Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye İnovasyon Haftası 2026'nın ikinci gününde yaptığı konuşmada ihracatın kilogram başına ortalama değerinin geçen yılki 1 dolar 53 sent seviyesinden yılın ilk 9 ayı sonunda 1 dolar 73 sente yükseldiğini açıkladı.
Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından Ticaret Bakanlığının desteğiyle Haliç Kongre Merkezi'nde düzenlenen etkinlik, bu yıl "Humanity 6.0-İnsanlığın Yeni Evresi" temasıyla gerçekleştiriliyor. Bu yıl 13'üncüsü düzenlenen etkinlikte yeni teknolojiler, ürünler ve iş modellerinin yanı sıra Türkiye'nin değişen dünyadaki konumu da ele alınıyor.
İhracat hedefi aşıldı
Bolat, Türkiye'nin küresel ticaretteki olumsuzluklara, bölgesel çatışmalara, ticaretteki korumacılık eğilimine ve emtia fiyatlarındaki artışlara rağmen ekonomik gelişimini sürdürdüğünü söyledi. Ekonomik büyümenin 16 yıldır kesintisiz devam ettiğini belirten Bolat, milli gelirin 1,7 trilyon dolara, kişi başına milli gelirin ise 18 bin 300 dolara ulaştığını ifade etti.
İhracatta yılın 9 ayının 5'inde aylık rekor kırıldığını, 6 ayında ise artış kaydedildiğini belirten Bolat, eylül itibarıyla yıllıklandırılmış ihracatın yüzde 5,2 artarak 283,7 milyar dolara çıktığını bildirdi. Bu tutarın 282 milyar dolarlık yıl sonu hedefinin 1,7 milyar dolar üzerinde olduğu kaydedildi.
Mal ve hizmet ihracatında yıl sonu hedefinin 410 milyar dolar olduğunu aktaran Bolat, eylül itibarıyla yıllıklandırılmış toplamın 409 milyar dolara ulaştığını söyledi.
Yüksek teknolojili ürünlerin payı arttı
Bolat, orta yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin toplam mal ihracatındaki payının 2002'de yüzde 30,4 seviyesinde bulunduğunu, geçen yıl sonunda bu alandaki ihracatın 112 milyar dolara yükseldiğini belirtti. Bu yılın ilk 9 ayında söz konusu ihracatın 86,5 milyar dolara, toplam içindeki payın ise yüzde 43,7'ye ulaştığını açıkladı.
Türkiye'nin geleneksel ve emek yoğun ürünlerdeki rekabet gücünü korurken katma değer, marka, inovasyon ve yüksek teknoloji içeren ürünlerin ihracatını da artırmayı hedeflediğini dile getiren Bolat, bu dönüşümde AR-GE, yenilik, marka ve tasarımın önem taşıdığını söyledi.
Sektörlere göre kilogram değeri
Çimento ve mermer gibi tonajı yüksek ancak birim değeri daha düşük ihracat kalemleri hesaptan çıkarıldığında kilogram başına ihracat değerinin 2 dolar 11 sente yükseldiğini belirten Bolat, sektörler arasındaki farklara da dikkat çekti.
Bolat'ın verdiği bilgilere göre kilogram başına ihracat değeri savunma sanayisinde 61,5 dolar, ilaç sektöründe 25 dolar, gemi ve yat sektöründe 14 dolar, otomotivde 9 dolar seviyesinde bulunuyor. Hazır giyimde ise kilogram başına değerin 80 ila 100 dolara kadar çıktığı belirtildi.

Teknoloji yatırımları için 30 milyar dolarlık kaynak
Bolat, Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi Programı ile HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı kapsamında vergi teşvikleri, hibeler ve düşük maliyetli finansman destekleri sağlandığını söyledi. Bu programlarla Türkiye'nin teknolojisini ve katma değerli üretimini geliştirmeyi hedefleyen yatırımlara 30 milyar dolarlık kaynak tahsis edildiğini açıkladı.
Son 20 ayda ihracat reeskont kredileri ve ihracat sigortası destekleri aracılığıyla ihracatçılara 1,8 trilyon liralık kredi ve destek sağlandığını belirten Bolat, bu uygulamaların toplam 480 milyar liralık kolaylık oluşturduğunu ifade etti.
Yapay zekâ vurgusu
Yapay zekânın insan hayatını değiştirmeye başladığını belirten Bolat, teknolojinin insanın yerini almasını değil, insanların teknolojiyi kullanarak daha üretken bir hayat ve ekonomik sistem kurmasını hedeflediklerini söyledi. Bolat, yapay zekânın 2040'a kadar küresel ticareti yüzde 40 artırabileceği yönündeki değerlendirmeyi de paylaştı.
Konuşmaların ardından İnovaLİG Ödül Töreni ile Stratejik Partnerler Plaket Takdim Töreni düzenlendi.
İnovaLİG ödülleri
Ödül töreninde konuşan TİM Başkanı Mustafa Gültepe, 2014’te 460 firmayla başlayan İnovaLİG’e bu yıl 70 ilden 2 bin 641 firmanın başvurduğunu açıkladı. Gültepe, Türkiye’nin sanayi ürünleri ihracatında orta yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin payının değer bazında yüzde 40 olduğunu belirterek araştırma-geliştirme ve inovasyonun iş süreçlerine daha fazla dahil edilmesi gerektiğini söyledi.
Bolat ve Gültepe’nin takdim ettiği ödüllerde büyük ölçekli işletmeler alanında İnovasyon Stratejisi kategorisinde Kipaş Tekstil, İnovasyon Organizasyonu ve Kültürü kategorisinde ROKETSAN, İnovasyon Döngüsü kategorisinde Borçelik, İnovasyon Kaynakları kategorisinde Termo Isı Sistemleri, İnovasyon Sonuçları kategorisinde Gemak Gemi birinci oldu. KOBİ ölçeğinde aynı kategorilerde sırasıyla Asis Otomasyon, Solimpeks Enerji, Chef Seasons, VSY Biyoteknoloji ve Semikal Teknoloji birinciliği aldı.
