Türk Devletleri Teşkilatı'nın (TDT) 13. Zirvesi, 29-30 Ekim'de "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla Ankara'da düzenlenecek. Zirveyle birlikte teşkilatın dönem başkanlığı Azerbaycan'dan Türkiye'ye geçecek.
Zirvede 2027-2031 dönemine ilişkin stratejik çerçevenin yanı sıra ekonomik bütünleşme, bağlantısallık ve dijital dönüşüm başlıkları ele alınacak. Uzun vadeli yol haritasının temel rehberi olan Türk Dünyası 2040 Vizyonu da gündemdeki yerini koruyacak.
Ömüraliyev: Gelecek birlikte hareket etme iradesinde
Kasım 2022'den bu yana görevde bulunan ve görev süresi sona yaklaşan TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, Türk dünyasının geleceğinin ortak hedeflere yönelik birlikte hareket etme iradesinde saklı olduğunu vurguladı.
Ömüraliyev'e göre egemenliğe saygı çerçevesinde ekonomi, ulaştırma, enerji, dijital altyapı ve insanlar arası ilişkilerde bağların güçlendirilmesi hedefleniyor. Türk Yatırım Fonu'nun ortak finansman aracı olarak etkinliğinin artırılması, Orta Koridor ve Zengezur Koridoru'nun ulaştırma, enerji, dijital sistemler ve ticareti birbirine bağlayan stratejik bir hat olarak geliştirilmesi planlanıyor. Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu da öncelikli projeler arasında.

Yapay zekâ, uydu ve ortak alfabe
Teşkilat bünyesinde yapay zekâ, siber güvenlik, Türk dillerinde büyük dil modeli ve 12U TDT-SAT uydu projesi üzerinde çalışmalar sürüyor. Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması ve TurkIPAnet gibi mekanizmalar da hayata geçiriliyor. Ortak Türk Alfabesi çalışmaları dil teknolojileri ve yapay zekâ uygulamalarıyla ilerletiliyor.
Kültür ve halklar arası iletişim alanında ise Turkic ID, Ortak Müze Kart, ortak turizm projeleri, Türk Dünyası Üniversiteler Birliği (TÜRKÜNİB) ve Orhun Değişim Programı öne çıkıyor.
180 milyonluk nüfus, 2,1 trilyon dolarlık ekonomi
Üye ve gözlemci devletler yaklaşık 4,8 milyon kilometrekarelik alanı ve 180 milyon nüfusu kapsıyor. Bu ülkelerin toplam gayrisafi yurt içi hasılası yaklaşık 2,11 trilyon dolar, dış ticaret hacmi ise yaklaşık 1,12 trilyon dolar. Bu büyüklükler dünya ekonomisinin yaklaşık yüzde 2'sine, küresel ticaretin yaklaşık yüzde 3,6'sına karşılık geliyor. Ülkelerin ortalama büyümesi yüzde 5,2 ile dünya ortalamasının (yüzde 3,2) üzerinde seyrediyor.
Teşkilat bünyesinde toplam 65 iş birliği mekanizması bulunuyor; bunların 32'si 2023'ten bu yana kuruldu.
1992'den bugüne
Türk devlet liderleri ilk kez 1992'de bir araya geldi. 2009'da imzalanan Nahçıvan Anlaşması ile Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi kuruldu; konsey 2021 İstanbul Zirvesi'nde Türk Devletleri Teşkilatı adını aldı ve Türk Dünyası 2040 Vizyonu kabul edildi. Teşkilatın üyeleri Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkiye ve Özbekistan; Macaristan, Türkmenistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ise gözlemci.
Zirve öncesinde 28 Ekim'de Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev Türkiye'ye resmi ziyarette bulunacak, 29 Ekim'de ise Cumhuriyet'in 103. yıl dönümü Türk dünyasından konuklarla kutlanacak.