ABD Başkanı Donald Trump, İran ile savaşın sona ermesine yönelik bir anlaşmanın bu hafta sonu imzalanabileceğini söyledi. Buna karşın İran tarafı, anlaşma konusunda henüz nihai bir karar verilmediğini açıkladı.
Anlaşmanın doğrulanması halinde, üç aydır süren ve binlerce kişinin hayatını kaybettiği savaşta şimdiye kadarki en büyük diplomatik ilerleme olacak. Çatışma, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki geçişleri büyük ölçüde kapatmasının ardından küresel enerji fiyatlarını da sert biçimde yükseltti.
Trump: Boğaz anlaşma imzalanınca açılacak
Trump, Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı açıklamada İran ile savaşta "büyük bir uzlaşmaya" varıldığını söyledi. ABD Başkanı, boğazın anlaşma imzalanır imzalanmaz resmen açılacağını, bunun da hafta sonu içinde gerçekleşebileceğini belirtti.
Trump ayrıca imza törenine ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in katılacağını söyledi. İran’ın dini lideri Ayetullah Mücteba Hamaney’in anlaşmayı onaylayıp onaylamadığı sorulduğunda ise "cevabın evet olduğunu anladığını" ifade etti.
Tahran cephesi son kararı vermiş değil
İran medyasında yer alan açıklamada Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, anlaşmanın büyük bölümünün tamamlandığını ancak Tahran’ın kırmızı çizgilerinden taviz vermeyeceğini söyledi. Bekayi, "Bu konuda nihai bir sonuca ulaşmadık" diyerek kararın ilgili kurumlarda değerlendirildiğini aktardı.
Tarafların bu hafta içinde karşılıklı saldırılar düzenlemesi, nisan ayında ilan edilen ateşkesi de zorladı. Bu sırada Asya borsaları, olası barış anlaşması beklentisiyle küresel yükselişe katıldı; petrol fiyatları ise iki ayın en düşük seviyesine geriledi.
Hürmüz çevresinde gerilim sürüyor
Buna rağmen Hürmüz Boğazı çevresinde tansiyon yüksek kalmaya devam etti. Bir ABD’li yetkili, İran’ın ticari gemilere saldırı girişiminde bulunmasının ardından ABD güçlerinin iki İran yapımı tek yönlü saldırı dronunu düşürdüğünü söyledi.
İran devlet medyası da ülke donanmasının boğazdan geçmeye çalışan bir tanker gemisini durdurduğunu, cuma sabahı erken saatlerde patlama sesleri duyulduğunu bildirdi.
Trump, anlaşma görüşmelerindeki ilerlemeyi gerekçe göstererek planlanan askeri saldırıları iptal ettiğini söyledi. Buna karşın aynı gün, İran’a "çok sert" saldırı tehdidinde bulunduğunu ve daha sonra ülkenin petrol altyapısının merkezi olan Harg Adası’nı hedef almak istediğini de dile getirdi.
Washington’da siyasi baskı artıyor
Krizin, Beyaz Saray için siyasi bir baş ağrısına dönüştüğü de dikkat çekti. Anketler, artan benzin fiyatlarına tepki gösteren seçmenler nedeniyle Trump’ın onay oranının gerilediğini gösteriyor.
Bazı Cumhuriyetçilerin de savaşın popülaritesinin Kasım ayındaki ara seçimlerde partinin Kongre kontrolünü riske atabileceğinden endişe ettiği aktarıldı. Öte yandan Trump’ın siyasi hesaplarında, İran’ın nükleer silah geliştirmesini engelleyen bir anlaşma isteyen parti içi şahinleri memnun etme arayışı da bulunuyor.
İsrail ve Körfez başkentlerinin tutumu izleniyor
Trump, sosyal medya hesabında anlaşmanın İsrail, Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri dahil ülkeler tarafından onaylandığını söyledi. Ancak İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisi, görüşmenin ardından yaptığı açıklamada İsrail’in İran ile hazırlanan mutabakatın tarafı olmadığını bildirdi.
Netanyahu’nun, Trump’ın zenginleştirilmiş materyalin kaldırılmasını, zenginleştirme altyapısının sökülmesini, füze üretiminin sınırlandırılmasını ve bölgesel vekil gruplara desteğin sona erdirilmesini içeren bir anlaşma çabasına teşekkür ettiği belirtildi.
Tahran ise Lübnan’da İsrail ile İran destekli Hizbullah arasındaki çatışmaların da sona ermesini talep ediyor. Bölgedeki savaşın seyri, önümüzdeki günlerde Hürmüz Boğazı’ndaki durum ve tarafların vereceği son kararla daha da netleşecek.
