ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social platformunda yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş için ücret alınmayacağını taahhüt etti. Ancak Trump, bu ücretlerin ABD tarafından konulabileceğini de sözlerine ekledi.
60 günlük ateşkes dönemi
Trump, "Ateşkes Dönemi boyunca 60 gün süreyle Hürmüz Boğazı'nda ÜCRET OLMAYACAK ve 60 günlük süre dolduktan sonra da ÜCRET OLMAYACAK" ifadelerini kullandı. Açıklamasının devamında, "ABD tarafından ve ABD için konulmadıkça" şartını getirdi.
Bu açıklama, Çarşamba günü imzalanan bir Mutabakat Muhtırası'nın (MOU) sarsıntıda olabileceğinin son işareti olarak değerlendiriliyor. Anlaşmaya göre boğaz, 60 günlük bir ara dönem için yeniden trafiğe açılacaktı ve bu süre içinde İran'ın geçiş ücreti alması yasaktı.
İran'ın boğazı kapattığı iddiası
Cumartesi günü İran'ın ortak askeri komutanlığı, mutabakat taahhütlerinin "açık bir ihlali" gerekçesiyle Hürmüz Boğazı'nı kapattığını duyurdu. Bölgedeki askeri operasyonları denetleyen ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) ise bu raporu yalanlayarak trafiğin boğazdan akmaya devam ettiğini savundu.
Hürmüz Boğazı, ABD ile İran arasındaki çatışmada uzun süredir bir kırılma noktası olmuştur. Dünya petrolünün ve doğal gazının yaklaşık yüzde 20'si ile küresel gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30'u bu boğazdan taşınıyor.
Trump'ın ücret fikri
Trump, boğazın ABD tarafından ücrete tabi tutulması fikrini ilk kez dile getirmiyor. Nisan ayında da muhabirlere, "Biz neden ücret almayalım? Onların almasındansa bunu yapmayı tercih ederim. Neden almayalım? Kazanan biziz. Biz kazandık" demişti.
Trump, Cumartesi günkü paylaşımında, böyle bir ücretin, ABD'nin "geçmiş, şimdiki ve gelecekteki maliyetlerinin geri ödenmesi amacıyla Orta Doğu ülkelerinin Koruyucu Meleği olarak sunduğu hizmetler için" tazminat sağlayacağını yazdı.
Müzakerelerin geleceği
Mutabakat, uzun vadeli bir anlaşma olarak tasarlanmamıştı ve İran'ın nükleer programının geleceği de dahil olmak üzere temel konularda müzakereler için bir başlangıç noktası olarak hizmet ediyor.
Pakistan'ın aracılığıyla ABD ve İran arasında takip görüşmelerinin Pazar günü İsviçre'de başlaması planlanıyor. İsviçre Federal Dışişleri Bakanlığı, Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Araghçi başkanlığındaki bir İran heyetinin müzakereler için çoktan geldiğini doğruladı.
ABD tarafında ise Trump'ın damadı Jared Kushner, özel elçi Steve Witkoff ve Başkan Yardımcısı JD Vance'ın katılması bekleniyor.
