TBMM Genel Kurulunda görüşülen Yükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin kabul edilen maddeleri, öğrenci affından vakıf üniversitelerine yönelik yaptırımlara, akademik sahtecilik cezalarından yurt dışı yerleşke kurulmasına kadar birçok yeni düzenlemeyi beraberinde getiriyor.
Azami süreyi aşan öğrencilere ek sınav hakkı
Teklifle, azami öğrenim süresi sonunda kayıtlı olduğu kurumdan mezun olabilmek için intörnlük eğitimi dönemi hariç son sınıf öğrencilerine, başarısız oldukları veya alamadıkları bütün teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı verilecek. Teorik veya uygulamalı derslerden başarılı olup uygulamalı eğitime veya intörnlük eğitimine başlamamış, tamamlamamış ya da başarısız olanlara da bu eğitimleri tamamlama imkânı tanınacak. Azami süreyi dolduran ara sınıf öğrencileri ise ek sınav hakkından yararlanamayacak. Uygulamalı eğitim ve intörnlük eğitimine ilişkin esasları belirleme yetkisi Yükseköğretim Kuruluna (YÖK) ait olacak.
Disiplin soruşturmalarında yeni esaslar
Anayasa Mahkemesinin iptal kararı dikkate alınarak disiplin soruşturmalarına ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenleniyor. Soruşturmacı, ifadeye davet yazısında iddiaları açıkça belirtecek ve 7 günden az olmamak üzere süre verecek. Savunmaya davet yazısında ise teklife esas eylem ve öngörülen disiplin cezası bildirilecek; süresinde savunma yapılmazsa savunma hakkından vazgeçilmiş sayılacak. Ayrıca soruşturulan kişiye, savunma öncesinde soruşturma evrakını inceleme hakkı tanınacak.
Tıp uzmanlarına ek ödeme ve ortak araştırma merkezleri
Yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ve araştırma görevlileri için ek ödeme tavan oranları, Sağlık Bakanlığındaki emsalleriyle uyumlu hale getiriliyor. Ortak araştırma merkezlerinde görevlendirilen öğretim elemanları, kendi üniversitelerindeki döner sermaye faaliyetlerine katkıları ölçüsünde ek ödemeden yararlanmaya devam edecek. Proje gelirlerinden alınan dayanıklı taşınırlar koordinatör üniversitenin envanterine kaydedilecek ve proje tamamlandığında hangi kuruma devredileceğine ortak yönetim kurulu karar verecek.
Vakıf üniversitelerine sıkı denetim
Vakıf yükseköğretim kurumlarına yönelik idari yaptırımlar kademeli olarak artırılıyor. Fiil ve işlemlerin ağırlığına göre uyarma, yeni program açma taleplerinin askıya alınması, öğrenci kontenjanının kısıtlanması veya alımın durdurulması, faaliyet izninin geçici olarak durdurulması ve nihayetinde faaliyet izninin kaldırılması gibi önlemler uygulanabilecek. Faaliyet izninin geçici durdurulmasına yol açan gerekçeler 3 yıl içinde giderilmezse veya mali yapı eğitim faaliyetlerini sürdüremeyecek kadar bozulursa, vakıf üniversitesinin faaliyet izni kaldırılarak garantör üniversiteye veya aynı ildeki bir devlet üniversitesine devredilecek. Devir sürecinde öğrencilerin eğitim maliyeti, devralınan öğrenci ücretleri ve teminat hesabından karşılanacak, kamu kaynağı kullanılmayacak.
Teknoloji transfer ofislerine yeni yetkiler
Yükseköğretim kurumları, masrafları Teknoloji Transfer Ofisleri (TTO) sermayesinden karşılanmak üzere Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamındaki hizmet buluşlarının hak sahipliğini TTO'ya devredebilecek. TTO, tescil edilen haklardan elde edilen gelirin üçte birini ilgili üniversitenin döner sermayesine, en az üçte birini buluşu yapana ödeyecek; kalan tutar TTO'da kalacak. Birden fazla üniversite ortak ofis kurabilecek, ofis öz sermayesi veya gelirleriyle buluşların ticarileşmesi için yatırım yapabilecek ya da şirketlerle ortaklık kurabilecek.
Yurt dışında üniversite yerleşkesi dönemi
Devlet yükseköğretim kurumları, Cumhurbaşkanı kararıyla yurt dışında yerleşke, akademik birim ve program açabilecek. Bu birimlerde görev yapacak akademik ve idari personel, kendi üniversitesinden veya Türkiye'deki diğer yükseköğretim kurumlarından görevlendirilebileceği gibi mahallinden sözleşmeli veya saat başı ücretle de çalıştırılabilecek. Yurt dışı faaliyetlerinden elde edilen gelirlerin tutulacağı hesap ve harcama usulleri, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının uygun görüşü alınarak ilgili üniversite tarafından belirlenecek.
Akademik sahteciliğe ağır cezalar
Teklifin en dikkat çekici maddelerinden biri, kişisel emek ve birikime dayanmayan, başkalarına yazdırılan tez, makale, kitap veya proje gibi çalışmalarla akademik derece veya unvan alanlara yönelik yaptırımları içeriyor. Bu tür çalışmaları kullananlar üniversite öğretim mesleğinden çıkarılacak ve kazanılan derece ile unvanlar geri alınacak. Söz konusu yayın veya çalışmaları başkaları adına yapan, üreten ya da aracılık eden kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Fiilin meslek edinmiş kişilerce işlenmesi halinde ceza 10 bin günden az, 20 bin günden fazla olmayacak. Aynı şekilde bu çalışmaları kullanarak diploma veya unvan alanlara da 5 bin ila 10 bin gün arasında adli para cezası uygulanacak.
Ayrıca yurt dışındaki bir eğitim kurumu adına hareket ederek mevzuata aykırı biçimde Türkiye'de önlisans, lisans veya lisansüstü program açanlar ya da yürütenler 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve 100 günden 1000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılacak. Mevzuata aykırı olarak yükseköğretim kurumu açan veya işletenlere de aynı cezalar öngörülüyor. Yasaklanan kurum ve fiillerin tanıtımını yapanlara ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 50 günden 500 güne kadar adli para cezası verilecek. Sahte diploma, mezuniyet belgesi veya sertifika düzenleyenler ve düzenletenler, Türk Ceza Kanunu'nun "resmi belgede sahtecilik" hükmüne göre yargılanacak.
Tıp fakültelerine hastane için ek süre
Kendine ait hastanesi bulunmayan vakıf üniversitelerinin tıp fakültelerine, imar iptali veya yargı süreci gibi zorunlu sebeplerle inşaatına başlayamayan ya da tamamlayamayanlara 30 ay ek süre tanınıyor. Bu süre sonunda gerekli şartları sağlayamayan fakültelerin öğrencileri, YÖK tarafından garantör üniversiteye veya belirlenecek bir devlet üniversitesine aktarılacak.
Genel Kurulda yapılan görüşmeler sırasında AK Parti'nin verdiği önergeyle tekliften bir madde çıkarıldı. Teklifin diğer maddeleri üzerindeki görüşmeler sürüyor.
