Türkiye'de araç muayene hizmetlerini 15 Ağustos 2027'den itibaren 20 yıl süreyle yürütecek Turka'nın yeni nesil araç muayene merkezi, İstanbul'un Arnavutköy ilçesinde tanıtıldı.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'nun katıldığı programda, 2 bin 500 metrekare kapalı alana ve 5 kanala sahip merkezde gerçek araçlar üzerinde örnek muayene işlemi gerçekleştirildi.
Yeni sistem 81 ilde uygulanacak
Uraloğlu, örnek merkezin yalnızca bir muayene istasyonu değil, yeni teknolojilerin ve operasyonel süreçlerin test edileceği bir merkez olarak kullanılacağını söyledi. 15 Ağustos 2027'ye kadar yazılım, ekipman ve ölçüm sistemleri gerçek araçlar üzerinde denenecek; elde edilen sonuçlar 81 ilde kurulacak merkezlere aktarılacak.
Turka ile 2027-2047 döneminde yürütülecek araç muayene hizmetlerine ilişkin imtiyaz sözleşmesinin birkaç hafta önce imzalandığını belirten Uraloğlu, yeni dönemin bu merkezdeki çalışmalarla hazırlanacağını ifade etti.
Tanıtılan merkezde yapay zeka destekli görüntü işleme sistemleri, yüksek çözünürlüklü kameralar, lazer tabanlı ölçüm ve tarama teknolojileri, gelişmiş sensörler ve robotik sistemler kullanılacak. Araç altı ve karoseri taraması, lastik kontrolü, fren ve süspansiyon testleri ile dijital ölçüm işlemleri de sistemin parçaları arasında yer alacak.
Yapay zekanın teknisyenlerin yerine geçmeyeceğini belirten Uraloğlu, bu teknolojinin teknik personelin kararlarını objektif verilerle desteklemesini, hata riskini azaltmasını ve muayene standartlarını güçlendirmesini hedeflediklerini söyledi.
352 merkez ve yaklaşık 900 muayene hattı planlanıyor
Yeni dönem için yaklaşık 3 milyar dolarlık yatırım programı planlandığını açıklayan Uraloğlu, 249 sabit ve 103 mobil olmak üzere toplam 352 araç muayene merkeziyle hizmet verilmesinin öngörüldüğünü bildirdi. Yaklaşık 900 muayene hattının binek ve ticari araçların yanı sıra motosiklet ve tarım araçlarına da hizmet vermesi planlanıyor.
Araç sahipleri, muayene sürecini bekleme salonlarındaki dijital ekranlar ve kamera sistemleri üzerinden takip edebilecek. Muayene sonuçları e-Devlet üzerinden görüntülenebilecek, kusurlar daha ayrıntılı dijital raporlarla incelenebilecek ve kredi kartıyla yapılan ödemelerden komisyon alınmayacak.
Yeni merkezlerde randevu ile muayenenin tamamlanması arasındaki sürenin kısaltılması, bekleme sürelerinin azaltılması ve 81 ilde aynı standartta hizmet sunulması hedefleniyor. Enerji verimliliği, karbon emisyonlarının azaltılması, dijitalleşme ve yeşil lojistik de sistemin planlanan unsurları arasında bulunuyor.
Eğitim ve araştırma çalışmalarına ev sahipliği yapacak
Arnavutköy'deki merkez, yeni sistemin test edilmesinin yanı sıra eğitim ve araştırma-geliştirme çalışmalarında da kullanılacak. Türkiye'nin farklı bölgelerinde görev yapacak çalışanlar, teorik eğitimin ardından gerçek araçlar üzerinde uygulamalı eğitim alacak.
Muayene sırasında elde edilen verilerin görsel kanıtlarla dijital raporlara aktarılması ve ana araç muayene sistemlerine anlık gönderilmesi planlanıyor. Bu verilerin araç güvenliğinin geliştirilmesi, arıza ve kusur analizleri, akademik araştırmalar ve gelecekteki ulaştırma politikaları için kullanılması hedefleniyor.
Türkiye'de araç muayenesinin geçmişi
Uraloğlu, Türkiye'de araç muayenesinin 1953 tarihli Karayolları Trafik Kanunu kapsamında 1985'e kadar Karayolları Genel Müdürlüğü, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu temsilcilerinden oluşan komisyon tarafından yürütüldüğünü hatırlattı.
1985'ten itibaren teknik denetimlerin Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yapıldığını aktaran Uraloğlu, 2004'te başlatılan çalışmalarla kamu imkanları ve özel sektör dinamizminin bir araya getirildiğini söyledi. İlk özel sektör eliyle işletilen araç muayene istasyonunun 15 Ağustos 2007'de Elazığ'da faaliyete geçtiğini belirtti.
Uraloğlu, geride kalan 19 yıllık dönemde tekrarlarla birlikte 213 milyonun üzerinde araç muayenesi gerçekleştirildiğini, Türkiye'deki araç sayısının ise 35 milyona yaklaştığını ifade etti.
Turka'dan 20 yıllık hizmet planı
Turka Yönetim Kurulu Başkanı Halis Ezer, yeni dönemin 81 ilde milyonlarca araca hizmet verecek kapsamlı bir dönüşüm programı olduğunu söyledi. Ezer, yaklaşık 3 milyar dolarlık yatırım planının teknoloji, çalışanlar, fiziki altyapı ve araç sahibi deneyimini birlikte kapsadığını belirtti.
Ezer, Arnavutköy'de tanıtılan merkezde test edilecek teknolojilerin, geliştirilecek süreçlerin ve oluşturulacak standartların 81 ildeki araç muayene merkezlerine taşınacağını kaydetti.
Turka Yönetim Kurulu Üyesi Serhan Salman ise Türkiye'de 2007'de 10 milyon olan araç sayısının 35 milyona yaklaştığını ve yılda yaklaşık 16 milyon aracın muayene edildiğini söyledi. Salman, yeni dönemde 249 sabit istasyon, 100'ün üzerinde mobil istasyon grubu ve yaklaşık 900 kanalla hizmet verilmesinin planlandığını açıkladı.
Salman, istasyonlarda yapay zeka destekli sistemler, robotik teknolojiler, üç boyutlu görüntüleme, veri analitiği ve bulut sistemlerinden yararlanılacağını belirtti.
