Abu Dabi’deki Zayed Ulusal Müzesi, yalnızca tarih sergileyen bir kurum olmaktan çıkıp bölgenin geçmişini araştıran önemli bir merkez haline geliyor. Müze, deneysel yöntemler ve farklı disiplinlerden uzmanların ortak çalışmalarıyla Birleşik Arap Emirlikleri’nin tarihini daha yakından anlaşılır kılmayı hedefliyor.
Kurumsal yaklaşımın en dikkat çekici örneklerinden biri, Magan Teknesi oldu. 18 metre uzunluğundaki siyah gemi, yeni müzenin atriumunda ziyaretçileri karşılıyor ve bölgenin binlerce yıl önceki deniz ticaretini hatırlatıyor.
Öne çıkanlar
- Magan Teknesi, müzenin araştırmalarıyla yeniden inşa edildi.
- Çalışma, Zayed Üniversitesi ve New York University Abu Dhabi ile ortak yürütüldü.
- Tekne, bronz çağı denizcilik tarihine ilişkin deneysel yöntemlerle hazırlandı.
- İki günlük deneme seyrinde 50 deniz mili yol aldı.
- Müze, koruma laboratuvarları ve dijital inceleme stüdyolarıyla araştırmayı kalıcı bir yapıya dönüştürüyor.
Binlerce yıl öncesine uzanan deniz hattı
Magan Teknesi, bugünün Birleşik Arap Emirlikleri, Mezopotamya ve Güney Asya arasındaki eski ticaret ilişkilerini canlandırmak için tasarlandı. Tamamlanması 2024’te gerçekleşen çalışma, müze ile Zayed Üniversitesi ve New York University Abu Dhabi arasında yürütülen yıllar süren araştırmanın ürünü oldu.
Projede 20’den fazla uzman görev aldı. Arkeologlar, antropologlar, gemi ustaları, mühendisler ve bilim insanları; eski teknolojileri, geleneksel yapım tekniklerini ve arkeolojik kaynaklarda işaret edilen yerel malzemeleri kullanarak tekneyi olabildiğince tarihî doğruluğa yakın şekilde hazırladı.
Tekne yalnızca yeniden yapılmadı, aynı zamanda denize indirildi. Emirlikli kaptan Marwan Abdullah Al-Marzouqi’nin de eşlik ettiği iki günlük seyrüseferde gemi, Körfez’de 50 deniz mili kat etti ve saatte 5,6 knot hıza ulaştı.
Bağlam: Müze yönetimi, bu çalışmanın yalnızca bir replikadan ibaret olmadığını; erken dönem denizcilik teknolojileri, ticaret ağları ve kültürler arası bağlantılar hakkında yeni bilgiler sunduğunu vurguluyor.
Galeri deneyimi araştırmayla birleşiyor
Zayed Ulusal Müzesi’nin altı kalıcı galerisi, ülkenin tarihini ve kurucu lider Şeyh Zayed bin Sultan El Nahyan’ın mirasını birlikte ele alıyor. Sergi düzeni, arkeolojik eserleri çağdaş görsel-işitsel ve duyusal uygulamalarla bir araya getiriyor.
"By Our Coasts" galerisi, ülkenin denizle kurduğu tarihî ilişkiyi anlatırken ziyaretçilere baharat ticaretinin kokularını da deneyimleyebilecekleri etkileşimli bir duvar sunuyor. Magan Teknesi ise Al Liwan bölümünde, araştırma sürecini, kullanılan malzemeleri ve tarihî arka planı gösteren bir düzenlemeyle sergileniyor.
8 bin yıllık mezar yeniden okunuyor
Müzenin araştırma kapasitesini öne çıkaran bir başka çalışma, Marawah Adası’nda yaklaşık 8 bin yıl öncesine tarihlenen bir kadının mezarı üzerine oldu. Arkeologlar, iskeletin yanında siyah tüyler, köpekbalığı dişinden yapılmış kolyeler ve insan kemiği saplı ince işçilikli taş silahlar buldu.
Marawah Woman adıyla anılan bu bulgu üzerine yapılan incelemeler, kadının döneminin ortalama yaşam süresinden daha uzun yaşadığını ve bir savaşçı ya da kabile lideri olabileceğini ortaya koydu. Adli sanatçılar ile arkeologlar, kalıntıları dikkatle inceleyerek hem görünümünü hem de topluluğunun kültürel pratiklerini yansıtan bir canlandırma hazırladı.
Koruma laboratuvarları ve dijital tarama sistemi
Müze bünyesinde kâğıt ve tekstil için ayrı koruma laboratuvarları, üç boyutlu objeler için özel alanlar ve ayrıntılı kayıt için dijitalleştirme stüdyosu bulunuyor. Çok spektrumlu görüntüleme sistemi sayesinde eserler çıplak gözle görülemeyen ayrıntılarıyla incelenebiliyor.
Müzenin elindeki Mavi Kur’an nüshaları da bu yöntemle tarandı. Sayfalardan birinde altın yaldız tabakalarının altında daha önce fark edilmeyen ayetler ortaya çıkarıldı. Bu bulgu, erken İslam dönemi el yazması üretiminde kullanılan malzemeleri, teknikleri ve sanat anlayışını daha iyi anlamaya katkı sağladı.
Kur’an’a ait bu yapraklar, 800-900 yıllarına tarihleniyor ve müzenin koleksiyonundaki en önemli parçalar arasında yer alıyor. Yönetim, gelişmiş ekipman kadar bu araçların arkeolojik, bilimsel ve küratoryal uzmanlığı bir araya getiren daha geniş bir araştırma düzeninin parçası olmasına da önem verdiklerini belirtiyor.
Araştırma fonu uluslararası çalışmaları destekliyor
Müzenin araştırma programının merkezinde, 2023’te başlatılan Zayed National Museum Research Fund yer alıyor. Fon her yıl 1 milyon BAE dirhemi tutarında destek sağlıyor ve Çin, Mısır, Hindistan, İtalya, Polonya, Birleşik Arap Emirlikleri, Birleşik Krallık ve ABD’den projeleri kapsıyor.
Programın amacı, yalnızca ülkenin arkeolojisi, çevresi ve kültürel mirası hakkında daha derin bir anlayış geliştirmek değil; aynı zamanda uluslararası bilgi ve uzmanlık ağları kurmak. Bu projeler, hakemli dergilerde veya küresel yayımlanan kitaplarda yer bulabildiği gibi, müzenin sergi anlatılarını ve gelecek geçici sergilerini de doğrudan etkiliyor.
İlk turda seçilen 10 proje arasında antik DNA analiziyle ülkenin nüfus tarihini yeniden kuran çalışma, Al Ain Vahası’ndaki Erken Tunç Çağı hareketliliğini inceleyen araştırma ve İpek Yolu döneminde Arabistan Yarımadası’ndaki kadınların görünmeyen hikâyelerine odaklanan proje yer aldı.
İkinci turda ise Ras Al Khaimah arkeolojik alanlarından çıkan çömlek parçaları, Güneydoğu Arabistan’daki antik kaplarda organik kalıntı analizi ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne özgü ağaçlar için resimli ansiklopedi hazırlığı gibi çalışmalar desteklendi.
Müze yönetimi, geçmiş yıllara ait destek alan projelerin sonuçlarının açıklanacağını ve ardından yeni başvuru çağrısına çıkılacağını söylüyor. İlerleyen dönemde uluslararası işbirliklerini derinleştirmek, sözlü tarih arşivini genişletmek ve geleneksel akademik yaklaşımı yeni yöntemlerle birleştiren çalışmalar üretmek de kurumun hedefleri arasında yer alıyor.
Zayed Ulusal Müzesi, bu çalışmalarla yalnızca geçmişi koruyan değil, yeni kuşak tarihçilere, arkeologlara ve kültürel miras uzmanlarına da alan açan canlı bir araştırma kurumu olmayı amaçlıyor.