Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Avrupa Çevre ve Sağlık Merkezi Başkanı Dr. Francesca Racioppi, 2026 yazında Avrupa genelinde etkili olan sıcak hava dalgalarının yol açtığı ölümlere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Racioppi, sıcağa bağlı ölümlerin kesin sayısını açıklamak için henüz erken olduğunu söyledi. Ölüm verilerinin belirli bir süre sonunda raporlandığını ve ülkelerin sıcaklığa bağlı ölümleri hesaplamak için farklı yöntemler kullandığını belirtti.
Ön verilerde en az 35 bin fazla ölüm
Racioppi, çoğunlukla Batı Avrupa’dan olmak üzere sınırlı sayıda ülkenin bildirdiği ön verilerde en az 35 bin fazla ölüm bulunduğunu açıkladı. Ancak bu verilerin Avrupa’daki tüm etkilenen ülkeleri, yaz mevsiminin tamamını ve nihai kayıpları kapsamadığını vurguladı.
Fazla ölüm sayısının, sıcak hava dalgaları sırasında gerçekleşen ölümlerle aynı anlamı taşımadığını belirten Racioppi, bu rakamın otomatik olarak sıcağa bağlı ölüm olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. Nihai tahminlerin, ulusal ölüm verilerinin raporlanıp analiz edilmesinden sonra netleşebileceğini ve bu sürecin bir yıla kadar uzayabileceğini ifade etti.
Ölüm oranlarında belirgin artış
Racioppi, mevcut gözetim verilerinin Avrupa’da ölüm oranının önemli ölçüde yükseldiğini gösterdiğini belirtti. Avrupa’daki ölüm gözetiminde, özellikle yaşlılar arasında, haziran ve temmuz aylarının sonundaki büyük sıcak hava dalgası sırasında belirgin fazla ölüm görüldüğünü aktardı.
Son dört yılda Avrupa Birliği ve ilgili ülkelerde 200 binden fazla sıcaklığa bağlı ölüm yaşandığı tahmin ediliyor. DSÖ Avrupa Bölgesi’nin küresel ortalamanın yaklaşık iki katı hızla ısındığı ve sıcaklığa bağlı ölüm oranlarının son 20 yılda arttığı kaydedildi.
Aşırı sıcaklığın sağlık etkileri
Aşırı sıcaklığın, iklim değişikliğinin en acil ve doğrudan sağlık tehditlerinden biri olduğu belirtildi. Uzun süreli yüksek sıcaklıklar ve sıcak geceler, vücudun ısı düzenleme kapasitesini etkileyerek hastalık ve ölüm oranlarını artırabiliyor.
Sıcak hava; ısı bitkinliği, ısı çarpması ve sıvı kaybına yol açabiliyor. Ruh sağlığı, uyku ve genel refah da aşırı sıcaklıklardan etkilenebiliyor.
Risk altındaki gruplar
Yaşlılar, kronik sağlık sorunu bulunanlar, hamileler, yenidoğanlar ve çocuklar ile çalışma sırasında sıcağa maruz kalan kişiler daha yüksek risk taşıyor. Sosyal açıdan dezavantajlı nüfuslar da aşırı sıcaklığın etkilerine karşı daha kırılgan gruplar arasında bulunuyor.
Sıcaklıkların sağlık ve sosyal bakım hizmetleri üzerindeki baskıyı artırdığı, acil ve klinik bakıma olan talebin yükseldiği belirtildi. Bu süreçte sağlık çalışanları, sağlık tesisleri, ilaçlar, ekipmanlar ve diğer temel hizmetler de etkilenebiliyor.
Isı-sağlık planlarının güçlendirilmesi çağrısı
Avrupa’da sıcak hava dalgalarının artık istisnai olaylar olmaktan çıktığı, daha sık, yoğun ve uzun süreli hale geldiği ifade edildi. DSÖ, ülkeleri, bölgeleri ve şehirleri ısı-sağlık eylem planlarını, erken uyarı sistemlerini ve sağlık hizmetlerinin hazırlığını güçlendirmeye çağırıyor.
Sıcaklığa bağlı hastalık ve ölümlerin önemli bölümünün zamanında hazırlık, etkili uyarı sistemleri, uygun halk sağlığı önlemleri ve yüksek risk taşıyan kişilere yönelik koruma çalışmalarıyla önlenebileceği bildirildi.
