Batı Avrupa'yı etkisi altına alan aşırı sıcak hava dalgası, kıta ekonomileri üzerinde artan bir baskı oluşturuyor. Özellikle Fransa ve İngiltere'de sıcaklık rekorlarının kırıldığı dalga; hane gelirlerini, şirket üretkenliğini, tarımsal ürünleri, sigorta maliyetlerini ve kamu harcamalarını olumsuz etkiliyor.
Fransa Meteoroloji Kurumu, 61 bölgenin sıcak hava dalgası nedeniyle kırmızı alarm seviyesinde kaldığını, 22 bölgenin ise turuncu alarmda olduğunu duyurdu. Ülkenin büyük bölümünde hava bunaltıcı olmaya devam ederken, sıcaklıklar genel olarak 35 ila 39 derece arasında seyrediyor; Auvergne ve Burgonya'dan Ile-de-France'ın güneyine ve Grand Est bölgesine kadar yerel olarak gölgede 40 veya 41 dereceye ulaşabiliyor.
İngiltere Meteoroloji Kurumu ise sıcak hava dalgasının, orta ve güney İngiltere ile Galler'in bazı bölgelerinde aşırı sıcaklık için kırmızı alarm vermesine yol açtığını ve Haziran ayı sıcaklık rekorunun kırılmasının beklendiğini bildirdi. Hollanda Meteoroloji Kurumu da ülkenin geniş kesimlerinde yer yer 40 dereceye ulaşabilecek sıcaklıklar nedeniyle kırmızı alarm ilan etti.
Sıcaklık ve kuraklık yoksulluk riskini artırıyor
Reuters'ın haberine göre sıcak hava dalgası Fransa'da okulların kapanmasına, tren seferlerinin yavaşlamasına ve binlerce evde elektrik kesintilerine neden olurken, bazı çiftçileri aşırı sıcak saatlerden kaçınmak için gece hasat yapmaya yöneltti.
"Global Environmental Change" dergisinde yayımlanan bir araştırma, sıcak hava dalgaları ve kuraklığın Avrupa'da yoksulluk riskini yaklaşık 1. 1 puan artırdığını, bunun da 2004-2022 döneminde ortalama 5. 6 milyon ek insana denk geldiğini gösterdi. Araştırma, iki olgunun bir arada yaşanmasının hane gelirine, her birinin tek başına yaşanmasından daha fazla zarar verdiği sonucuna ulaştı.
Araştırmaya katkıda bulunan kar amacı gütmeyen Climate Analytics kuruluşu, sıcaklık ve kuraklığın birleşiminin Avrupa'da ortalama hane gelirini, bu iklim olayları yaşanmasaydı olacağı seviyeye kıyasla yaklaşık %3 düşürdüğünü belirtiyor. En fazla etkilenen bölgelerde kayıplar daha büyük olurken, Madrid'de gelir üzerindeki etki %10'a, Orta İspanya'da %8. 8'e ve Orta Macaristan'da %9. 4'e ulaştı.
Araştırmaya göre sıcak hava dalgaları öncelikle düşük gelirli grupları vuruyor; zira bu grupların daha büyük bir kısmı tarım, inşaat, saha hizmetleri ve ulaşım gibi klimalı bir ofise taşınamayacak veya evden çalışılamayacak işlerde çalışıyor. En yoksul %20'lik kesimdeki hanelerin, sıcak hava dalgaları ve kuraklığın bir arada yaşandığı dönemlerde en zengin %20'lik kesime kıyasla 2. 7 puan daha fazla gelir kaybına uğradığı tespit edildi.
İş gücü üretkenliği düşüyor
Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi'ne göre sıcaklık, şirketler resmi olarak faaliyetlerini durdurmasa bile fiili çalışma saatlerini azaltıyor. Çalışanların performansı düşüyor, daha uzun molalara ihtiyaç duyuluyor ve ısı stresi, sıcak çarpması ile kalp rahatsızlıkları riski artıyor. Bu etkiler nihayetinde daha düşük üretime, daha az ücrete veya işveren için daha yüksek maliyete dönüşüyor.
Merkez, yüzyılın ortasına kadar 22 Avrupa bölgesinin ısı stresi nedeniyle yıllık iş gücü üretkenliğinde %1'i aşan kayıplar yaşayabileceğini, bu sayının 2080'lere gelindiğinde 107 bölgeye çıkabileceğini tahmin ediyor. En kötü senaryoda İspanya'nın Murcia bölgesinde üretkenlik kayıpları %6'ya ulaşabilirken, Güney Avrupa'nın bazı bölgeleri bölgesel gayrisafi yurt içi hasılanın %4'üne varan kayıplarla karşılaşabilir.
OECD'nin 23 gelişmiş ekonomideki şirket ve hava durumu verilerine dayanan güncel bir çalışma belgesi, yüksek sıcaklıklı günlerin artmasının ve sıcak hava dalgalarının yaşanmasının iş gücü üretkenliğini düşürdüğünü ortaya koydu. Etkinin daha küçük ve daha az üretken şirketlerde daha büyük olduğu, sıcak hava dalgasının süresi uzadıkça, nem arttıkça ve rüzgar zayıfladıkça arttığı belirtildi.
Ekonomik fatura büyüyor
Avrupa Kuraklık Gözlemevi'ne göre 2026 yılı Mayıs ayı sonlarında Avrupa'da kuraklık şiddetlenirken, İber Yarımadası, İngiltere, Fransa, Alpler ve İtalya'da uzun süreli bir sıcak hava dalgası yaşandı. Kuzeydoğu Avrupa, Batı Rusya ve İngiltere'de ise uyarı koşulları devam etti veya yerleşik hale geldi.
Reuters mevcut sıcak hava dalgasının Fransa'da elektrik kesintilerine yol açtığını bildirirken, Bloomberg ajansı dalganın Batı Avrupa'da elektrik şebekelerini ve sağlık hizmetlerini test ettiğini aktardı.
Avrupa Çevre Ajansı, Avrupa Birliği'nde aşırı hava ve iklim olaylarından kaynaklanan ekonomik kayıpların 1980-2024 yılları arasında yaklaşık 822 milyar avro olduğunu, bunun 208 milyar avrodan fazlasının yalnızca 2021-2024 döneminde gerçekleştiğini tahmin ediyor. Ajans, son dört yılın tamamının 1980'den bu yana yıllık kayıpların en yüksek olduğu beş yıl arasında yer aldığını belirtti.
Avrupa Çevre Ajansı, sıcak hava dalgalarının Avrupa'da aşırı hava koşullarına bağlı ölümlerin yaklaşık %95'inden sorumlu olduğunu ve iklim olaylarının sağlık, doğa, su ve gıda tedariki, altyapı ve ekonomi üzerinde baskı oluşturduğunu ifade ediyor. Sorun, acil sağlık maliyetleri, afet tazminatları, altyapı koruması ve sıcak hava dalgaları ile kuraklık sonrası hane ve şirketlere verilen destekler yoluyla kamu bütçelerinde kendini gösteriyor.
AB Copernicus İklim Değişikliği Servisi'nin 2025 Avrupa İklim Durumu raporu, Avrupa'nın dünyanın en hızlı ısınan kıtası olduğunu ve 2025'te kıtanın en az %95'inin ortalamanın üzerinde sıcaklıklar yaşadığını teyit ediyor. Climate Analytics araştırması, küresel ısınmanın 1. 5 dereceyle sınırlandırılması halinde gelir üzerindeki etkinin nispeten sınırlı kalacağını, ancak mevcut politikaların izlediği patikada etkinin ciddi şekilde genişleyeceğini öngörüyor. Araştırmaya göre 1. 5 derecelik senaryoda Avrupa'da ortalama hane geliri %7 düşerken, ısınmanın yüzyıl sonuna kadar 2. 7 dereceye ulaşması halinde bu oran %27'ye çıkıyor. En ağır kayıpların ise Yunanistan, İspanya, Romanya, Bulgaristan ve Kıbrıs'ta yaşanması bekleniyor.
