Tunus'ta sıcaklığın 49 dereceye kadar yükseldiği aşırı sıcak hava dalgası, ülke genelinde uzun süreli elektrik kesintileriyle birleşince halkın tepkisine yol açtı. Devlet elektrik ve gaz şirketi STEG, ulusal şebeke üzerindeki baskıyı azaltmak için günlerdir günlük uyarılar yayınlayarak elektrik kesintisi uygulanacak mahalleleri duyuruyor.
STEG Üst Yöneticisi Faycel Trifa, yoğun klima kullanımının elektrik şebekesini sınırına dayandırdığını söyledi. Bir başka şirket yetkilisi devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, elektrik talebinin salı günü 6 gigavat ile rekor seviyeye ulaşmış olabileceğini, birkaç gün önce ise 5,6 gigavat olarak kaydedildiğini belirtti.
Elektrik ve su kesintileri önceki yazlarda da Tunus'un bazı bölgelerini etkilemişti ancak bu yılki kesintiler ülkenin büyük bölümüne yayıldı. Bazı bölge sakinleri elektriklerinin bir seferde altı saate kadar kesildiğini, bazıları ise daha da uzun sürdüğünü ifade etti.
Başkent Tunus'taki bir pastanede çalışan bir kişi, "Tanrı cehennemin kapılarını açmış gibi hissediyorum" diyerek karanlıkta kalan pastaları ve duran buzdolaplarını işaret etti. Kesintiler, hem internette hem de sokaklarda ülkenin ana gündem maddelerinden biri haline geldi. Bazı vatandaşlar artık asansörlere binmekten korktuklarını, içeride mahsur kalmaktan çekindiklerini söylüyor.
Cumhurbaşkanı Kais Saied, tekrarlanan kesintileri anormal olarak nitelendirdi ve başarısızlıklardan sorumlu olanların hesap vermesi gerektiğini söyledi.
Yaşlanan şebeke
STEG, kontrollü kesintilerin ülke çapında bir elektrik çöküşünü önlemek için gerekli olduğunu açıkladı. Tunus El Manar Üniversitesi'nden yenilenebilir enerji alanında kapsamlı çalışmalar yürüten Profesör Hela Tlili, elektrik sisteminin rekor yaz talebi ve turizm zirvesi altında zorlandığını belirtti.
Tlili ayrıca elektrik şebekesinin yüksek tüketime ayak uyduramadığını söyledi. "Talep üretimden çok daha hızlı artıyor" diyen Tlili, yaşlanan şebekeye ve yıllardır yetersiz kalan bakım çalışmalarına dikkat çekti.
Tunus elektrik üretiminde hâlâ büyük ölçüde doğal gaza bağımlı. Ancak azalan yerli üretim ithalata bağımlılığı artırırken, mali baskılar devlet kuruluşunu zorluyor. Bilim insanları, insan kaynaklı iklim değişikliğinin sıcak hava dalgalarının süresini, şiddetini ve sıklığını artırdığını belirtiyor.
Tunuslu iş dünyası grupları, kesintilerin ekonomiye zarar verdiğinden endişe ediyor. İşveren örgütü CONECT, planlı kesintiler için kesin takvimlerin olmamasının şirketlerin üretime hazırlanmasını zorlaştırdığını bildirdi. Tunus banliyösündeki bir fabrikada isminin açıklanmasını istemeyen bir çalışan, tekrarlanan kesintiler nedeniyle işin neredeyse iki gündür durduğunu söyledi.
Bir kasap, kesintilerin ve voltaj düşüşlerinin ekipmanına verebileceği zarardan endişe ederek "Buzdolabımı mahvedecekler" dedi.
Paradigma değişikliği
Tlili, Tunus'un yenilenebilir enerjinin geliştirilmesini de hızlandırması gerektiğini söyledi. Ülkenin muazzam bir güneş potansiyeli ve rüzgar enerjisi için elverişli koşullara sahip olduğunu ancak en büyük zorluğun elektriğin depolanması olacağını belirtti. Bunun önemli ölçüde kamu yatırımı gerektireceğini ekleyen Tlili, Tunus'un enerji kaynaklarını çeşitlendiren "bir paradigma değişikliğine" ihtiyacı olduğunu savundu.
Bu arada birçok Tunuslu sıcakla başa çıkmakta zorlanıyor. Başkent Tunus'un kuzeyindeki işçi sınıfı banliyösü Bhar Lazreg'de yaşayan ve takma ad kullanmak isteyen Mariem, klima almaya gücünün yetmediğini ve vantilatörünün de bozulduğunu söyledi. "Biraz serinlik bulmak için yerde uydum" diyen Mariem, oğlunun göğsüne havluya sarılı donmuş bir su şişesi koyarak uyuduğunu anlattı.
Aşırı sıcaklar cezaevi koşullarıyla ilgili endişeleri de gündeme getirdi. Savunucular, mahkumların yüksek sıcaklıklara dayanacak donanıma sahip olmayan hücrelerde tutulduğunu belirtiyor. Sosyal medyada geniş bir takipçi kitlesine sahip kardiyolog Dhaker Lahidheb, Cumhurbaşkanı Saied'e çağrıda bulunarak, ciddi suçlardan hüküm giymemiş kronik hastalığı bulunan mahkumlar için "iklim affı" olarak nitelendirdiği bir uygulama başlatmasını istedi.