Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, Avrupa’nın Rusya ile Ukrayna’daki savaşı bitirmeye dönük barış görüşmelerinde daha aktif rol üstlenmesi gerektiğini söyledi. Stubb, Avrupa’nın yalnızca bekleyen taraf olmaması, diplomatik girişimi kendisinin başlatması gerektiğini vurguladı.
Stubb, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile konuşulması gerektiğini savundu. Ona göre bu süreçte Avrupa Birliği ilk girişimi üstlenmeli, sonuç alınamazsa sorumluluk Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık’tan oluşan E3 grubuna geçmeli; bu formül de işlemezse başka yöntemler denenmeli.
ABD ile koordinasyon çağrısı
Finlandiya Cumhurbaşkanı, Avrupa’nın süreci Amerika Birleşik Devletleri ile yakın eşgüdüm içinde yürütmesi gerektiğini de söyledi. Ancak Washington’un Rusya ve Ukrayna politikasının Avrupa’nın çıkarlarıyla ne kadar örtüştüğünün de ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Stubb’un çıkışı, ABD arabuluculuğundaki Kyiv-Moskova barış görüşmelerinin şubattan bu yana fiilen durduğu bir döneme denk geldi. Washington’un dikkatinin İran’la yaşanan savaşa kaydığı bir sırada yapılan bu değerlendirme, Avrupa’nın masadaki rolüne ilişkin tartışmayı yeniden öne taşıdı.
Zelenskiy’nin Avrupa temasları sürüyor
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy’nin 7 Haziran’da Londra’da Emmanuel Macron ve diğer Avrupalı liderlerle görüşerek olası müzakere çerçevelerini ele alması bekleniyordu. Zelenskiy uzun süredir Avrupa’nın müzakere masasında yer alması gerektiğini savunuyor.
Zelenskiy, 4 Haziran’da Putin’e açık mektup yayımlayarak Ukrayna ile Rusya arasında doğrudan ikili görüşmelerin sürmesini önermiş, liderler düzeyinde bir toplantı yapılmasını da gündeme getirmişti. Putin ise 5 Haziran’da St. Petersburg Uluslararası Ekonomik Forumu’nda Zelenskiy ile görüşmenin anlamı olmadığını söyledi.
Moskova’nın Avrupa rolü mesajı ve itirazlar
Kremlin son günlerde diplomasi içinde Avrupa’ya rol verilebileceği mesajı verse de, arabulucu olarak eski Almanya Başbakanı Gerhard Schröder’i önermişti. Kyiv ve Avrupalı yetkililer, Putin’le uzun süredir yakın ilişkileri bulunduğu gerekçesiyle bu öneriyi mayıs ayında reddetmişti.
Görüşmelerdeki temel anlaşmazlık ise sürüyor. Ukrayna, mevcut cephe hattının dondurulmasını ateşkes için en gerçekçi zemin olarak görürken, Moskova herhangi bir çözüm için Ukrayna ordusunun Donbas’ın bazı bölgelerinden çekilmesini şart koşuyor. Kyiv ise bu talebi defalarca geri çevirdi.
