kullandı.