Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun yüksek düzeyli haftası, 22-28 Eylül'de örgütün New York'taki merkezinde gerçekleştirilecek. Her yıl düzenlenen toplantılarda devlet ve hükümet liderleri ile dışişleri bakanları, küresel sorunları ele alacak.
193 üyeli BM'nin 81'inci Genel Kurulu'na Bangladeş Dışişleri Bakanı Khalilur Rahman başkanlık edecek. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ise görev süresinin sona ermesinden önce son kez Genel Kurul'un açılış sürecinde rol üstlenecek.
Erdoğan ilk gün dördüncü sırada konuşacak
Türkiye'yi Genel Kurul'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan temsil edecek. Erdoğan, toplantının ilk gününde dördüncü sırada konuşacak ve BM Genel Kurulu'na 16'ncı kez hitap edecek.
1955'ten bu yana sürdürülen uygulama kapsamında, başkanların ardından ilk konuşmayı Brezilya yapacak. Brezilya'nın ardından ev sahibi ABD Genel Kurul kürsüsünden söz alacak.

Genel Kurulun ana teması güvenin yeniden tesisi
Bu yılki toplantı, "Güveni Yeniden Tesis Etmek, Dönüşümü Yönetmek: Herkes İçin Sonuç Üreten BM" temasıyla düzenlenecek. Genel Kurul'a 150'den fazla devlet ve hükümet başkanının yanı sıra çok sayıda cumhurbaşkanı yardımcısı, başbakan yardımcısı, bakan ve üst düzey hükümet yetkilisinin katılması bekleniyor.
Toplantılarda BM'nin mevcut küresel koşullara uyarlanması ve çok taraflı sistemin güçlendirilmesi gündeme gelecek. Jeopolitik rekabet, devam eden savaşlar, ekonomik eşitsizlikler ve küresel krizler karşısında uluslararası kurumların etkinliğinin artırılması da liderlerin konuşmalarında öne çıkacak başlıklar arasında bulunuyor.
İklimden yapay zekaya geniş gündem
Liderlerin iklim değişikliği, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, kalkınma finansmanı, yapay zeka ve teknolojik dönüşüm, küresel sağlık, pandemi hazırlığı, nükleer silahsızlanma ve uluslararası güvenlik konularını ele alması bekleniyor.

Genel Kurul kapsamında iklim eylemi ve adil dönüşüm, nükleer silahsızlanma, Kalkınma Hakkı Bildirgesi'nin 40'ıncı yılı, deniz seviyesinin yükselmesinin oluşturduğu tehditler ve gelecekteki salgınlara hazırlık konularında üst düzey toplantılar yapılması planlanıyor. Irkçılık, ırk ayrımcılığı, yabancı düşmanlığı ve ilgili hoşgörüsüzlükle mücadele de toplantı gündeminde yer alacak.
Çatışmalar ve bölgesel krizler görüşülecek
Liderlerin Genel Kurul kürsüsünde ve ikili veya çok taraflı temaslarda dünyanın farklı bölgelerindeki çatışma, kriz ve ihtilafları ele alması bekleniyor. Gazze'deki durum, İran'a yönelik saldırılar, Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer serbestisi, Rusya-Ukrayna Savaşı, Kıbrıs meselesi ve Sudan'daki çatışmalar gündeme gelecek başlıklar arasında bulunuyor.
Myanmar'daki insani kriz ile Haiti'deki güvenlik krizinin de diplomatik temaslarda ele alınması bekleniyor. Bu başlıkların, uluslararası kurumların krizlere daha etkili yanıt vermesi ve üye ülkeler arasındaki güvenin yeniden tesis edilmesi çerçevesinde değerlendirilmesi öngörülüyor.
Netanyahu hakkında tutuklama kararı da gündemde
Genel Kurul kapsamında öne çıkması beklenen konulardan biri de İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin 2024'te verdiği tutuklama kararının uygulanıp uygulanmayacağı olacak.
New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, Netanyahu'nun mahkeme kararı doğrultusunda tutuklanması gerektiğini ve şehir yasalarının verdiği yetkiler çerçevesinde hareket edeceklerini söyledi. Mamdani, tutuklama işlemi için bağımsız yasal yetkilerinin bulunmadığını ve bu adımın federal hükümet tarafından atılması gerektiğini de belirtti.

ABD hükümeti ise Netanyahu'nun tutuklanmayacağı yönünde bir tutum ortaya koydu. ABD yönetimi ayrıca Genel Kurul'da konuşması beklenen Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ile Filistinli yetkililerin vize taleplerini yeniden reddetti.
Guterres son Genel Kurul konuşmasına hazırlanıyor
Görev süresi 31 Aralık 2026'da sona erecek BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in son Genel Kurul konuşmasında, uluslararası sistemin karşı karşıya bulunduğu krizler ve değişen küresel dengeler karşısında çok taraflı işbirliğinin güçlendirilmesi mesajını vermesi bekleniyor.
Guterres'in BM Şartı'nın temel ilkelerine bağlılık ve anlaşmazlıkların çözümünde diyaloğun önemi üzerinde durması öngörülüyor. Bir sonraki BM Genel Sekreteri için seçim süreci devam ederken, yeni genel sekreterin 1 Ocak 2027'de göreve başlaması planlanıyor.
Genel Kurul çerçevesindeki diplomatik temasların, yeni genel sekreterin seçilmesi süreci bakımından da önem taşıması bekleniyor.