ABD'de 4 Temmuz Bağımsızlık Günü tatilinde havaalanlarından geçen yolcu sayısı geçen yıla göre yüzde 2,3 azalarak 7,3 milyonun üzerinde kaldı. Ulaştırma Güvenlik İdaresi (TSA) verilerine göre, bu düşüş artan hava yolu bileti ve yakıt maliyetlerinin tüketici tercihlerini etkilediğini ortaya koydu.
NPR, PBS News ve Marist College tarafından yapılan ortak ankete göre, Amerikalıların yaklaşık yüzde 45'i yüksek seyahat maliyetleri nedeniyle yaz tatili yapmamayı tercih ediyor. Bu oran geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2'lik bir düşüşe işaret ediyor.
Havayolu Biletlerinde Yüzde 8,2'lik Artış
ABD Çalışma Bakanlığı'nın enflasyon verilerine göre, şubat ayından bu yana uçak bileti fiyatları yüzde 8,2 oranında arttı. United Airlines, artan yakıt maliyetleri nedeniyle fiyatları yüzde 20'ye varan oranlarda yükseltmek zorunda kalacağını duyurdu. American Airlines ise ağustos ve eylül ayları için bazı seferlerini iptal etti.
Düşük maliyetli taşıyıcı Spirit Airlines, mayıs ayında iflas başvurusunda bulunarak yaklaşık 30 yıllık faaliyetine son verdi. Şirket, iflas mahkemesine sunduğu belgelerde jeopolitik çatışmaları ve yükselen yakıt maliyetlerini gerekçe gösterdi.
Jeopolitik Gerilimler Yakıt Fiyatlarını Körüklüyor
ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile ateşkesin sona erdiğini ve yeni saldırıların yakın olduğunu açıklaması, petrol fiyatlarını yeniden yükseltti. Gösterge ham petrol fiyatı çarşamba günü yüzde 4,84 artış kaydetti. Bu durum, havacılık sektöründe zaten devam eden maliyet baskılarını daha da artırdı.
Post Oak Group yatırım bankasının sermaye piyasaları genel müdürü John Deal, "Yaz aylarında tarifeli uçuş sayısında istatistiksel olarak anlamlı bir artış olur, ancak savaş havayollarının planlama ve öngörü yapma kabiliyetini ciddi şekilde etkiledi" dedi. Deal, yaz seyahatlerinin havayolu gelirlerinin yüzde 40'ını oluşturabileceğini ve jet yakıtındaki fiyat artışlarının piyasayı benzinden daha güçlü etkilediğini vurguladı.
Avrupalı Havayolları da Zor Durumda
Avrupalı taşıyıcılar da artan maliyetlerden nasibini alıyor. Lufthansa, nisan ayında yakıt tüketimini 40 bin ton azaltma hedefi kapsamında 200 bin kısa mesafeli uçuşu iptal etti. British Airways'in de aralarında bulunduğu International Airlines Group (IAG), yakıt maliyetlerindeki artışı dengelemek için fiyatları yüzde 8'e varan oranlarda yükseltti.
OAG seyahat veri şirketinin baş analisti John Grant, "Ortalama uçak biletleri elbette yükseldi, çünkü yakıt fiyatları arttı. Bu maliyet doğrudan yolculara yansıtılıyor" diye konuştu.
Hava Sahası Kısıtlamaları Rotaları Uzatıyor
Avrupalı havayolları için baskılar yalnızca yakıt fiyatlarıyla sınırlı değil. Rusya'nın Ukrayna savaşı nedeniyle uygulanan hava sahası kısıtlamaları ve şimdi de İran, Irak ve Lübnan üzerindeki kısıtlamalar, Avrupalı taşıyıcıları daha uzun rotalar kullanmaya zorluyor. Bu da daha fazla yakıt tüketimi anlamına geliyor.
Avrupa Birliği Havacılık Güvenliği Ajansı (EASA), havayollarını hem Rusya hem de Orta Doğu'daki bölgelerden kaçınmaları konusunda uyardı. Asyalı taşıyıcılar ise daha az kısıtlamayla karşı karşıya.
Londra'da yapay zeka ve lojistik şirketi işleten Rich Pleeth, normalde British Airways'i tercih etmesine rağmen yaklaşan iş seyahati için Rus hava sahasını kullanabilen bir Çin havayolunu seçtiğini söyledi. Pleeth, "Bu ay sonunda Çin'e bir seyahatim var ve Rusya üzerinden bir Çin havayoluyla uçacağım" dedi.
Körfez Taşıyıcıları ve Asya Havayolları
Orta Doğulu taşıyıcılar, Rusya savaşından etkilenmezken ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla birlikte işlerinde düşüş yaşadı. Emirates, Qatar Airways ve Etihad Airways, Körfez bölgesindeki havalimanlarındaki kapanışlar ve seyahat kısıtlamaları nedeniyle yolcu kaybına uğradı. Buna karşılık Singapur Hava Yolları, mart ayında Avrupa uçuşlarındaki doluluk oranının yüzde 93,5'e çıktığını açıkladı.
Pleeth, Londra ile Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri arasındaki iş seyahatlerini kısa vadede iptal etmek zorunda kaldığını belirterek, "Katar, Suudi Arabistan ve Dubai'ye planlanmış seyahatlerim vardı ama hepsi iptal edildi. Evde eşim ve iki küçük kızım var, bir yerde mahsur kalma ihtimali seyahat anlayışımı değiştirdi" ifadelerini kullandı.
Karayolu Seyahati Artıyor
Uçak bileti fiyatları yükselirken Amerikalılar, özellikle 4 Temmuz tatilinde, uçmak yerine karayolunu tercih ediyor. Amerikan Otomobil Birliği (AAA), hafta sonu için 61,4 milyon kişinin yola çıkacağını tahmin etti; bu rakam geçen yılki 61,3 milyonun biraz üzerinde.
ABD'de benzin fiyatları halen yüksek seyrediyor. AAA'nın günlük verilerine göre galon başına ortalama fiyat 3,79 dolar. Bu rakam mayıs ortasındaki 4,48 dolarlık zirvenin altında olsa da, ABD ve İsrail'in İran'ı vurduğu 28 Şubat'taki 2,98 doların oldukça üzerinde.
Küresel Akaryakıt Fiyatları ve Hürmüz Boğazı Etkisi
Diğer ülkelerde litre bazında ölçülen fiyatlar da yüksek: Kanada'da 1,87 Kanada doları (1,32 ABD doları), Hollanda'da 2,20 euro (2,52 ABD doları), İngiltere'de 1,49 sterlin (2,00 ABD doları). Çin'de litre fiyatı 7,71 yuan (yaklaşık 1,13 ABD doları), Hindistan'da ise 108,71 rupi (yaklaşık 1,14 ABD doları) seviyesinde.
Dünya petrol arzının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki kapanışlar, özellikle Hindistan ve Çin gibi Asya pazarlarını Batılı ülkelere kıyasla daha sert vurdu. Boğazdan geçen petrolün büyük kısmı Asya pazarlarına yönelik olduğu için arz daralması bu bölgede daha yoğun hissediliyor.