son
Bloomberg’in haberine göre, milyarder Elon Musk’ın liderliğindeki SpaceX ve Tesla’nın birleşmesi artık ‘gerçekleşir mi’ değil ‘ne zaman’ sorusu etrafında şekilleniyor. Yatırımcılar, Musk’ın yıllar önce böyle bir ihtimali reddetmesine rağmen iki dev şirketin yakınlaştığını düşünüyor.
Wall Street Journal da SpaceX’in uzun süredir başkanlığını yürüten Gwynne Shotwell’in, 'Tesla ve SpaceX arasında şüphesiz bir tamamlayıcılık var' dediğini aktardı. Shotwell, CNBC’ye verdiği demeçte iki şirket arasında 'gelecekte hepimizin ulaşmaya çalıştığı bir yakınlaşma' olduğunu söyledi.
Tesla ve SpaceX Arasındaki Bağlar
İlk bakışta elektrikli otomobil üreticisi Tesla ile uydu ve roket fırlatma şirketi SpaceX’i birbirine bağlayan tek ortak nokta Musk gibi görünüyor. Ancak Bloomberg’e göre asıl önemli bağ yapay zekâ. Tesla insansı robotlara yönelirken, SpaceX geçen şubat ayında X Yapay Zekâ şirketini satın aldı ve uzayda veri merkezleri kurmayı hedefliyor.
Tahminlere göre yapay zekâ, bu yıldan itibaren SpaceX’in en büyük gelir kaynağı olmaya aday. Tesla’nın daha önce X Yapay Zekâ’ya yaptığı yatırımlar, satın almanın ardından SpaceX hissesine dönüştürüldüğü için Tesla’nın şu anda SpaceX’te küçük bir payı bulunuyor.
Musk, iki şirkete birden hizmet edecek ortak üretimden şimdiden yararlanmaya başladı. Teksas’taki "Terafab" yarı iletken fabrikası, Tesla’nın elektrikli araçları ve sürüş robotları için çiplerin yanı sıra SpaceX’in uydularına özel çipler de üretecek.
Neden Sadece İşbirliği Yetmez?
Yapay zekâ altyapısı geliştirmek, özellikle veri merkezleri inşa etmek devasa yatırımlar gerektiriyor. Bloomberg’e göre birleşme, iki şirketin yapay zekâ için ihtiyaç duyduğu finansmana (ister yeni hisse ister kredi yoluyla) daha kolay ve ucuz ulaşmasını sağlayabilir.
Musk, yarı iletkenden uzaydaki veri merkezlerine kadar tüm yapay zekâ tedarik zincirini sahiplenmek istiyor. İki yapay zekâ odaklı şirketin birleşmesi, üretimde tasarruf ve kâr fırsatlarını artıracak. Öte yandan Anthropic, OpenAI ve Alphabet (Google) gibi rakiplerin yapay zekâya yaptığı dev yatırımlar, Musk’ın şirketleri üzerinde ciddi bir rekabet baskısı oluşturuyor.
Tesla’nın Durumu
Elektrikli araç pazarındaki yoğun rekabet Tesla’yı zorlarken, birleşmenin gerçekleşmemesi durumunda hisselerinin değer kaybedebileceği belirtiliyor. Finans danışmanlığı şirketi Roundhill’in CEO’su Dave Mazza, Bloomberg’e "Anlaşma olmazsa Tesla’nın fiyatını korumak için hızlı bir çözüm kalmaz" dedi.
Bazı Tesla yatırımcıları, Musk’ın aynı anda birçok projeyi yürütmesinin ve SpaceX’e duyulan büyük heyecanın Tesla’ya olan ilgiyi azalttığını düşünüyor. Birleşme, Musk’ın yönetimini sadeleştirirken Tesla’yı yeniden odağa taşıyabilir.
Birleşme Nasıl Gerçekleşebilir?
Piyasa değeri açısından SpaceX, temmuz başı itibarıyla yaklaşık 2,1 trilyon dolarla Tesla’nın (1,6 trilyon dolar) önünde yer alıyor. Bu nedenle birleşmede SpaceX’in Tesla’yı satın alması bekleniyor.
Bloomberg’e göre SpaceX, Tesla yatırımcılarına bir hisse değişim oranı teklif edebilir. Tesla hissedarlarının, mevcut işlem fiyatının üzerinde bir prim talep etmesi öngörülüyor. Birleşme tamamlanırsa ortaya çıkacak yeni şirketin piyasa değeri 4 trilyon dolara yaklaşarak Nvidia, Alphabet ve Apple’ın ardından dünyanın en büyük dördüncü şirketi olacak.
Kontrol Yapısı
Musk, SpaceX’te hisseleri A (tek oy) ve B (10 oy) olarak ikiye ayırdı. Bu sayede şirketin yüzde 42’sine sahip olmasına rağmen oy haklarının yüzde 80’inden fazlasını kontrol ediyor. Tesla’da ise yaklaşık yüzde 20 hisseye sahip ve oy gücünde çoğunluğu elinde bulundurmuyor.
Her iki şirketin genel merkezinin bulunduğu Teksas yasalarına göre birleşme için hissedarların üçte ikisinin onayı gerekiyor. SpaceX’te Musk’ın kontrolü sayesinde bu onay garanti. Tesla’da ise Bloomberg’in belirttiğine göre küçük yatırımcıların çoğu Musk’ın çağrısı yönünde oy kullanmaya eğilimli.
