- BIST10012.151-%0,94
- DOLAR49,22%0,00
- EURO55,21+%0,28
- GRAM ALTIN6.633,61-%0,57
- FAİZ%37,00-1,00
- BİTCOİN82.747-%1,11
- 12 Ekim 202619°
- BIST10012.151-%0,94
- DOLAR49,22%0,00
- EURO55,21+%0,28
- GRAM ALTIN6.633,61-%0,57
- FAİZ%37,00-1,00
- BİTCOİN82.747-%1,11
- 12 Ekim 202619°
Uzayda yeniden kullanılabilir roket dönemi: Maliyetler düştü, fırlatmalar katlandı
Yeniden kullanılabilir roket teknolojisi, uzay taşımacılığında birim maliyetleri düşürürken, küresel fırlatma sayılarını ve yörüngeye taşınan uydu miktarını artırdı. ABD'li SpaceX ve Çin'in Long March 10B başarısı, rekabeti yeni bir boyuta taşıdı.
Geleneksel tek kullanımlık roketlerin yüksek maliyetleri ve üretim hızı, uzay çalışmalarını sınırlayan en önemli unsurlardı. Ancak yeniden kullanılabilir roket teknolojisi, bu bariyerleri yıkarak küresel uzay yarışının rotasını değiştirdi. SpaceX'in Falcon 9 roketi 2015'te gerçekleştirdiği ilk başarılı dikey inişle bu devrimin öncüsü olurken, fırlatma maliyetlerini dramatik ölçüde aşağı çekti.
Geleneksel roketlerde bir fırlatmanın maliyeti 160 milyon dolara kadar çıkarken, Falcon 9'un yeniden kullanılabilir ilk kademesi sayesinde bu rakam yaklaşık 67 milyon dolara kadar geriledi. Yörüngeye taşıma maliyeti ise kilogram başına 10 bin dolardan 2 bin 500 dolara düştü. NASA verilerine göre, Crew Dragon görevlerinde yeniden kullanım sayesinde 500 milyon doların üzerinde tasarruf sağlandı.
Fırlatma ve uydu sayılarında patlama
Maliyet avantajı ve ilk kademenin yalnızca 21 günde yeniden uçuşa hazır hale getirilebilmesi, fırlatma sıklığını artırdı. 2025 yılında dünya genelinde 296'sı ticari olmak üzere toplam 325 fırlatma gerçekleştirildi ve 4 bin 434 uydu yörüngeye yerleştirildi. Bir önceki yıla kıyasla uydu sayısında yüzde 65 artış yaşandı; yörüngedeki aktif uydu sayısı 14 bin 266'ya ulaştı.
Küresel fırlatma pazarında SpaceX'in payı 2020'de yüzde 22 iken 2025 sonunda yüzde 50'ye çıktı. ABD, firmanın yeniden kullanılabilir teknoloji avantajıyla 2022'de toplam fırlatma sayısında Çin'i geride bıraktı ve farkı giderek açtı. 2025'te ABD tüm fırlatmaların yüzde 55'ini gerçekleştirirken, Çin'in payı yüzde 28'de kaldı.
Çin'in Long March 10B hamlesi
ABD karşısında gerileyen Çin, yeniden kullanılabilir roket yatırımlarını hızlandırdı. Özel ve devlet şirketleri 2016'dan bu yana dikey iniş testleri yürütse de istenen başarı yakalanamadı. Falcon 9'la rekabet edebilecek ilk başarılı kontrollü iniş ve geri kazanım, 10 Temmuz'da fırlatılan Long March 10B roketiyle geldi. Çin Havacılık ve Uzay Bilimi ve Teknolojisi Kurumu'na (CASC) ait roket, Hainan eyaletindeki Wenchang Üssü'nden fırlatıldı.
Long March 10B, SpaceX'in kullandığı bacak mekanizmasının aksine, Güney Çin Denizi'ndeki yüzer platforma gerilmiş kablo-ağ sistemiyle yakalandı. Bu yöntem, roket üzerindeki iniş takımı ağırlığını ortadan kaldırarak daha fazla yakıt verimliliği ve taşıma kapasitesi sağlıyor. Uzmanlar, yakalama sisteminin özellikle küçük ve orta boy yükler için önemli bir alternatif sunabileceğini değerlendiriyor.
Avrupa ve Hindistan da yarışa hazırlanıyor
Yeniden kullanılabilir roket teknolojisine yönelik rekabet yalnızca iki ülkeyle sınırlı değil. Hindistan'ın ADMIRE programı kapsamında 2027'de ilk dikey iniş denemelerini yapması hedefleniyor. Avrupa Uzay Ajansı (ESA), demonstratörü THEMIS'in ilk dikey kalkış ve iniş testini bu yıl içinde planlarken, Japonya-Fransa-Almanya ortak projesi CALLISTO'nun 2026'da Fransız Guyanası'ndan ilk uçuşunu gerçekleştirmesi bekleniyor.
Uzmanlar, yeniden kullanılabilir roketlerin uzaya erişimi demokratikleştirdiğini, ticari uydu fırlatmaları ve bilimsel misyonların önünü açtığını belirtiyor. Teknoloji yaygınlaştıkça uzay çöplüğü sorununa da çözüm sunması öngörülüyor.
The Turkiye Times'ten Haberdar Olun
Özel haberler, gelişmeler ve duyurular hakkında bilgi almak için abone olun. Sizi bilgilendireceğiz.
Kaydolarak Gizlilik Politikamızı kabul etmiş olursunuz
